I SA/Ke 332/08

Dnia 20 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego z dnia 19 września 2008r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. postanawia: 1. zwolnić A. S. od wpisu od skargi powyżej kwoty 400 złotych (czterysta); 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Zarządzeniem z dnia 2 września 2008r. A. S. wezwany został do uiszczenia wpisu w kwocie 2000 zł. od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...]. Jednakże w dniu 19 września 2008r. skarżący złożył do Sądu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając swój wniosek skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz rodzicami i siostrą. Brat, który mieszka w domu rodziców, utrzymuje się bowiem z własnych środków. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi budynek gospodarczy wielkości 200m² z działką o powierzchni 10 arów o wartości 190 000 zł. oraz działka wielkości 5,2 ara o wartości 100 000 zł. Wśród posiadanych przedmiotów wartościowych skarżący wykazał samochód marki Mercedes CLK, rok produkcji 2003 o wartości ok. 70 000 zł., zakupiony za spłacany wciąż kredyt. Wskazał także, że posiadane przez niego nieruchomości zabezpieczone są hipotekami, bankową i skarbową. Oświadczył, że spłaca dwa kredyty na łączną kwotę 163 000 zł. Posiada też debet na rachunkach bankowych na łączną kwotę 155 000 złotych. Podkreślił ponadto, że prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga dochodu. Utrzymuje się, podobnie jak jego siostra, ze środków finansowych uzyskanych od rodziców z tytułu prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Dochód rodziców za rok 2006 stanowił zaś kwotę 44 000 zł. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 17 października 2008r. oddalono wniosek A.S. o zwolnienie od kosztów sądowych, które to orzeczenie strona zaskarżyła w terminie sprzeciwem z dnia 4 listopada 2008r. Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia. Podniósł na uzasadnienie swojego żądania, iż majątek nieruchomy, który posiada, jest zabezpieczony hipotekami i nie jest możliwe jego spieniężenie. Samochód marki Mercedes zajęty został jako zabezpieczenie zobowiązań celnych skarżącego. Zauważył, że nawet w sytuacji, gdyby nieruchomości i majątek ruchomy nie zostały zajęte w toku egzekucji administracyjnej to i tak spieniężenie tego majątku nie jest rzeczą prostą i wymaga odpowiedniej ilości czasu. Autor sprzeciwu wskazał ponadto, że z uwagi na zajęcie rachunków bankowych, dostęp do gotówki jest niemożliwy. Odnośnie zaś gromadzenia środków na pokrycie wpisów sądowych, skarżący podniósł, iż konieczności ich zapłaty nie mógł przewidzieć. W konkluzji podkreślił więc, że pomimo pozornej zasobności majątkowej nie posiada środków na chwilę obecną, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu od skargi. Za pismem z dnia 23 października 2008r. pełnomocnik strony skarżącej złożył kopie zaświadczeń banku PKO BP SA odnośnie zaciągniętych kredytów, kopię harmonogramu spłaty kredytu gotówkowego, kopie zeznania PIT-36/L za rok 2007 i PIT/B za rok 2007. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270, dalej jako ustawa p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sąd. Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek tytułem wstępu pragnie zauważyć, iż na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń przed Sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego, na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Prawo to jest wyjątkiem od zasady. Składa się na nie między innymi zwolnienie od kosztów sądowych. Według treści przepisu art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy przez Sąd powinno odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona musi wykazać, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów sądowych, bądź też części tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. Dopiero udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi, z uwagi na szczególny charakter tego prawa, podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Środkiem służącym do wykazania przez stronę zasadności jej wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi składane przez stronę na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a ponadto - jeżeli jest składane przez osobę fizyczną - także o stanie rodzinnym. Informacje zawarte w oświadczeniu powinny być na tyle kompletne, aby umożliwiły Sądowi na dokonanie oceny, czy strona spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, o których mowa wyżej. Nie wyklucza to oczywiście możliwości dołączenia do wniosku dokumentów na udowodnienie złożonych w oświadczeniu twierdzeń, co też skarżący uczynił za pismem z dnia 23 października 2008r. Analiza oświadczenia A. S. i dołączonych przez niego dokumentów, uzasadniających zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym doprowadziła Sąd do przekonania, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Treść analizowanego oświadczenia i załączonych dokumentów może wskazywać na zupełny brak po stronie skarżącego jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, które pojawiły lub pojawią się w sprawie. Niewątpliwie należy zauważyć trudną sytuację finansową wnioskodawcy. Składają się na nią comiesięczna konieczność czerpania środków finansowych od rodziców, toczące się postępowania egzekucyjne obciążające na znaczne kwoty jego majątek nieruchomy i wierzytelności z rachunku bankowego, czy zajęcie mienia ruchomego w postaci samochodu osobowego. Niemniej jednak A. S. nie ma nikogo na swoim utrzymaniu. Od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą, która przynosiła znaczny zysk, o czym świadczyć może analiza akt sprawy, a nadto zeznania podatkowego za 2006 rok. Postępowanie prowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej w Kielcach toczy się od 2004r., zakończone zostało wydaniem decyzji w roku 2007. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2006 wynika, że dochód skarżącego do opodatkowania wyniósł 38 636,22 zł., podatek należny zaś 5997 zł. Takie okoliczności faktyczne doprowadziły Sąd do przekonania, że jeszcze w ubiegłym roku skarżący, w obliczu rychłego ukończenia postępowania kontrolno-podatkowego w pierwszej instancji, mógł przewidzieć z obiektywnego punktu widzenia ewentualność prowadzenia sporu z organami podatkowymi w postępowaniu sądowym, tym samym konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Odnośnie dołączonych przez skarżącego w trakcie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych kserokopii dokumentów potwierdzających zadłużenie kredytowe Sąd zważył, iż strona nie może oczekiwać, że w przypadku kosztów związanych ze spłatą raty kredytu, Sąd uzna pierwszeństwo tych kosztów przed zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa. Podkreślić bowiem należy, iż niedopuszczalnym jest aby strona w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktowała zobowiązania cywilnoprawne (w tym wobec instytucji bankowych) uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy, gdyż prowadziłoby to do niczym nieuzasadnionego przerzucania ciężaru związanych ze sprawą kosztów na Skarb Państwa i tym samym uszczuplenie należnych mu dochodów. W tej sytuacji nie można oczekiwać, że Sąd uzna wyższość należności cywilnoprawnych nad należnościami publicznoprawnymi. Z tych przyczyn, w sytuacji, gdy zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, a zwolnienie od kosztów sądowych winno być stosowane przez sądy z dużą ostrożnością Sąd uznał, że A. S. ma możliwość poniesienia kosztu sądowego w postaci wpisu od skargi w wysokości 400zł i ewentualnych dalszych kosztów sądowych. Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że skarżący korzysta z porady i pomocy fachowych pełnomocników, których nie zatrudnia i z którymi nie pozostaje w innym stosunku prawnym, a zatem nie będzie on ponosić dodatkowych ciężarów finansowych z tym związanych. Mając powyższe okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych przepisów prawa, orzekł jak w sentencji.