I SA/Ke 349/05

Sygnatura akt: I SA/Ke 349/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant: sekr.sąd. Emilia Kundera, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11.05.2006 r. skargi Syndyka Masy Upadłości Spółdzielni na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej skargę oddala I SA/Ke 349/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...] w sprawie odmowy umorzenia wobec Spółdzielni zaległości podatkowej w łącznej kwocie [...]zł z tytułu podatku od nieruchomości za lata 1999-2004 oraz odsetek za zwłokę od tej zaległości w łącznej kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że spółdzielnia, objęta postępowaniem upadłościowym, swój wniosek o umorzenie zaległości podatkowej umotywowała brakiem środków finansowych na ich pokrycie. Brak ten, zdaniem spółdzielni, wynikał z wyczerpania majątku wchodzącego w skład masy upadłości, jak też z braku możliwości wynajęcia wszystkich lokali, z których wynajmu spółdzielnia do tej pory osiągała dochody. Aktualnie pobierane dochody ze stosunku najmu nie wystarczają zaś na pokrycie kosztów utrzymania lokali oraz kosztów administracyjnych związanych z prowadzeniem upadłości. Spółdzielnia ponosi corocznie straty. Organ nie zakwestionował trudnej sytuacji finansowej podatniczki. Podniósł jednak, podobnie jak uczynił to organ I instancji, iż wskazane przez nią okoliczności nie uzasadniają umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej. Postępowanie upadłościowe toczy się od 1993r. i większość wierzycieli spółdzielni została zaspokojona, a nadto, jak wynika z przedłożonych przez spółdzielnię sprawozdań finansowych, w okresie od 1999 do 2004r. osiągała ona przychody z wynajmu lokali, co oznacza, iż posiadała środki finansowe na uregulowanie zobowiązań podatkowych. W efekcie prawomocnego zakończenia postępowania sądowego o zasiedzenie nieruchomości spółdzielnia otrzyma także grunt i lokal, co pozwoli na zakończenie postępowania upadłościowego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze S. M., syndyk Spółdzielni w upadłości, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej oraz odsetek. Zarzucił organom podatkowym niewłaściwą ocenę dowodów, które potwierdzają brak środków finansowych w upadłej spółdzielni i spełnienie przesłanek do umorzenia zaległości. Podniósł, iż jeszcze w 1997r. spółdzielnia miała możliwość uiszczenia podatku od nieruchomości, organ podatkowy nie przyjął jednak jej deklaracji z uwagi na brak tytułu własności do nieruchomości. Od 2001r. spółdzielnia ponosi straty, co nie pozwala na pokrycie jej bieżących zobowiązań. Sytuacji tej nie uwzględniło, zdaniem skarżącego, w swej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych, w tym przypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z przepisem art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60), w brzmieniu obowiązującym do dnia 01 września 2005r. (od tego dnia kwestię umorzenia zaległości podatkowej reguluje art. 67a Ordynacji), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu instytucji uznania administracyjnego. Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, pozostawiona została zatem swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Ustalając przesłanki umorzenia, ustawodawca posłużył się w przepisie art. 67 Ordynacji podatkowej zwrotami niedookreślonymi: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny", co stanowi swoistą klauzulę generalną odsyłającą do systemu ocen pozaprawnych. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, wręcz nadzwyczajnym, gdyż zasadą jest płacenie podatków. Jak się podkreśla, jednym z przejawów równości wobec prawa jest to, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (por. np. wyrok NSA z 9 stycznia 2001r., III SA 628/00, wyrok NSA z dnia 20 marca 2002r., I SA/Gd 1563/99, wyrok NSA z dnia 28 listopada 2001r., SA/Sz 1292/00). Skoro zaś umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą cechę. Przede wszystkim, za umorzeniem zaległości podatkowych przemawiać mogą okoliczności niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. O istnieniu tego interesu, jak podnosi się w piśmiennictwie przedmiotu, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Oceniając zaistnienie wskazanych przesłanek należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie. Ponadto, to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie, by w toku postępowania podatkowego nie podjęto niezbędnych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrano dowodów w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek wydanej decyzji. W procesie dochodzenia do tej decyzji organ odwoławczy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający umorzenie zaległości. Z tych powodów Sąd nie stwierdził wadliwego zastosowania przez organy podatkowe przepisu o charakterze uznaniowym. Organy podatkowe w oparciu o zebrane dowody ustaliły, że w okresie od 1999 do 2004r. spółdzielnia osiągała przychody z wynajmu lokali, co oznacza, iż posiadała środki finansowe na uregulowanie zobowiązań podatkowych, których zapłata ma charakter priorytetowy. Nie ma w tej sytuacji większego znaczenia argument skarżącego odnośnie niezłożenia deklaracji w 1997r. i przyczyn takiego zachowania. Podnoszony przez spółdzielnię późniejszy brak środków finansowych i trudności w jej funkcjonowaniu związane z wysokimi kosztami bieżącej działalności, a nawet ponoszenie strat w czasie wydawania decyzji przez organy podatkowe i w okresie wcześniejszym, nie stanowią same w sobie, zgodnie z tym, co powiedziano wyżej, podstawy do umorzenia zaległości podatkowych. Okoliczności takie nie rodzą bowiem sytuacji wyjątkowej, odpowiadającej wskazanym nadzwyczajnym, niezależnym od podatnika zdarzeniom, mogącym uzasadniać wystąpienie przesłanki jego ważnego interesu czy przesłanki interesu publicznego. W tych okolicznościach stwierdzenie organów podatkowych, że brak jest przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej do umorzenia zaległości podatkowych nie budzi zastrzeżeń. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach jest właściwy do rozpoznania skargi stosownie do dyspozycji § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926).