I SA/Ke 342/12

Dnia 3 sierpnia 2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) 2012r. znak: (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 rok p o s t a n a w i a 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. J. G. wraz ze skargą z dnia 20 czerwca 2012r. wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) 2012r. znak: (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 rok złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i córkami w wieku 11 i 17lat. Skarżący jako posiadany majątek wykazuje dom mieszkalny wielkości 170m², nieruchomość rolną wielkości 0,5ha oraz jako inne nieruchomości wykazuje halę wielkości ok. 850m² wraz z wiatą. Skarżący wykazuje oszczędności w wysokości 150.000,00zł oraz akcje żony - PGE wartości ok. 30.000,00zł Źródłem utrzymanie rodziny skarżącego są dochody uzyskiwane przez skarżącego w kwocie 3.800,00zł miesięcznie oraz przez jego żonę w kwocie 2.800,00zł miesięcznie z tytułu wynagrodzenia za pracę. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podnosi, że w 1998 roku rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w Specjalnej Strefie Ekonomicznej w G., po zapewnieniu że do 2017r. będzie zwolniony z podatku od nieruchomości. Po wielu latach prowadzenia działalności został zmuszony do jej zawieszenia, zmienił sposób użytkowania budynku - Urząd Gminy nie przyjmuje tego do wiadomości. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem zarówno on jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 6.600,00zł, posiadają oszczędności w kwocie 150.000,00zł, akcje wartości 30.000,00zł, jak również majątek w postaci nieruchomości. Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika, nie można bowiem uznać, iż skarżący jest osobą na tyle ubogą, że nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi oraz opłaceniem pełnomocnika z wyboru. Posiadanie wykazanego majątku umożliwia bowiem planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie uzyskiwanymi przez skarżącego i jego żonę dochodami oraz posiadanymi oszczędnościami pozwolą na poniesienie przez skarżącego kosztów związanych z postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w związku z czym na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.