I SA/Ke 365/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S.J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]o numerze [...] Decyzją z [...] r. nr [...] wydaną dla S. J., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję tego organu z [...] r. nr [...]wydaną w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w części dotyczącej niezapłaconej należności. Jako podstawę prawną powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 59 ust. 3, art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 299 ze zm.), dalej u.u.s.r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzją z 30 października 2009 r. wyrażono zgodę na udzielenie ulgi w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Figurujące na koncie zadłużenie za okres 1999-10-01-2009-09-30 w kwocie 15.587,40 zł zostało rozłożone na 99 rat. S.J. został w decyzji poinformowany, że układ ratalny zostaje zawarty pod warunkiem spłacania wyznaczonych rat w podanych wysokościach i terminach, a brak wpłaty którejkolwiek raty w terminie spowodowuje zerwanie układu ratalnego bez wcześniejszego powiadomienia. Strona nie dotrzymała warunków zawartego układu ratalnego. Na dzień wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników brak było wpłaty jednej raty na poczet układu ratalnego. W tej sytuacji uzasadnione było wygaśniecie ww. decyzji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył S.J.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 K.p.a poprzez naruszenie ogólnej zasady legalizmu oraz lakoniczne uzasadnienie bez odniesienia się do okoliczności przedstawionych w odwołaniu; 2. art. 8 § 1 w związku z art. 9. K.p.a poprzez nieuwzględnienie 10-letniego okresu terminowego wywiązywania się ze zobowiązań, oraz uregulowania zaległej raty; 3. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 41b u.u.s.r i jego zmianą z dniem 1 stycznia 2012 r. oraz obowiązującym do 1 maja 2004 r. art. 52 ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. (Dz.U.98.7.25 ze zm.), zmieniających okresy przedawnienia składek z 5 lat do 10 i ponownie do 5. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że o wygaszeniu decyzji mowa jest w przepisach K.p.a. (art. 162), których organ nie przywołał jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Przepis art. 107 § 3 K.p.a. wymaga od organu rozpatrującego odwołanie szerszego rozwinięcia analizy niż samo stwierdzenie, że nie znajduje przesłanek do zmiany decyzji z 8 lipca 2019 r., nawet jeżeli argumenty przedstawione przeze stronę były nieistotne bądź niewystarczające do zmiany decyzji. Skarżący przez niemal 10 lat regularnie płacił składki na ubezpieczenie społeczne rolników oraz wywiązywał się z zawartego układu ratalnego. Wpłaty dokonywane były na poczcie na dostarczanych przez KRUS blankietach. Dla uproszczenia rachunki z całego gospodarstwa były zbierane i opłacane przez matkę. W kwietniu nie dostarczono skarżącemu przekazów do opłacenia rat za maj i czerwiec, w wyniku czego doszło do powstania zaległości, bez jego świadomego udziału. O istnieniu zaległości dowiedział się z pisma KRUS z 8 lipca 2019 r. zrywającego istniejący układ ratalny. Po kontakcie telefonicznym z osobą podpisującą decyzję skarżący miał powody przypuszczać, że po opłaceniu zaległości i złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zdarzenie zostanie wyjaśnione w kategorii zwykłego nieporozumienia. Zadłużenie (z odsetkami) rozłożone w pierwotnym układzie ratalnym wynosiło 15.587.40 zł. Realizując wpłatę 75 rat skarżący wpłacił na konto KRUS około 7.000 zł. Zadłużenie według pisma z 8 lipca 2019 r. wynosi 14.809.40 zł, czyli zmniejszyło się o 778 zł. Ponad 6.000 zł przeznaczone zostało na odsetki. Aktualnie obowiązujący przepis art. 41b ust.1 u.u.s.r. przewiduje, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zastąpił on przepis, gdy okres przedawnienia składek wynosił 10 lat. Organ w piśmie z 8 lipca 2019 r. jako podstawę prawną zerwania układu podaje art. 41a ust. 5 u.u.s.r., jednocześnie określa pozostałą zaległość za okres 2002.3-2009.3. W związku z powyższym skarżący wniósł o ustalenie, czy okres pozostałej zaległości nie powinien być 2004.3-2009.3 oraz czy zmiana treści artykułu, na podstawie którego wydana była decyzja, stanowi wystarczające kryterium do ponownego rozpatrzenia sprawy. Końcowo skarżący wskazał na wątpliwości, czy do 2004 r. spełniał jakiekolwiek kryteria, by objąć go ubezpieczeniem z mocy ustawy (uczył się oraz mieszkał w Kielcach), a dopiero od 2008 r. po śmierci ojca przejął większość obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, jako złożonej po terminie. Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 1 sierpnia 2019 r., natomiast skarżący nadał ją 2 września 2019 r., nie zachowując przy tym 30 - dniowego terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2018.1302) dalej "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Zakładu z [...]. utrzymująca w mocy decyzję tego organu [...] r. w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Skarga okazała się uzasadniona, chociaż nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie. Wśród podstaw prawnych rozstrzygnięcia organ powołał art. 41a ust. 1 pkt 1, art. 59 ust. 3 i art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r. Jednakże żaden, z powołanych w podstawie rozstrzygnięcia i uzasadnieniu spornych decyzji, przepis u.u.s.r. nie dotyczył wygaśnięcia decyzji ratalnej, ani nie wskazywał jakichkolwiek przesłanek umożliwiających lub nakazujących wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia. Przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 dotyczy wyłącznie możliwości wydania decyzji o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie; przepis art. 36 ust. 1 wymienia rodzaje decyzji wydawanych przez Prezesa Kasy; przepis art. 59 ust. 3 określa zakres działania Prezesa Kasy. Natomiast zacytowany w decyzji pierwszoinstancyjnej przepis art. 41a ust. 5 u.u.s.r. dotyczy wyłącznie wymagalności kwot nieopłaconych składek w terminie ustalonych przez Kasę rat, a nie wygaszenia decyzji ratalnej przy zastosowaniu art. 40 tej ustawy. O wygaśnięciu decyzji ratalnej jest mowa w art. 41b ust. 4 tej ustawy, jednakże w kontekście biegu terminu przedawnienia należności rozłożonej na raty. Zatem zauważyć należy, że przepisy u.u.s.r. nie regulują kwestii wygaszenia decyzji ratalnych. O wygaszeniu decyzji jest mowa w art. 162 k.p.a., którego organ nie przywołał jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Możliwość zastosowania ww. przepisu wynika z art. 123 u.u.s.r., który nakazuje, że w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Nadto z art. 180 § 1 k.p.a. wynika, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. I w tym zakresie zasadne są zarzuty skargi wskazujące na brak w podstawie materialnoprawnej powołania przepisu regulującego kwestię wygaśnięcia decyzji administracyjnych. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. decyzja zawiera m.in. powołanie podstawy prawnej (pkt 4) i uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). "Uzasadnienie prawne decyzji to wywód prawniczy odzwierciedlający proces myślowy ustalenia konsekwencji stosowanej normy prawa administracyjnego w związku z określoną sytuacją faktyczną i prawną. Zasadniczym jego celem powinno być wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest wynikiem poprawnego logicznie stosowania normy prawa administracyjnego przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem" (tak wyrok NSA z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2900/15, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I SA/GI 1411/17). Brak wskazania, bądź błędne wskazanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia jak i jego uzasadnieniu, przepisu prawa, który nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania oznacza nie tylko istotne naruszenie przepisu art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, lecz również naruszenie ogólnej zasady legalizmu, o której mowa w art. 6 k.p.a. Niezależnie od wyżej stwierdzonych naruszeń, organ nie dokonał żadnych ustaleń w stosunku do której to raty objętej układem ratalnym istnieje wymagalność i w jakim terminie oraz czy ten termin biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji ratalnej. Rozpoznając sprawę ponownie organ dokona pełnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag, zaś wydając decyzję wskaże jej podstawę prawną i uzasadni ją w sposób przewidziany przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Poza zakresem przedmiotowym rozpoznawanej sprawy pozostają zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8 § 1 w związku z art. 9. K.p.a poprzez nieuwzględnienie 10-letniego okresu terminowego wywiązywania się ze zobowiązań oraz uregulowania zaległej raty oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 41b u.u.s.r. Z przyczyn wyżej wskazanych zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli Sądu w przedmiocie oceny legalności i narusza powołane wyżej przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a.