I SA/Ke 366/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 16 lipca 2024 r. nr SKO.RD-52/1835/167/2024 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat E. N. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej: kolegium) decyzją z 16 lipca 2024 r. nr SKO.RD-52/1835/167/2024 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielce (dalej: prezydent) nr K-II.5430.16.33.2023.AP z 29 stycznia 2024 r. orzekającą o cofnięciu A. S. uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B prawa jazdy. Kolegium wskazało, że decyzją z 19 lipca 2022 r. prezydenta orzekł o skierowaniu A. S. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W dniu 25 sierpnia 2022 r. decyzją nr [...] kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję prezydenta. W dniu 16 czerwca 2023 r. wpłynął do Urzędu Miasta Kielce prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sygn. akt I SA/Ke 482/22 z 2 lutego 2023 r. oddalający skargę na decyzję kolegium nr [...] [...]/382/2022 z 25 sierpnia 2022 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Orzeczeniem lekarskim nr [...] z 4 kwietnia 2023 r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., stwierdzono u A. S. istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T. Orzeczenie to jest prawomocne i ostateczne. W przedmiotowym orzeczeniu zawarto pouczenie, że osobie badanej przysługuje w terminie 14 dni odwołanie od orzeczenia do jednej z wymienionej w rozporządzeniu instytucji. Jak wynika z pisma z 16 sierpnia 2023 r. Kierownik Działu Konsultacyjno - Diagnostycznego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. poinformował organ, że A. S. nie zgłosił się na badanie w trybie odwoławczym, pomimo złożenia wniosku o takie badania do Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w W.. W tych okolicznościach przekazano do organu I instancji przedmiotowe orzeczenie, jako prawomocne. Do akt sprawy włączono pismo Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej z 12 czerwca 2023 r. skierowane do A. S., dotyczące wyznaczonego terminu badania w dniu 30 czerwca 2023 r. o godz. 8.00. oraz z 31 lipca 2023 r. informujące m.in. organ I instancji o niestawiennictwie odwołującego na badaniach lekarskich. Pismem z 7 września 2023 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia A. S. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, B prawa jazdy. Kolegium wyjaśniło, że tylko orzeczenie wydane przez uprawniony organ, w tym przypadku Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., stanowi dowód w prowadzonym postępowaniu odnośnie oceny stanu zdrowia kierowcy w zakresie istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Organ administracji publicznej nie ma natomiast żadnych uprawnień do dokonywania oceny prawidłowości zaświadczeń wydawanych przez uprawnionych lekarzy orzeczników. Dokument urzędowy, jakim jest orzeczenie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., korzysta z domniemania prawdziwości, tzn. że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu od którego dokument pochodzi. Ostateczne orzeczenia lekarskie wydane w trybie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. (wcześniej 29 sierpnia 2019 r.) w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy są zatem związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Przepis art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami nie daje możliwości orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W przypadku zatem wystąpienia powyższej przesłanki, starosta ma obowiązek wydać decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Nie można także w tym postępowaniu rozpatrywać przesłanek uzasadniających skierowanie kierowcy na badania lekarskie. Kolegium nie ma także możliwości uwzględnienia przedłożonego orzeczenia lekarskiego nr [...] z 19 marca 2024 r. wystawionego przez lekarza uprawnionego. Zgodnie z art. 75 ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami, badania lekarskie należy wykonać w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Nie każde zatem orzeczenie lekarskie stanowi dowód w postępowaniu dotyczącym sprawdzenia stanu zdrowia kierowcy, a tylko takie, które zostało wydane przez wojewódzki ośrodek medycyny pracy. Skargę na decyzję złożył A. S.. Podniósł, że orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Pracy w K. nr [...] zostało skierowane do organów ścigania, tj. Prokuratury Rejonowej w K., [...], gdzie jest przedmiotem dochodzenia prokuratorskiego o możliwości popełnienia czynu karalnego z art. 271 kk przez lekarza. Twierdzenie kolegium, że orzeczenie nr [...] jest prawomocne i ostateczne, narusza porządek prawny, w którym to poświadczenie nieprawdy w dokumentacji medycznej jest karane z mocy prawa. Skarżący nie stawił się na badania w Wojskowym Instytucie Lotnictwa w W. ze względu na wysokie koszty. W prawomocnym orzeczeniu lekarskim nr [...] stwierdza się brak przeciwskazań i następny termin badania lekarskiego ustala się na dzień 19 marca 2029 r. Na orzeczeniu tym figuruje taka sama pieczątka, jak na zaskarżonym orzeczeniu nr [...]. Na drzwiach gabinetu widniała tabliczka Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, co oznacza, że był to właściwy adres orzecznika lekarskiego. Urząd Miejski w K. Wydział Komunikacji, jako strona w sprawie, mógł wnieść odwołanie do orzeczenia nr [...] w terminie. Jeśli tego nie dokonał, orzeczenie to jest prawomocne i powinno być respektowane przez organ. Tym samym odpadły przesłanki do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, co powinno było nastąpić 21 marca 2024 r., tj. w dniu dostarczenia prawomocnego orzeczenia do Urzędu Miejskiego w K.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z 9 września 2024 r. skarżący rozszerzył argumenty skargi wskazujące, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli jest decyzja kolegium utrzymująca w mocy decyzję prezydenta w przedmiocie cofnięcia A. S. uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2021.1212 t.j.), dalej "u.k.p.", zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzja wydana na podstawie w/w przepisu nie ma charakteru uznaniowego, lecz ma charakter związany, co oznacza, że starosta, w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, ma obowiązek postąpić zgodnie z jego dyspozycją, tj. wydać decyzję cofającą kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że ostateczne orzeczenia lekarskie nie podlegają weryfikacji - tak pod względem ich treści, jak i procedowania, w postępowaniach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami, przez organy prowadzące postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami (por. wyrok NSA z 10 listopada 2021 r., II GSK 517/21, dostępny na stronie www.nsa.gov.pl). Organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw do kwestionowania okoliczności objętych tymi orzeczeniami (por. np. wyroki NSA z 16 października 2013 r., I OSK 952/12; z 22 czerwca 2009 r., I OSK 840/08; z 17 marca 2005 r., I OSK 1273/04; z 6 lipca 2020 r., I OSK 3042/19). Zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego możliwe jest jedynie przy zastosowaniu procedury określonej w art. 79 ust. 4 u.k.p., zgodnie z którym osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81. W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy organ I instancji otrzymał ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...], wydane w dniu 4 kwietnia 2023 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., w którego treści stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie kategorii m.in. AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T (k. 108 akt administracyjnych). Mając na względzie brzmienie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p. organ był zobligowany wydać decyzję o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Prawidłowe jest zatem stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, że organ administracji jest związany treścią orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, a orzeczenie to nie podlega jego ocenie co do zasadności wydania go o danej treści. Badania lekarskie w przedmiotowym zakresie mogą przeprowadzać jedynie lekarze uprawnieni spełniający wymagania określone w art. 77 ust. 1 u.k.p. Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p. Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 u.k.p.). Kopię takiego orzeczenia, w przypadku gdy zostały stwierdzone przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, uprawniony lekarz ma obowiązek przesłać staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Przesłanie do organu kopii ostatecznego orzeczenia lekarskiego kończy pierwszy, diagnostyczno - orzeczniczy, etap postępowania w przedmiocie weryfikacji uprawnień kierowcy ze względu na stan jego zdrowia w oparciu o regulacje ustawy o kierujących pojazdami. Procedura oceny stanu zdrowia kierowcy, wynikająca z cytowanych wyżej przepisów ma charakter szczególny i odrębny od procedury administracyjnej, a zatem nie mają do niej zastosowania ogólne zasady postępowania administracyjnego. Orzeczenia lekarskie wydawane w tym trybie nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Sąd podzielił zatem stanowisko organów orzekających w rozpatrywanej sprawie, że orzeczenia lekarskie wiążą organy administracyjne, które nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy jest prowadzone przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje w tym zakresie. W szczególności wskazać należy, co podkreślił NSA w uzasadnieniu wyroku z 16 października 2013 r., sygn. I OSK 952/12, że "orzeczenie lekarskie (...) nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., która podlega kontroli organu administracji. Orzeczenie lekarskie stanowi środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 k.p.a. i podlega ocenie organu jak każdy środek dowodowy." Oznacza to, że przedmiotowe orzeczenie stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Skoro kontrola merytoryczna orzeczenia lekarskiego możliwa jest wyłącznie w ramach postępowania odwoławczego prowadzonego przez uprawnione medyczne jednostki orzecznicze, to tam winny były być kierowane konkretne argumenty podważające zasadność wydania orzeczenia (zob. wyrok NSA z 25 października 2011 r., sygn. I OSK 1859/10). Jak wynika z akt sprawy – orzeczenia lekarskiego, wydanego po przeprowadzonym badaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. (k. 108 akt administracyjnych) – skarżący został w sposób prawidłowy pouczony o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego. Skorzystał z tego prawa, jednakże nie stawił się na ponowne badanie. Jak podniósł w skardze, na przeszkodzie ku temu stały wysokie koszty takiego badania. Okoliczności te nie mogą zostać jednak uwzględnione przez sąd. Niestawiennictwo na badaniu sprawiło, że orzeczenie z 4 kwietnia 2023 r. stało się ostateczne. Akcentowane w skardze i w piśmie procesowym okoliczności dyskredytujące to orzeczenie, w tym zainicjowanie w prokuraturze postępowania karnego oraz wskazywanie na doby stan zdrowia skarżącego, nie mogą być wzięte pod uwagę w obecnym postępowaniu. Samo badanie, w świetle art. 77 ust. 1 u.k.p., zostało przeprowadzenie przez uprawniony podmiot. W tej sytuacji brak jest podstaw do podważenia zawartych w zapadłym orzeczeniu ustaleń (wniosków). Reasumując, skoro w sprawie zostało wydane ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, prezydent zobligowany był orzec stosownie do dyspozycji art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., tj. cofnąć skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami ww. kategorii. Zauważenia ponownie wymaga, że sąd kontrolując daną sprawę związany jest jej granicami, co wynika wprost z art. 134 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem oceny w przedmiotowym postępowaniu jest natomiast decyzja organu o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami spowodowana wydaniem orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Tym samym w niniejszym postępowaniu sądowym nie podlegają ocenie zasadność i okoliczności w jakich skierowano skarżącego na badania lekarskie, czy okoliczność aktualnego jego stanu zdrowia. Z kolei w zakresie skierowania skarżącego na badania lekarskie organ wydał odrębną decyzję z 25 sierpnia 2022 r. znak: [...], której prawidłowość WSA w Kielcach przesądził prawomocnym wyrokiem z 2 lutego 2023 r. Odnosząc się do przedłożonego przez skarżącego orzeczenia lekarskiego nr [...] r. z 19 marca 2024 r. należy zauważyć, że wydane zostało w Poradni Medycyny Pracy. Wyjaśnić należy, że badania lekarskie, zgodnie z treścią art. 75 ust. 5 u.k.p., przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Z tych przyczyn orzeczenie nr [...] r. nie mogło zostać uwzględnione przez organ w przedmiotowym postępowaniu. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r., poz. 763).