I SA/Ke 332/08

Dnia 15 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego z dnia 18 marca 2009r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 lipca 2008r. znak: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. postanawia: 1. zwolnić A. S. od wpisu od skargi kasacyjnej; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Zarządzeniem z dnia 4 marca 2009r. wezwano A. S. do uiszczenia wpisu w wysokości 1000 zł od skargi kasacyjnej wywiedzionej przez stronę od wyroku WSA w Kielcach z dnia 30 grudnia 2008r. wydanego w sprawie niniejszej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 18 marca 2009r. A. S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący skonkretyzował, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, w szczególności o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący wyjaśnił, iż mieszka u rodziców i w praktyce pozostaje na ich utrzymaniu. Wraz z rodzicami mieszka także siostra skarżącego oraz jego brat. Siostra rozpoczęła działalność gospodarczą w grudniu 2007r. i jej roczny dochód to ok. 15 000 zł. Brat skarżącego prowadzi odrębne gospodarstwo. Według oświadczenia skarżącego jego rodzice za 2008r. osiągnęli dochód w wysokości ok. 44 000 zł i kwota ta, jego zdaniem, ledwie pozwala przeżyć czteroosobowej rodzinie. Skarżący podniósł, że wszystkie posiadane przez niego rachunki bankowe są zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w ramach egzekucji administracyjnej. Według oświadczenia, w skład majątku skarżącego wchodzi budynek gospodarczy o wielkości 200m² z działką 10 arów o wartości 190 000 zł oraz działka wielkości 5,2 ara o wartości 100 000 zł. Jako posiadane przedmioty wartościowe skarżący wykazał samochód marki mercedes CLK rok prod. 2003 wartości ok. 80 000 zł. W dalszej części wniosku skarżący wyjaśnił, że posiadane przez niego nieruchomości zabezpieczone są hipotekami – jedna bankową, druga skarbową. Ponadto spłaca dwa kredyty, oprócz samochodowego, na łączną kwotę 163 000 zł. Posiada także debet na rachunkach bankowych na łączną kwotę 155 000 zł. Skarżący podkreślił, że pozostał faktycznie bez środków do życia i może egzystować tylko dzięki rodzicom. Prowadzi działalność gospodarcza, z której nie osiąga dochodu. Ponadto skarżący oświadczył, iż prowadzenie swoich spraw zlecił doradcy podatkowemu M. D.-M. i adwokat B. G., ale ich nie zatrudnia i nie pozostaje z nimi w innym stosunku prawnym. Postanowieniem z dnia 26 marca 2009r. Referendarz sądowy WSA w Kielcach przyznał A. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej z dnia 26 lutego 2009r. w kwocie powyżej 500 zł. i w pozostałym zakresie wniosek skarżącego oddalił. W terminie A. S. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270, dalej jako ustawa p.p.s.a.), w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sąd. Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek tytułem wstępu pragnie zauważyć, iż na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń przed sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego, na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Prawo to jest wyjątkiem od zasady. Składa się na nie między innymi zwolnienie od kosztów sądowych. Według treści przepisu art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w szczególności zwolnienia od konieczności ponoszenia wpisu od skargi. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych złożony został przez stronę w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Sąd uznał, iż intencją strony było uzyskanie zwolnienia od uiszczenia właśnie tej opłaty sądowej. Analiza treści rozpoznawanego wniosku A. S. doprowadziła Sąd do przekonania, iż skarżący aktualnie nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Treść analizowanego oświadczenia strony zamieszczonego na formularzu PPF wskazuje, że skarżący boryka się z poważnymi problemami finansowymi. Jego trudna sytuacja finansowa wyraża się między innymi w comiesięcznej konieczności czerpania środków finansowych od rodziców, toczących się postępowaniach egzekucyjnych obciążających na znaczne kwoty jego majątek nieruchomy i wierzytelności z rachunku bankowego, czy w zajęciu mienia ruchomego w postaci samochodu osobowego. Niewątpliwie zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jednakże ta sama Ustawa zasadnicza w art. 78 wprowadza prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Dlatego, choć powyższa sytuacja skarżącego jest bez wątpienia w znacznym stopniu wynikiem świadomie podejmowanych przez niego decyzji, to jednak, w ocenie Sądu, faktem jest, że nie posiada on obecnie środków na pokrycie opłaty sądowej w postaci wpisu od skargi kasacyjnej. W rezultacie oddalenie wniosku strony o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w całości groziłoby zablokowaniem jej konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy w drugiej instancji. Sąd oddalił wniosek strony w pozostałym zakresie, albowiem Sąd nie znalazł podstaw, by twierdzić, że w sytuacji, gdy pojawi się w przyszłości konieczność uiszczenia kosztów sądowych, sytuacja materialna i rodzinna skarżącego nie ulegnie zmianie na tyle, by ten mógł pokryć te koszty bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Mając powyższe okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych przepisów prawa, orzekł jak w sentencji.