I SA/Ke 366/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu 3 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 22 lipca 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. L. S., w odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...]w przedmiocie umorzenia postępowania, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i synem w wieku 24 lat, utrzymują się z renty wypadkowej skarżącego w kwocie 1.900 zł netto miesięcznie oraz stypendium syna w kwocie 400 zł netto miesięcznie. Jako posiadany majątek wykazał dom wielkości 360m² oraz mieszkanie wielkości 63m² bez wskazania ich wartości. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: energię elektryczną – około 200 zł, telefon i internet – 70 zł, gaz- 50 zł, woda- -60 zł, opał – 420 zł, leki i rehabilitacja skarżącego i jego żony – około 450 zł, stancja syna – 400 zł, koszty edukacji syna, dojazd 4 razy w miesiącu – 80 zł, wyżywienie, pomoce naukowe – 300 zł, odzież dla syna - 100 zł, podatek od nieruchomości – 70 zł, abonament RTV - 20 zł, wywóz śmieci - 18 zł, wyżywienie - 232 zł. Starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, pod rygorem ujemnych skutków procesowych poprzez: przedstawienie i udokumentowanie sytuacji materialnej i finansowej żony W. S. zgodnie z wymogami urzędowego formularza PPF; przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącego oraz jego żony za rok 2015 – w przypadku niezłożenia zeznania podatkowego za 2015 r. przedłożenie stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego w tym zakresie; przedłożenia wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; wykazanie i udokumentowanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskała dochody żona skarżącego W. S. w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. (renta, zasiłki wynagrodzenie za pracę) poprzez przedłożenie zaświadczenia o zarobkach osiąganych przez żonę skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy; jeżeli żona skarżącego jest osobą bezrobotną – przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego powyższą okoliczność; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego wydziału ewidencji pojazdów i kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego, jego żonę oraz syna A. S. samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji) oraz zarejestrowanych na nazwisko skarżącego, jego żony bądź syna jako właściciela lub współwłaściciela. Skarżący nie przedłożył powyższych dokumentów. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. Podniósł, że skarżący nie uczynił zadość obowiązkowi współpracy z Sądem w ramach toczącego się postępowania z wniosku o przyznanie praw pomocy. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego i wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia. Zarzucił bezzasadną odmowę dania wiary okolicznościom podanym w formularzu. Ze względu na ciężki stan zdrowia nie był w stanie spełnić wymagań Sądu. Nie stać go na wynajęcie biegłego do oszacowania wartości domu i mieszkania. Dodowem ciężkiego stanu zdrowia jest postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach. Ponadto w sprawie II SA/Ke 474/16 skarżący został zwolniony od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy natomiast osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd w całości podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, że niewyjaśnienie przez stronę wszystkich okoliczności sprawy dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy przez to, że niemożliwa jest weryfikacja jej prawdziwego stanu majątkowego. Zgodnie z treścią art. 255 ustawy p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, w której na skutek wskazania przez L. S. we wniosku niepełnych informacji, starszy referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedstawienia dodatkowych oświadczeń, w tym głównie oscylujących wokół dochodów małżonki skarżącego. Mimo to, skarżący całkowicie zaniechał wyjaśnienia tych kwestii. Tymczasem z treści pisma z 17 kwietnia 2016 r. dołączonego do skargi można wywnioskować, że małżonka skarżącego pracuje i łoży na utrzymanie rodziny. Ustalenia w zakresie rzeczywistych dochodów rodziny mają zasadnicze znaczenie przy ustalaniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd nie kwestionuje ciężkiego stanu zdrowia skarżącego, jednak konstrukcja art. 255 ustawy p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Jest to rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. To na podstawie zestawienia wszystkich dochodów i wydatków strony sąd czyni wnioski czy strona ma możliwość opłacenia kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie brak pełnej wiedzy Sądu o tych danych, spowodowany zaniechaniami skarżącego, uniemożliwił przeprowadzenie takiej analizy. Innymi słowy, niedostarczenie żądanych przez starszego referendarza danych spowodowało, że oświadczenie L.S. o jego trudnej sytuacji życiowej jest niepełne i niewystarczające do oceny zasadności wniosku. Uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny jaka jest autentyczna sytuacja majątkowa skarżącego, a w konsekwencji, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że w sprawie II SA/Ke 474/16 został zwolniony z kosztów sądowych należy wyjaśnić, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawany odrębnie na potrzeby każdego toczącego się postępowania z udziałem tego samego wnioskodawcy. Zatem fakt, że strona w jednej sprawie uzyskała prawo pomocy, w żaden sposób nie wyklucza tego, że w innej sprawie tej samej stronie może być odmówione przyznanie prawa pomocy. Sąd nie jest związany orzeczeniami z zakresu prawa pomocy wydanymi w innych sprawach, nawet z wniosku tego samego podmiotu. Z kolei jeśli chodzi o wskazanie wartości nieruchomości, wystarczające jest podanie przybliżonej kwoty w oparciu o samodzielne jej oszacowanie. Nie jest wymagana w tym zakresie opinia biegłego. W związku z tym nieusprawiedliwione są twierdzenia skarżącego, że nie podał tych wartości ponieważ nie stać go na opłacenie biegłego. Podsumowując, skarżący nie wywiązał się z obowiązku pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak pełnego obrazu na temat sytuacji majątkowej skarżącego uniemożliwił dokonanie oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, a to spowodowało oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.