I SA/Ke 316/11

Dnia 29 czerwca 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. [...][...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. p o s t a n a w i a 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Z. K. w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze z dnia 14 maja 2011r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. wniosek o zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 20 czerwca 2011r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył wniosek na urzędowym formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i wnuczką w wieku 15lat. Skarżący jako posiadany majątek wykazuje dom w K. jeden wielkości 109m² oraz mieszkanie w Ś. wielkości 30m². Źródłem utrzymanie rodziny skarżącego są dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę z tytułu emerytur – skarżący w wysokości 2455zł miesięcznie, żona w wysokości 1605zł miesięcznie. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podnosi, że wydatki na utrzymanie jednej osoby w rodzinie stanowią kwotę 1517zł miesięcznie, aktualnie jego rodzina ma problemy z bieżącym egzystowaniem, jest zadłużona w gazowni i elektrowni, a stan zdrowia skarżącego i jego żony nie pozwala na podjęcie dodatkowej pracy. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem zarówno on jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 4060zł. Podkreślić trzeba ponadto, że skarżący w złożonym wniosku wykazał, że jest właścicielem dwóch nieruchomości – domu jednorodzinnego w K. ul. A.118 oraz mieszkania w Ś. ul. K. 5a/20, przy czym z akt administracyjnych wynika, ze skarżący jest również właścicielem domu jednorodzinnego w K. przy ul. P. 6a. Biorąc pod uwagę powyższe uznano, iż posiadanie majątku znacznej wartości w postaci dwóch domów i mieszkania oraz osiąganie przez skarżącego i jego żonę dochodów w wykazanej wysokości (4060zł miesięcznie) umożliwia planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie posiadanym majątkiem oraz uzyskiwanymi przez skarżącego i jego żonę dochodami oraz oszczędności w ponoszonych wydatkach pozwolą na poniesienie przez skarżącego kosztów związanych z postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione okoliczności stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżący jest osobą na tyle ubogą, iż nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi oraz opłaceniem pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.