I SA/Ke 309/11

Dnia 28 czerwca 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F.C. i H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący F. C. i H. C. w dniu 17 czerwca 2011r. uiścili należny wpis sądowy w wysokości 100zł od wniesionej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011r. W dniu 21 czerwca 2011r. skarżący złożyli sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, jako posiadany majątek wykazują dom wielkości 136m², mieszkanie wielkości 110m², nieruchomość rolną wielkości 5294m², budynek gospodarczy wielkości 80m² oraz oszczędności w łącznej kwocie 111,04zł. Źródłem utrzymania skarżących są dochody uzyskiwane z tytułu emerytur – skarżący w wysokości 1371,04zł miesięcznie, skarżąca w wysokości 938,53zł miesięcznie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżących wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący bez wątpienia są w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny, czego wyraz dali uiszczając w dniu 17 czerwca 2011r. należny wpis sądowy w kwocie 100zł od wniesionej skargi . Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domagają się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należą, bowiem uzyskują stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 2309,57zł, dysponują majątkiem w postaci nieruchomości oraz posiadają oszczędności. Przedstawione okoliczności oraz uiszczenie należnego wpisu od skargi stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżący są osobami na tyle ubogimi, iż nie mogą ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazali dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, oraz art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.