I SA/Ke 326/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D M o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi D M na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2004r. postanawia: 1. zwolnić D M od kosztów sądowych w części powyżej 50 zł każdorazowej opłaty sądowej; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie; 3. ustanowić doradcę podatkowego. Pismem z dnia 10 czerwca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał D M do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 679 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2004r. Skarżąca w dniu 21 czerwca 2010r. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. We wniosku tym wskazała, że od czasu gdy zaczęły się jej kłopoty z UKS, nie pracuje i nie osiąga dochodów. Nie jest w stanie pokryć kosztów ani samodzielnie prowadzić spraw. Nie posiada majątku, który mogłaby spieniężyć lub zastawić. W gospodarstwie i utrzymaniu domu pomagają jej rodzice. Mąż skarżącej rozpoczął w 2010r. prowadzenie działalności gospodarczej i z tego tytułu osiąga 800 zł miesięcznie. Z mężem skarżąca ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem i dziećmi w wieku 15 lat i 3,5 roku. Z wniosku wynika ponadto, że D M nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, mieszkania, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Skarżąca oświadczyła, że dokumenty potwierdzające jej sytuacją życiową zostały już złożone w Sądzie, a jej sytuacja od tego czasu nie uległa poprawie. Nie ma też żadnych widoków na poprawę sytuacji. Wniosła o dołączenie akt sprawy I SA/Ke 510/09, w których spoczywa cała dokumentacja jej sytuacji rodzinnej i finansowej, oraz akt sprawy I SA/Ke 112/10 i I SA/Ke 114/10, w których przyznano zwolnienie od kosztów sądowych oraz pełnomocnika. Ponadto skarżąca wniosła o wyznaczenie do sprawy doradcy podatkowego P Z. Do sprawy o sygn. akt I SA/Ke 510/09 D M złożyła oświadczenie, że w 2009r. nie osiągnęła żadnego dochodu, podobnie jak w roku 2007. W 2008r. osiągnęła dochód w wysokości 3 863 zł z pracy w ramach przygotowania zawodowego. Skarżąca oświadczyła, że nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, a zatrudnienia zamierza poszukiwać "na własną rękę". W chwili obecnej pracy nie może podjąć, bowiem opiekuje się synem. Skarżąca nie potrafi określić jaką kwotę miesięcznie przeznacza na utrzymanie, ale jest to zapewne kilkaset złotych. Otrzymuje nieregularnie od męża pieniądze na ubrania, potrzeby dzieci i inne drobne wydatki. Właścicielami domu, w którym skarżąca mieszka są jej rodzice i to oni ponoszą większość kosztów związanych z gospodarstwem domowym, robią zakupy, skarżąca nie określiła wysokości tych wydatków. Skarżąca oświadcza, że nie jest właścicielem ani współwłaścicielem pojazdu mechanicznego, ani nieruchomości. Skarżąca z pomocy społecznej nie korzysta, bo nie wiedziała, czy do takiej pomocy się kwalifikuje. Ponadto do sprawy I SA/Ke 510/09 D M przedłożyła potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie zeznań podatkowych za 2007 i 2008 rok oraz kserokopię aktu notarialnego potwierdzającego rozdzielność majątkową z mężem Z M od dnia 4 grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył, co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy powinno odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sytuacja finansowa D M nie wskazuje na to, by nie była w stanie ponieść części kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca uzyskuje środki pozwalające zaspokoić potrzeby zarówno jej jak i jej dzieci. Po części otrzymuje je od małżonka Z M, pracującego i uzyskującego dochody. Sam fakt ustanowienia rozdzielności majątkowej nie oznacza bowiem, że zwolniony jest on od zaspokajania, także finansowych, potrzeb rodziny. Ponadto w szerokim zakresie, jak wynika z wniosku, w utrzymaniu rodziny skarżącej biorą udział jej rodzice. W świetle tych okoliczności nie można zatem uznać D M za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Natomiast wnioskodawczynię, która wprawdzie nie uzyskuje dochodów, ale której wszelkie potrzeby są zaspokojone i która nie ma potrzeby korzystania z pomocy społecznej, nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżącej pozwala na uiszczanie kwoty 50 zł przy każdorazowej opłacie sądowej przekraczającej tą kwotę, natomiast uzasadnia zwolnienie jej powyżej tej kwoty oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 orzeczono jak w sentencji postanowienia. Z uwagi na treść art. 244 § 3 w zw. z art. 253 ustawy P.p.s.a. Sąd zwracając się do Krajowej Rady Doradców Podatkowych w Warszawie o wyznaczenie doradcy podatkowego uwzględni wskazanie skarżącej co do osoby pełnomocnika zawarte we wniosku.