I SA/Ke 345/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. F. Restrukturyzacja S.A. w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 3 października 2018 r. oddalającego wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. F. Restrukturyzacja S.A. w W. na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Z. S.A. w Warszawie w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku spółka wskazała, że postanowieniem Sądu Rejonowego z 12 stycznia 2018 r. zostało otworzone postępowanie sanacyjne dłużnika D. wyznaczono Sędziego-komisarza oraz Zarządcę w osobie Z. S.A. w Warszawie. Skarżąca oświadczyła, że przyczyna otwarcie postępowania sanacyjnego D. S.A była trudna sytuacja finansowa spółki. W tej sytuacji pokrycie kosztów sądowych jest niemożliwe. Zarządca oświadczył, że spółka generuje stratę, co w jego ocenie stanowi podstawę zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządca wskazał wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 4 500 000 zł, wysokość środków trwałych w kwocie 3 588 356,28 zł, stratę za ostatni rok obrotowy według bilansu w kwocie 48 630 439,72 zł. Wykazał stan rachunków bankowych spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w łącznej kwocie – 21 044,95 zł oraz stan kasy w kwocie 8 549,95 zł. Do wniosku zarządca dołączył kopię postanowienia Sądu Rejonowego o otworzeniu postępowania sanacyjnego dłużnika D. S.A., kopię sprawozdania GUS za 1, 2 kwartał 2018 r., kopię rachunku zysków i strat za okres 1 stycznia 2017 r. – 31 grudnia 2017 r., kopię bilansu na dzień 31 grudnia 2017 r. oraz wydruk KRS. Starszy referendarz sądowy nie uwzględnił wniosku skarżącej podnosząc, przede wszystkim, że spółka na rachunkach bankowych posiada środki pieniężne w kwocie wielokrotnie przekraczającej wysokość wpisu sądowego od wniesionej skargi. Skarżąca złożyła od postanowienia sprzeciw, w którym zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co w konsekwencji skutkowało odmową zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, - nieuwzględnienie przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wszystkich istotnych okoliczności związanych z sytuacją finansową i majątkową strony skarżącej, podczas gdy organa z mocy prawa obowiązane są jak najrzetelniej przeprowadzić postępowanie dowodowe. Skarżąca podniosła, że w chwili obecnej jest w stanie regulować jedynie bieżące należności dotyczące podstawowych dziedzin funkcjonowania takich jak należności za energię elektryczną, opłaty za utrzymanie wewnętrznej poczty elektronicznej służącej porozumiewaniu się pomiędzy pracownikami oraz szefostwem firmy, a także należności publicznoprawnych czy wynagrodzenia pracowników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie Sądu, postanowienie referendarza sądowego jest prawidłowe. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania koszty te to opłata od skargi w wysokości 1784 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Porównanie wymaganych aktualnie kosztów postępowania, jak uczynił to referendarz sądowy, z kwotą środków finansowych, którą dysponuje Spółka prowadzi do wniosku, że udzielenie Spółce prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, nie jest konieczne by Spółka mogła dochodzić swoich praw przed sądem. Istotne przy tym jest, że jak sama Spółka wskazuje w chwili obecnej jest w stanie regulować bieżące należności dotyczące podstawowych dziedzin funkcjonowania takich jak należności za energię elektryczną, opłaty za utrzymanie wewnętrznej poczty elektronicznej służącej porozumiewaniu się pomiędzy pracownikami oraz szefostwem firmy, a także należności publicznoprawnych czy wynagrodzenia pracowników. Skoro zatem Spółka, pomimo wskazania, że aktualny etap postępowania sanacyjnego uniemożliwia jej ponoszenia wszelkich kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, to koszty sądowe należne w przedmiotowej sprawie, należą do kosztów jej bieżącej działalności i jako należności publicznoprawne powinny być pokryte w pierwszej kolejności. Nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem sanacyjnym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Ponadto występując na drogę postępowania sądowego skarżąca powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów sądowych a wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Należy podkreślić, że nie ma podstaw do przyjęcia, że koszty sądowe winny być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Ich wystąpienie wchodzi bowiem w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym koszty związane z uczestnictwem spółki w niniejszym postępowaniu są kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez stronę skarżącą. Zdaniem Sądu uwzględniając powołane wyżej okoliczności negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego, bowiem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.