I SA/Ke 312/09

Dnia 14 października 2010 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić A.Ś. od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie powyżej 100zł; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych w pozostałym zakresie; 3. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 października 2009r. sygn. akt I SA/Ke 312/09 oddalającego skargę J.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...]w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. uczestniczka postępowanie A. Ś. pismem z dnia 30 grudnia 2009r. wniosła skargę kasacyjną sporządzoną przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika doradcę podatkowego P. Z.. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 883zł uczestniczka złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku A. Ś. oświadcza, że w postępowaniu przed WSA reprezentowana była przez doradcę podatkowego działającego "pro bono" z ramienia fundacji, która nie zapewni pomocy przy sporządzeniu skargi kasacyjnej. Przy składaniu skargi kasacyjnej obowiązuje przymus adwokacki i uczestniczka nie może tego zrobić sama. Dalej podaje, że w równolegle prowadzonej sprawie pod sygn. 312/09 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych oraz prawo do korzystania z pomocy doradcy podatkowego wyznaczonego z urzędu. W dalszej części uzasadnienia wniosku uczestniczka oświadcza, że od momentu przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych jej sytuacja nie uległa istotnej poprawie i nie dysponuje środkami pieniężnymi na opłacenie kosztów postępowania i pełnomocnika. Bieżące wpływy z prowadzonej działalności gospodarczej A. Ś. określa na kwotę ok. 800zł miesięcznie i z tych dochodów oraz alimentów się utrzymuje. Obecnie A. Ś. mieszka w domu, który po podziale majątku przypadł jej mężowi, a ona ma prawo w nim mieszkać do czasu jego sprzedaży i wypłacenia przez męża przyznanej kwoty spłaty W dalszej części wniosku oświadcza, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z synem w wieku 13 lat. Nie wykazuje żadnego majątku oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Do wniosku A. Ś. dołączyła "Podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za styczeń-sierpień 2010r.", w którym wykazała przychód w kwocie 86 220,37zł, wydatki (koszty) w kwocie 75200,18zł oraz "Rozliczenie dochodu z remanentu za styczeń-sierpień 2010r.", w którym wykazała dochód w kwocie 8704,81zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych uczestniczki, zarządzeniem z dnia 28 września 2010 roku zobowiązano jej pełnomocnika doradcę podatkowego P. Z. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni, pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego A. Ś. za rok 2009 oraz złożenie oświadczenia na okoliczność w jakiej wysokości alimenty uzyskuje na syna S. W odpowiedzi na wezwanie uczestniczka oświadczyła, że wysokość alimentów na syna S. wynosi 900zł miesięcznie oraz przedłożyła kserokopię poświadczoną za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika doradcę podatkowego P. Z. zeznania podatkowego PIT-36L za rok 2009. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Odnosząc te uwagi do sytuacji materialnej A. Ś., stwierdzić trzeba, że nie wykazała ona, iż została spełniona przesłanka do uwzględniania w całości jej żądania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym wniosku uczestniczka jako jedyny dochód wykazała kwotę 800zł miesięcznie uzyskiwaną z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jednak z przedłożonych dokumentów wynika, że w okresie od stycznia do sierpnia 2010r. uzyskała dochód w wysokości 8704,81zł, co miesięcznie stanowi kwotę 1088,10zł. Natomiast z przedłożonego zeznania podatkowego za rok 2009 wynika, że w 2009r. uczestniczka uzyskała dochód w kwocie 16855,02zł, co miesięcznie stanowi kwotę 1404,58zł. Ponadto zgodnie z oświadczeniem uczestniczki złożonym na wezwanie Sądu uzyskuje ona również alimenty na syna w kwocie 900zł miesięcznie. Przywołane okoliczności sprawy, pomimo oświadczenia o złej sytuacji materialnej uczestniczki, nie dają podstaw do przyjęcia poglądu, że jest ona osobą ubogą, źle sytuowaną materialnie, której nie stać na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Uznano, że rozpatrywany wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie powyżej 100zł. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Kształtując limit zwolnienia wzięto pod uwagę także to, iż na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, a jedynie wpis od skargi kasacyjnej. W złożonym wniosku A. Ś. wnosi również o ustanowienie doradcy podatkowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej. W tym miejscu zaznaczyć należy, że uczestniczka w niniejszej sprawie uzyskała pomoc prawną w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 listopada 2009r. Sygn. akt I SA/Ke 312/09. Natomiast Krajowa Rada Doradców Podatkowych w Warszawie za pismem z dnia 17 grudnia 2009r. wyznaczyła doradcę podatkowego w osobie P. Z., do wykonania prawa pomocy przyznanego postanowieniem Sądu. Tym samym uczestniczka mocą powyższego prawomocnego postanowienia uzyskała prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, które obejmuje całe postępowanie sądowoadministracyjne, aż do jego prawomocnego zakończenia. Ponadto A. Ś., w złożonym wniosku żąda ustanowienia doradcy podatkowego celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślenia wymaga, że w sprawie niniejszej doradca podatkowy P. Z. sporządził i wniósł skargę kasacyjną pismem z dnia 30 grudnia 2009r. Z faktu powyższego jak również z treści oraz zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że A. Ś. nie posiada wiedzy, co do etapu postępowanie sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej oraz co do zakresu uzyskanego w tym postępowaniu prawa pomocy. Tymczasem wszelkie wątpliwości dotyczące postępowania powinna ona konsultować z ustanowionym z urzędu doradcą podatkowym, bowiem jego obowiązkiem jest zagwarantowanie uczestniczce profesjonalnej pomocy prawnej i udzielanie pełnej informacji na każdym etapie toczącego się postępowania. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że uczestniczka nie może skutecznie domagać się ustanowienia kolejnego pełnomocnika, bowiem jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnym postanowieniem sądu. Wobec powyższego ponowny wniosek A. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego uznać należało za bezprzedmiotowy i jako taki oddalić. W tej sytuacji w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) postanowiono jak w sentencji.