I SA/Ke 322/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2010r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku M. P. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 8 kwietnia 2010r., nr (...) w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności p o s t a n a w i a 1. zwolnić M. P. od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia (...)ponad kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych); 2. oddalić w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; 3. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 8 kwietnia 2010r., nr (...) w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Po wezwaniu przez Sąd do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że dotychczas jej źródłem dochodu był zasiłek dla bezrobotnych w kwocie ok. 500 zł miesięcznie. Od połowy maja 2010r. podjęła zatrudnienie za miesięcznym wynagrodzeniem ok. 900 złotych netto miesięcznie. Kwota ta, jak się wyraziła, ledwie wystarcza na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb, zwłaszcza, że skarżąca jest w ciąży i kierując się doświadczeniem spodziewa się z tego tytułu zwiększonych wydatków. Potrzeby mieszkaniowe realizuje u rodziców, którzy pokrywają koszty mieszkania. Mąż prowadzi działalność gospodarczą, ale nie uzyskuje zadowalających dochodów. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnego wartościowego majątku, a w szeregu wcześniej wszczętych spraw przyznano jej prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy powinno odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Co należy podkreślić, to strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sytuacja finansowa M. P. nie wskazuje na to, by nie była w stanie ponieść części kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, ale także i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z wniosku wynika, że skarżąca wraz z prowadzącym działalność gospodarczą mężem mieszkają u rodziców; mają na utrzymaniu siedmioletnią córkę. Ich dochód miesięczny wynosi 1600 zł, z czego 900 zł to wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni. Przy czym, należy uznać, że kwota tego wynagrodzenia jest wartością netto, na co wyraźnie wskazała skarżąca w uzasadnieniu wniosku. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, jest w ciąży i jak się wyraziła dochody ledwie wystarczają na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa wnioskodawczyni uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Po pierwsze, dlatego że wnioskodawczyni osiąga stałe dochody; jej sytuacja w tym zakresie uległa też wyraźnej poprawie (dochód samej skarżącej wzrósł jak podaje z 500 zł do 900 zł miesięcznie). Dochód ten, w ocenie Sądu, pozwala na wygospodarowanie odpowiedniej kwoty koniecznej do prowadzenia postępowania. Po drugie, co należy też podkreślić, skarżąca i jej rodzina nie ponoszą kosztów związanych z zamieszkaniem u rodziców. Koszty te stanowią zaś zazwyczaj istotne obciążenie dla budżetu domowego. Po trzecie, wnioskodawczyni nie wykazała, aby ponosiła nadzwyczajne wydatki, związane np. z leczeniem. Fakt zaś, że spodziewa się większych wydatków w związku z ciążą nie znaczy, że takowe wydatki już ponosi. Należy też zauważyć, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Podkreślenia zatem wymaga, że zwolnienie skarżącej od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie powyżej 50 zł i tak stawia stronę w korzystnej sytuacji, tym bardziej przy wpisie wynoszącym 100 zł. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, co stosownie do żądania strony wiązałoby się z przyznaniem prawa pomocy w całkowitym zakresie. Taki rodzaj zwolnienia ma charakter wyjątkowy i powinien być stosowany w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Całokształt sytuacji finansowej strony oceniany przez pryzmat przesłanek uzasadniających przyznanie oczekiwanej pomocy prawnej w zakresie całkowitym nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Przy czym dodatkowo można wskazać, że skarżąca korzystała na etapie postępowania przed organem z pomocy doradcy podatkowego, a jej sytuacja dochodowa w tym czasie była mniej korzystna. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.