I SA/Ke 344/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku D. S. i G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.S. i G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla D. S. i G. S. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w K.. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2007-2011 w łącznej kwocie [...] zł, D. i G. małżeństwo S. zawarli wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek wskazali, że ze względu na obecną sytuację finansową nie są w stanie zapewnić sobie prawnika. Skarżący jest osobą bezrobotną, a skarżąca ze względu na niewypłacalność kontrahentów straciła płynność finansową i zmuszona została do zawieszenia działalności gospodarczej i nie osiąga dochodu. Jako posiadany majątek wykazali pawilon handlowy (67 m²). W zakresie sytuacji rodzinnej wskazali, że posiadają dwóch synów w wieku 16 i 13 lat. Stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", skarżący zostali wezwani do uzupełnienia opisanego wniosku poprzez złożenie oświadczenia o rodzaju i wysokości miesięcznych wydatków aktualnie przez nich ponoszonych, dochodów z jakich aktualnie utrzymują się, udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania, przedłożenie kopii zeznania podatkowego skarżących za 2011 r. oraz wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżących rachunków bankowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczyli, że aktualnie w prowadzeniu gospodarstwa domowego pomagają im rodzice i najbliższa rodzina. Miesięczne wydatki rodziny to czynsz mieszkaniowy (521,57 zł), opłata za energię (średnio 100 zł), rata kredytu (3081,38 zł), którą obecnie spłacają rodzice skarżącej. Ponadto przedłożono informację o wysokości czynszu mieszkaniowego (mieszkanie należy do rodziców skarżącej), informację o wysokości raty kredytu, wydruk z konta bankowego z operacjami z okresu 3 miesięcy, rozliczenie roczne PIT za 2011 r. Postanowieniami z dnia 11 września 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zwolnił skarżących od uiszczenia wpisu od skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący nie zgodzili się ze stwierdzeniem, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Podnieśli, że chociaż udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest na obecnym etapie postępowania konieczny, to w chwili gdy taka konieczność wystąpi będą tej możliwości pozbawieni. Z uzasadnienia WSA w Kielcach wynika, że Sąd nie badał sytuacji finansowej podatników tak wnikliwie jak ich wiedzę i przygotowanie do prowadzenia sprawy, przez co naruszył art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, może być zastosowane kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zdaniem Sądu skarżący wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Rozstrzygając o przyznaniu skarżącym prawa pomocy Sąd miał na uwadze kryterium finansowe stanowiące jedyne kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionych we wniosku okoliczności oraz przedłożonych dokumentów wynika, że sytuacja finansowa rodziny S. jest niestabilna. Obecnie skarżący nie dysponują żadnym stałym źródłem przychodu. Prowadzona przez skarżącą działalność została zawieszona z uwagi na utratę płynności finansowej, a jej mąż skarżący jest osoba bezrobotną. Istotne jest, że na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje niepełnoletnich dzieci. Bieżące wydatki rodziny skarżących, w tym raty kredytu, są pokrywane ze środków otrzymywanych od rodziny, co potwierdza przedłożony wydruk z konta bankowego z operacjami z okresu 3 ostatnich miesięcy. Z ww. wydruku rachunku bankowego wynika także, że skarżący nie posiadają żadnych oszczędności. Należy również podnieść, że fakt posiadania przez skarżącą wierzytelności w wysokości około 195 000 zł oraz pawilonu handlowego nie przesądza jeszcze o możliwości poniesienia kosztów sądowych w całkowitym zakresie. Posiadany majątek nie daje bowiem realnej możliwości szybkiego uzyskania niezbędnych w tym celu środków. Wprawdzie skarżący poczynili kroki w celu odzyskania ww. wierzytelności kierując sprawy na drogę postępowania sądowego co jednak nie daje gwarancji szybkiego ich pozyskania. Natomiast w spawach związanych z prawem pomocy chodzi o realną sytuację finansową zainteresowanego, w tym rzeczywistą a nie hipotetyczną możliwość uzyskiwania dochodów z posiadanego majątku. Powyższe okoliczności, uzasadniają twierdzenie, że poniesienie przez skarżących jakichkolwiek kosztów postępowania może spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu ich i ich rodziny. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.