I SA/Ke 348/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.) Protokolant po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1.1 Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: kolegium) decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: starosty) z [...] r. nr [...] orzekającą o cofnięciu M. T. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres od [...] r. do [...] r. 1.2 Kolegium wskazało, że Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...] [...] uznał M. T. winnym popełnienia w dniu [...] r. przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. W wyroku tym sąd orzekł wobec M. T. m. in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Jednocześnie na poczet orzeczonego środka karnego zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania prawa jazdy od [...] r. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...] [...] utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. 1.3 Postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] [...] Sąd Rejonowy w K. zmienił punkt [...] Sądu Rejonowego w K. z [...] r. sygn. akt [...] [...] w ten sposób, że nie orzekł o zaliczeniu na poczet orzeczonego wobec oskarżonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych okresu zatrzymania prawa jazdy w sprawie od [...] r., a w miejsce powyższego zobowiązał skazanego do zwrotu angielskiego dokumentu prawa jazdy wydanego przez [...]. 1.4 Starosta ww. decyzją z [...] r. cofnął M. T. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres od [...] r. do [...] r. Utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie kolegium powołało art. 182 § 1 i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256). Wyjaśniło, że organ administracji w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w tych przepisach, ma obowiązek cofnąć uprawnienia do prowadzenia pojazdów w takim zakresie, w jakim orzekł sąd. Nie jest zatem możliwe kwestionowanie tego wyroku przez starostę, czy też kolegium, jak również uchylanie się przez te organy od wydania decyzji o cofnięciu kierowcy uprawnień. Z treści postanowienia z [...] r. sygn. akt [...] [...] wynika, że sąd zmienił punkt [...] Sądu Rejonowego w K. z [...] r. w sprawie [...] [...] w ten sposób, że nie orzekł o zaliczeniu na poczet orzeczonego wobec oskarżonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych okresu zatrzymania prawa jazdy w sprawie od [...] r., a w miejsce powyższego zobowiązał skazanego do zwrotu angielskiego dokumentu prawa jazdy. Postanowienie to uprawomocniło się [...] r. Wcześniejsze postanowienia Sądu Rejonowego w K. w zakresie punktu [...] z [...] r. sygn. akt [...] [...] przestało zatem obowiązywać z dniem [...] r., jak również wszelkie zaświadczenia wydane na jego podstawie. M. T. zwrócił posiadane prawo jazdy do depozytu Starostwa Powiatowego w K. w dniu [...] r., tak więc od dnia następnego po tym dniu należy liczyć 3 letni okres cofnięcia uprawnień, wynikający z wyroku Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...] [...]. Zatem zasadnym było cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres od [...] r. do [...] r. 2.1 Skargę na decyzję złożył M. T.. Wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucił naruszenie: 1) przepisu art. 7, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 138 i 139 k.p.a poprzez zaniechanie rozpatrzenia zebranego w sprawie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i wydanie decyzji naruszającej słuszny interes obywatela i zasadę praworządności w sytuacji, gdzie na stronę przerzucone zostały w całości skutki zaniedbań i błędów urzędniczych i gdzie w wyniku rozpoznania odwołania należało decyzję uchylić lub zmienić na korzyść strony, 2) przepisu art. 7a i art. 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości co do stanu prawnego oraz faktycznego, w sytuacji gdy sprawa dotyczy długoterminowego pozbawienia strony istotnych uprawnień, 3) przepisu art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 kkw z przekroczeniem uprawnień wynikających z tych przepisów poprzez ich zastosowanie do pozbawienia strony uprawnień wynikających z dokumentu wydanego przez zagraniczny organ administracji publicznej w oparciu o przepisy obowiązujące w miejscu jego wydania. 2.2 W uzasadnieniu skargi M. T. wyjaśnił, że po prawie 3 latach od zatarcia skazania, na skutek działań organów został ponownie ukarany, mimo, iż karę odbył już w całości i przez trzy lata nie prowadził samochodów zgodnie z wyrokiem. W sprawie obowiązują nadal dwa sprzeczne ze sobą postanowienia Sądu Rejonowego w K. dotyczące okresu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów, oba prawomocne, oba tak samo formalnie wiążące organ. W związku z tym organ powinien był zgodnie z zasadami k.p.a przyjąć rozwiązanie bardziej korzystne dla strony, opierając się na przepisach art. 7a i 81a k.p.a., tj. przyjąć, że okres obowiązywania zakazu minął [...] r. 3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 4.1 W dniu [...] r. skarżący przedłożył do tut. Sądu odpis postanowienia Sądu Najwyższego z [...] r. sygn. akt [...] [...], w którym sąd ten uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w K. z [...] r. sygn. akt [...] [...] i utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] r. sygn. akt [...] [...], i umorzył postępowanie w sprawie. Skarżący podniósł, że rodzi to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z uzasadnieniem postanowienia Sądu Najwyższego, okres orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów trwał od [...] r. do [...] r. Zdaniem skarżącego, po tej dacie oraz w związku z zatarciem skazania organ nie może pozbawić go uprawnień do kierowania pojazdami. 5.2 Pismem z [...] r. starosta również przesłał odpis postanowienia Sądu Najwyższego z [...] r. sygn. akt [...] [...]. Zwrócił się również do tut. Sądu o wydanie z akt sprawy angielskiego prawa jazdy wydanego przez [...], celem zwrotu tego dokumentu M. T.. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przesłał Starostwu Powiatowemu ww. dokument. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. 6.1 Sądy administracyjne zostały wyposażone w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia, sąd bada ich zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź, gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 6.2 Skargę należało uwzględnić. W pierwszej kolejności należy podnieść, że zaskarżona decyzja na dzień jej wydania, tj. na [...] r., w pełni odpowiadała przepisom prawa. Organ dysponował bowiem w tym czasie materiałem dowodowym, w skład którego wchodził prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w K. z [...] r. sygn. akt [...] [...], w którym w punkcie II orzeczono wobec M. T. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, a w punkcie [...] poczet wymierzonego zakazu prowadzenia pojazdów zaliczono okres zatrzymania prawa jazdy od [...] r. Drugim kluczowym dowodem jest prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] r. sygn. akt [...] [...], w którym zmieniono punkt [...] Sądu Rejonowego w K. z [...] r. sygn. akt [...] [...] w ten sposób, że nie orzeczono o zaliczeniu na poczet orzeczonego wobec oskarżonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych okresu zatrzymania prawa jazdy w sprawie od [...] r., a w miejsce tego zobowiązano skazanego do zwrotu angielskiego dokumentu prawa jazdy. 6.3 Zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. z 2020 r., poz. 523 ze zm.), dalej: k.k.w., w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu – art. 182 § 2 k.k.w. Przepis art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.), stanowi z kolei, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. 6.4 Treść przywołanych przepisów jest jednoznaczna. W przypadku orzeczenia przez sąd powszechny środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, organ administracji ma obowiązek cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym przez sąd karny zakresie. Decyzje o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowią akty o charakterze związanym, tj. nie zależą od uznania organu. Organ, w przypadku zaistniałych ustawowych przesłanek ma nie tylko prawo lecz i bezwzględny obowiązek wydać decyzję o określonej treści. Nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania wyroku sądu karnego. Podobnie sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji wyroku sądu karnego, a rolą sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy decyzja organu wydana w wykonaniu takiego wyroku nie narusza prawa. 6.5 Mając powyższe na uwadze organ zobowiązany był wydać decyzję administracyjną o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie dostosowanym do powyżej opisanych prawomocnych orzeczeń sądów karnych. Decyzja ta, jak wyżej już podniesiono, była zgodna z przepisami prawa. Sąd uznał jednak, że koniecznym jest jej uchylenie. 6.6 Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jest to zasada praworządności, która oznacza, że wszystkie organy władzy publicznej powinny działać na podstawie prawa i w jego granicach. Prawo powinno zatem nie tylko stanowić kompetencję do działania, ale również być źródłem nakazów i zakazów wyznaczających ramy prawne owego działania. Kompetencji do działania nie można domniemywać, konstruują ją przepisy o różnym charakterze (przepisy materialne, proceduralne, ustrojowe). Celem zasady legalizmu jest przeciwdziałanie dowolności i arbitralności działania organów państwa oraz poddanie tego działania kontroli w oparciu o kryterium zgodności z obowiązującym prawem. Działania organów bez podstawy prawnej i poza granicami prawa albo z naruszeniem tych granic są zawsze nielegalne i mogą rodzić odpowiedzialność konstytucyjną i karną osób te działania podejmujących, a także odpowiedzialność odszkodowawczą państwa. Adresatami tej zasady są wszystkie organy państwowe, czyli więc i orzekający w przedmiotowej sprawie Sąd. Stanął on na stanowisku, że pozostawienie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym godziłoby w omawianą zasadę. Kluczowym dla tego rozstrzygnięcia są okoliczności zaistniałe po zaskarżeniu decyzji do sądu, mianowicie treść ww. postanowienia Sądu Najwyższego złożonego do akt niniejszej sprawy [...] r., ale i przede wszystkim zasygnalizowany w piśmie z [...] r. zamiar starosty zwrotu skarżącemu dokumentu prawa jazdy, zainicjowany właśnie treścią tego postanowienia. Doszło zatem do sytuacji, w której funkcjonuje ostateczna decyzja orzekająca o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Jednocześnie decyzja ta nie odpowiada rzeczywistemu stanowi faktycznemu, w którym uprawnienie to stronie przywrócono, na skutek zwrotu starostę dokumentu prawa jazdy. Celem przywrócenia spójności pomiędzy nieaktualnym już rozstrzygnięciem organu a stanem faktycznym, w imię zachowania zasady legalizmu zaskarżona decyzja powinna więc zostać uchylona. 6.7 Uchylając decyzję Sąd miał również na względzie zasadę ekonomiki postępowania. Oddalenie skargi, następnie ewentualne prowadzenie administracyjnego postępowania nadzwyczajnego mające na celu wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, znacznie wydłużyłoby procedurę doprowadzania sprawy do stanu zgodności z prawem. 6.8 Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Zwrot kosztów postępowania (wpis od skargi – 200 zł) zasądzono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.