I SA/Ke 311/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2014 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. 1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) postanowieniem z dnia [...] r. nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r. nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania X pomocy finansowej z tytułu wpierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2014. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 16 maja 2014 r. wpłynął wniosek X o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW na rok 2014 z dnia 14 maja 2014 r. (data stempla pocztowego) wraz z załącznikami graficznymi oraz kartą informacyjną. Organ wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku, m.in. podpisu pod wnioskiem. Ponadto wnioskodawcę wezwano do podania numeru działki ewidencyjnej dla działki rolnej oznaczonej we wniosku jako F. W dniu 7 lipca 2014 r., w odpowiedzi na skutecznie doręczone 30 czerwca 2014 r. wezwanie, X, podpisała wniosek. 1.3. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku strony. Organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2007.64.427, ze zm.), szczegółowe warunki i tryb udzielania płatności ONW oraz przestrzenny zasięg wdrażania tego działania określają przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2009.40.329, ze zm.) oraz przepisy unijne. Organ odwoławczy podkreślił, że pomoc finansowa ONW jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej. Określenie na wniosek oznacza, że Kierownik Biura powiatowego ARiMR jest bezpośrednio związany zakresem wniosku, co wynika wprost z art. 10 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy z dnia 7 marca 2007 r. Wnioski o przyznanie tych płatności składa się od dnia 15 marca do dnia 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu. Omawiając przepisy unijne określające szczegółowe warunki i tryb udzielania płatności ONW, przywołał m. in. Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65 ze zm.). Wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 1 akapit 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 wniosek o przyznanie przedmiotowych płatności po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności o 1% za każdy dzień roboczy. Dalej organ argumentował, że zgodnie z art. 23 ust. 2 akapit 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie poprawki do pojedynczego wniosku po ostatecznym terminie, prowadzi do zmniejszenia kwot płatności odnoszących się do faktycznego użytkowania przedmiotowych działek rolnych o 1 % za każdy dzień roboczy. Poprawki do pojedynczego wniosku uwzględnia się wyłącznie, jeśli wnoszone są przed ostatecznym terminem składania pojedynczych wniosków, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeśli jednak termin jest wcześniejszy lub taki sam jak ostateczny termin przewidziany w art. 14 ust. 2, poprawki do pojedynczego wniosku uznaje się za niedopuszczalne określonym w art. 14 ust. 2. Mając na względzie art. 12 ust. 1 lit. e Rozporządzenia Nr 1122/2009, czyli fakt, że wniosek winien zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w tym oświadczenie rolnika, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy, organ stwierdził, że już w dniu złożenia, a najpóźniej w dniu 9 czerwca winien zostać podpisany. Regulacja kodeksowa (art. 64 § 2 K.p.a.) ustanawiająca terminy uzupełnienia braków formalnych nie stanowi odstępstwa ani też uzupełnienia art. 23 rozporządzenia Nr 1122/2009. Tym samym, okoliczność uzupełnienia braków formalnych z zachowaniem bądź naruszeniem terminów przewidzianych w art. 64 § 2 K.p.a. pozostaje bez wpływu na niedopuszczalność wniosku w sytuacji, w której uzupełnienie braków nastąpiło z opóźnieniem wynoszącym ponad 25 dni kalendarzowych, tj. po dniu 9 czerwca 2014 r. Organ odwoławczy stosując przepisy K.p.a. wskazał art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., zgodnie z którym, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisanych, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji i stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. 1.4. W niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek zawierający podpisane oświadczenie, o których mowa w art. 12 ust. 1 lit. e Rozporządzenia nr 1122/2009 został złożony w dniu 7 lipca 2014 r., czyli po ostatecznym terminie na złożenie wniosku, a co za tym idzie wniosek strony należy uznać za niedopuszczalny, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w sprawie. 1.5. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że niezależnie od sytuacji rodzinnej i finansowej strony ze względu na powołane w niniejszym postanowieniu przepisy prawa materialnego, złożenie wniosku po dniu 9 czerwca 2014 r. skutkuje uznaniem go za niedopuszczalny i odmową wszczęcia postępowania. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie X złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy. 2.2. Skarżąca nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem ponieważ z wezwania wywiązała się w terminie. Organ stwierdził, że wniosek powinien być podpisany najpóźniej do 9 czerwca, a skarżąca została wezwana dopiero 25 czerwca 2014 r. W ocenie skarżącej winę za taką sytuację ponosi również organ, ponieważ mógł poinformować skarżącą o braku podpisu dużo wcześniej, np. przy przyjęciu wniosku. 2.3. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że wniosek został złożony za pośrednictwem poczty, a więc nie było możliwości wykrycia braku podpisu jak to ma miejsce w przypadku złożenia wniosku bezpośrednio w Agencji. Dodatkowo wyjaśnił, że przed przystąpieniem do kontroli formalnej każdy wniosek złożony w Biurze Powiatowym ARiMR musi zostać wprowadzony do Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), za pomocą którego przeprowadza się zarówno kontrolę formalną jak i administracyjną. Z uwagi na dużą ilość wniosków złożonych w Biurze Powiatowym ARiMR w roku 2014 (ok. 16 000) wprowadzenie wszystkich wniosków do systemu ZSZiK nie było możliwe w terminie do 15 maja 2014 r., chociażby z uwagi, że część rolników, m.in. skarżąca, zdecydowała się na złożenie wniosku tuż przed końcem terminu wyznaczonego na składanie wniosków. W związku z powyższym, po zakończeniu wprowadzania wszystkich wniosków w dniu 25 czerwca 2014 r. w przypadku wniosku X została przeprowadzona kontrola formalna wniosku i z uwagi na brak podpisu na załącznikach strona została o tym fakcie poinformowana. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.153.1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2012.270 ze zm., dalej "ustawa p.p.s.a."), wynika że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Skarga okazała się zasadna. 3.2. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny był bezsporny. Strony nie spierały się co do tego kiedy wniosek został złożony, kiedy zostało skierowane wezwanie do jego uzupełnienia, w jakim zakresie oraz kiedy uzupełnienie wniosku nastąpiło. Bezsporne było również, że skarżąca dochowała zakreślonego przez organ terminu do uzupełnienia wniosku poprzez jego podpisanie. Spór między stronami dotyczył natomiast skutku jaki wywarło uzupełnienie przedmiotowego wniosku w zakresie ustalenia daty wpływu wniosku o przyznanie płatności. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że w konsekwencji błędne okazało się stanowisko organu w kwestii zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2014. Przepis art. 61 § 3 K.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zauważyć należy, że złożone przez stronę podanie (wniosek o przyznanie płatności) powinno być kompletne tj. spełniać wymogi określone przepisami prawa. Wynika to wprost z art. 63 § 2 K.p.a., zgodnie z którym podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. W sytuacji, gdy podanie nie czyni zadość tym wymaganiom, organ ma obowiązek wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). Jeżeli podanie zawiera braki, poprzez jego konwalidację – a więc uzupełnienie braków - czynność uzyskuje moc od chwili dokonania czynności, a nie od chwili konwalidacji. Gdyby konwalidacja miała wywoływać skutki prawne ex nunc (na przyszłość), nie znajdowałoby też uzasadnienia wyznaczenie przez ustawodawcę terminu do jej dokonania poprzez uzupełnienie podania. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki co do treści, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (por. Zbigniew R. Kmiecik Charakter prawny żądania wszczęcia postępowania, [w:] Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, LEX/el). 3.3. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że wniosek skarżącej zawierał braki formalne w postaci braku podpisu. Skarżąca trafnie kwestionuje postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania przedmiotowych płatności, jednakże nieuwzględnienie przez organ faktów związanych z podpisaniem wniosku, nie skutkuje nieważnością postanowienia, a jego uchyleniem. W oparciu o wynikające z zgromadzonego w sprawie materiału procesowego fakty stwierdzić należy, że organy błędnie ustaliły datę złożenia wniosku o przyznanie płatności. Skoro skarżąca, jak wynika z akt sprawy, uzupełniła wniosek w dniu 7 lipca 2014 r., zatem w siedmiodniowym terminie do usunięcia jego braków poczynając od 30 czerwca 2014 r., to konwalidowała dokonaną czynność w postaci złożenia wniosku o przyznanie płatności, a wniosek ten wywołał skutki prawne w dniu jego złożenia (14 maja 2014 r.), a nie jak twierdzi organ po 9 czerwca 2014 r. Mając na uwadze powyższe ocenić należy jako błędne stanowisko organu, że powoływanie się przez stronę na uzupełnienie braków formalnych wniosku w terminie wynikającym z art. 64 § 2 K.p.a. jest bezskuteczne ze względu na powołany w postanowieniu art. 23 Rozporządzenia Nr 1122/2009. W konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania w sprawie była bezzasadna. 3.4. Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę wyrażoną przez skład orzekający w niniejszej sprawie ocenę prawną odnoszącą się do kwestii zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku w sprawie przyznania płatności ONW i związanych z tym następstw. 3.5. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.