I SA/Ke 35/13

Dnia 26 kwietnia 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. J. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy za 2007 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. T. J.pismem z dnia 25 marca 2013 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy za 2007 r. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną oraz córką w wieku 19 lat. Jako posiadany majątek wykazał mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. 57m². Skarżący wskazał, że zarówno on jak i jego żona z prowadzonych działalności gospodarczych ponoszą straty, a córka jest osobą bezrobotną, studiuje zaocznie. Jako zobowiązania skarżący wskazał kredyt hipoteczny na mieszkaniu w wysokości 200.000,00 zł, podatek dochodowy od osób fizycznych za 2007-2010 rok – rozłożenie na raty. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania skarżący określił na kwotę ok. 1.000,00zł, a miesięczne koszty utrzymania studiującej córki określił na kwotę ok. 600,00zł. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 28 marca 2013 r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia: - odpisu/kserokopii zeznania podatkowego skarżącego, jego żony oraz córki K. J. za rok 2011; - dokumentów określających wysokości dochodów skarżącego, jego żony oraz córki K. J. uzyskiwanych przez nich w 2012 r., w tym wysokość przychodów i kosztów z prowadzonej działalności gospodarczej; - dokumentów określających wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów skarżącego, jego żony oraz córki K. J. tj. w okresie od dnia 1 stycznia do 31 marca 2013 r. wraz z określeniem wysokość przychodów i kosztów z prowadzonej działalności gospodarczej; - dokumentów określających wydatki związane z ciążącymi na skarżącym, jego żonie oraz córce K. J. zobowiązaniami, w tym rat kredytów, pożyczek oraz rat zobowiązań podatkowych; - wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego, jego żonę oraz córkę K. J. rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego, jego żonę oraz córkę K. J. samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji). W odpowiedzi skarżący złożył wypełniony urzędowy formularz PPF, w którym potwierdził informacje zawarte w oświadczeniu z dnia 25 marca 2013 r. oraz następujące dokumenty: - roczną strukturę przychodu Przedsiębiorstwa Handlowego "F." J. T. dla roku 2013 – przychód 219.252,20 zł, koszty 226.228,10 zł, strata 6.975.90 zł, - roczną strukturę przychodu Skup surowców wtórnych G. J. dla roku 2013 – przychód 427.978,40 zł, koszty 418.721,70 zł, dochód 9.256.70 zł, - obliczenie dochodu za rok 2012 Skup surowców wtórnych G. J. przychód 1.424.252,67 zł, koszty 1.370.836,83 zł, dochód 53.415.84 zł, - obliczenie dochodu za rok 2012 Przedsiębiorstwa Handlowego "F." J. T. przychód 2.351.523,31 zł, koszty 2.291.999,09 zł, dochód 59.524.22 zł, - kserokopię zeznania podatkowego skarżącego PIT-36 za 2011 rok, w którym wykazano z pozarolniczej działalności gospodarczej przychód w kwocie 2.097.170,12 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 2.042.004,72 zł oraz dochód w kwocie 55.165,40 zł; - kserokopię zeznania podatkowego żony skarżącego PIT-36L za 2011 rok, w którym wykazano z pozarolniczej działalności gospodarczej przychód w kwocie 1.854.010,05 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 1.563.525,98 zł oraz dochód w kwocie 290.484,07 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że za rok 2011 i 2012 córka K. J. nie osiągnęła dochodów oraz że pozostałe dokumenty wymienione w wezwaniu doręczy po otrzymaniu zaświadczeń z banków oraz ewidencji pojazdów. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia adwokata. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych oraz wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. W istocie instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa). Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o ustanowienie adwokata oraz przedłożonych dokumentów wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do wyżej wskazanej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem pomimo powoływania się na ciężką sytuację finansową nie potwierdził tego w przedłożonych na żądanie Sądu dokumentach. W szczególności należy wskazać, że skala prowadzonych przez skarżącego oraz przez jego żonę działalności gospodarczych przemawia za koniecznością odmowy przyznania prawa pomocy. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że jak wcześniej wskazano prawo pomocy jest instytucją o charakterze szczególnym, mającą zagwarantować prawo do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa mogłaby stanowić przeszkodę do dochodzenia ich praw przed sądem. Jak wynika z dokumentów nadesłanych w niniejszej sprawie zarówno skarżący jak i jego żona prowadzą działalności gospodarcze znacznych rozmiarów, o czym świadczą chociażby wartość przychodów za 2011, 2012 r. oraz za miesiąc styczeń i luty 2013 r. W takiej sytuacji trudno stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący wskazał, że spłaca kredyt hipoteczny oraz reguluje ciążące na nim zobowiązania podatkowe. W tym kontekście brak jest podstaw, aby zobowiązania cywilne czy inne zobowiązania publicznoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Wskazać należy, że wprawdzie skarżący nie wykonał wezwania Sądu do uzupełnienia złożonego wniosku w całości, jednak informacje zawarte w przedłożonych dokumentach dają podstawy do merytorycznego rozpoznania sprawy i nie pozwalają na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć ponadto należy, że na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy p.p.s.a, Sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracyjnych, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów. Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności, negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów opłacenia profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających ustanowienie adwokata, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.