I SA/Ke 374/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 września 2011r. sprawy ze skargi R.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Kielcach utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] wydane w sprawie uznania za bezzasadny zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, polegającego na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu postanowienia wskazał następujący stan faktyczny sprawy. Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec R. J. wszczęte zostało w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 11 stycznia 2011r. znak: [...] wystawiony przez wierzyciela, tj. Prezydenta Miasta K. z tytułu należności obejmujących opłaty dodatkowe w strefie płatnego parkowania za lata 2007-2008r. W celu realizacji zaległości Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał na podstawie: - zawiadomienia z dnia 4 marca 2011r. znak: [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dłużnika w Banku [...] ; - zawiadomienia z dnia 16 marca 2011r. znak: [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną dłużnika, - zajęcia zwrotu podatku w Urzędzie Skarbowym . Zajęcie rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 15 marca 2011r., natomiast zobowiązanemu w dniu 14 marca 2011r. W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego R. J. pismem z dnia 17 marca 2011r. złożył skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu rachunku bankowego, jednocześnie zarzucając zastosowanie nieistniejącego środka egzekucyjnego poprzez wezwanie banku, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunków bankowych, czym wykroczył poza zakres zapisu ustawowego art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosując środek nieistniejący w ustawie, nadto wbrew wskazaniom ustawowym zastosował niewspółmiernie uciążliwy środek w stosunku do egzekwowanego dobra. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011r. zawiadomił R. J., iż w sprawie zawartego w piśmie z dnia 17 marca 2011r. zatytułowanego jako "Skarga na czynności egzekucyjne"' zarzutu o "zastosowaniu zbyt uciążliwego środka" należy wnieść odrębne podanie do właściwego organu tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. Jednocześnie zawiadomił, iż pismo w części skargi na czynności egzekucyjne zostanie rozstrzygnięte odrębnym postanowieniem. R. J. pismem z dnia 12 kwietnia 2011r. złożył odrębne pismo do organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego podnosząc zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał wniesiony zarzut za bezzasadny. Na postanowienie to R. J. złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie. Utrzymując w mocy postanowienie z dnia 21 kwietnia 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na treść art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ wyjaśnił, że ponieważ podstawowym zadaniem organów egzekucyjnych jest ściągnięcie od zobowiązanego dochodzonych zaległości, możliwe jest stosowanie równolegle kilku środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych - środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jednakże należy zastosować taki środek, który umożliwi pokrycie powstałych zaległości. Sam wybór środków egzekucyjnych należy do organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie egzekucyjne, a nie do zobowiązanego. Zobowiązany może co prawda wskazać inny środek, który jego zdaniem będzie możliwy do zastosowania, z zachowaniem jednakże podstawowego warunku - takiej samej skuteczności "nowego" środka. W przedmiotowej sprawie R. J. takiego środka nie wskazał. Organ egzekucyjny nie kieruje się przesłanką uciążliwości zastosowanego środka, tylko tym czy i kiedy zastosowany środek doprowadzi do wykonania obowiązku. Dalej organ wyjaśnił tryb dokonywania czynności egzekucyjnej jaką w tym przypadku jest zajęcie rachunku bankowego. Wskazał, że tryb ten unormowany został w art. 80 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadmienił także, że zajęcia rachunku bankowego nie zawarto w art. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to stanowi co nie podlega egzekucji administracyjnej. Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie w dacie dokonania czynności polegającej na zajęciu rachunku bankowego, tj. 4 marca 2011r., organ egzekucyjny nie posiadał informacji o nadpłacie w podatku dochodowym za 2010r., a zatem nie można było jej zająć. Dopiero w wyniku złożenia zeznania podatkowego i faktu wystąpienia nadpłaty organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego R. J. stanowiącego nadpłatę w podatku dochodowym za 2010r. Na skutek powyższej czynności zaległość objęta w/w tytułem wykonawczym została uregulowana. W tym stanie faktycznym pismem z dnia 22 marca 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uchylił zajęcie rachunku bankowego, o czym R. J. został poinformowany, Bank [...] pismem z dnia 22 marca 2010r. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, że na rachunku zobowiązanego brak jest środków umożliwiających całkowitą lub częściową realizację zajęcia. W tym stanie faktyczno prawnym, w ocenie organu, zarzut zastosowania zbyć uciążliwego środka egzekucyjnego, wprowadzenie dyspozycji zablokowania środków na rachunku bankowym skarżącego oraz doprowadzenie do braku możliwości dokonywania z niego wypłat należy uznać za bezzasadny. Odnosząc się do argumentu zobowiązanego o nie poinformowaniu go przed przystąpieniem do czynności egzekucyjnych oraz nie wezwaniu do uregulowania należności przed dokonaniem czynności egzekucyjnych Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że wierzyciel tj. Miejski Zarząd Dróg, w dniu 23 sierpnia 2010r. wysłał upomnienie do R. J. wzywając do wpłacenia należności z tytułu opłaty dodatkowej w strefie płatnego parkowania. Upomnienie zobowiązany otrzymał w dniu 30 sierpnia 2010r., potwierdzając to własnoręcznym podpisem na "zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma". Wobec powyższego zobowiązany był świadomy, iż nie wpłacił wskazanej wyżej należności i będzie narażony na czynności egzekucyjne skutkujące pewnymi dolegliwościami, w tym zajęciem rachunku bankowego. Brak jest przepisów nakazujących organowi egzekucyjnemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej informowanie zobowiązanego o możliwości dokonania czynności egzekucyjnej. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 maja 2011r. R. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga w pełni istoty sprawy. Błędne jest, zdaniem skarżącego, uznanie organu, że zobowiązany chociaż może wskazać inny środek egzekucyjny z zachowaniem takiej samej skuteczności, to tego jednak nie uczynił. Skarżący powziął bowiem wiadomość o zastosowaniu podważonego środka egzekucyjnego wraz z informacją o toczącym się postępowaniu, a to oznacza, iż nie miał możliwości wskazać innego nowego środka. Skarżący podniósł, iż w zaskarżonym postanowieniu stwierdzona została zasada, iż organ egzekucyjny nie kieruje się przesłanką uciążliwości zastosowanego środka, tylko tym czy i kiedy zastosowany środek doprowadzi do wykonania obowiązku. Zasada ta stanowiła podstawę do złożenia pierwotnej skargi na czynności egzekucyjne, bowiem działania organu egzekucyjnego dokonując zajęcia całego rachunku bankowego, nie pozwoliły na jakikolwiek ruch finansowy zobowiązanego, chociażby poprzez zadysponowanie debetem w taki sposób, który umożliwiłby swobodne uregulowanie zobowiązań. A ponieważ zachowanie organu egzekucyjnego miało charakter represyjny, tym samym nie zmierzało do wykonania obowiązku, a jedynie do wywołania uciążliwości u zobowiązanego, co tym samym naruszyło normę art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pomimo tak oczywistego stwierdzenia w zaskarżonym postanowieniu, organ administracyjny nie podjął czynności w celu merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie naruszonej zasady. Skarżący zarzucił, że wbrew dyspozycji art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ administracyjny nie dokonał właściwej analizy przeprowadzonych czynności egzekucyjnych, albowiem organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w całości a nie do wysokości zajętej wierzytelności. Ponadto w ocenie skarżącego, nie można się powołać na skutecznie doręczone upomnienie, albowiem pomiędzy formalnym wierzycielem i zobowiązanym była prowadzona korespondencja, z której nie wynika wskazywany charakter upomnienia wobec zapisu: "w związku z oczywistymi stanowiskami obu stron uznajemy dalszą korespondencję za bezprzedmiotową". Skarżący wskazał na postulaty przydatności, niezbędności i proporcjonalności składające się na treść wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji "konieczności". Wyjaśnił, że w dotychczasowym orzecznictwie dotyczącym zasady proporcjonalności Trybunał Konstytucyjny konsekwentnie wskazywał, że jeżeli dany cel jest możliwy do osiągnięcia przy zastosowaniu innego środka, nakładającego mniejsze ograniczenia na prawa i wolności, to zastosowanie przez ustawodawcę środka bardziej uciążliwego wykracza poza to, co jest konieczne, a zatem narusza Konstytucję. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Podniósł ponadto, że za bezzasadny należy uznać argument o braku możliwości wskazania przez stronę innego skutecznego środka egzekucyjnego, bowiem informację taką R. J. mógł złożyć na etapie składanych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ poinformował także, że postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2011r. znak: [...] umorzył w całości to postępowanie, jako bezprzedmiotowe z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego poprzez realizację należności postępowanie w sprawie skargi z dnia 17 marca 2011r. R. J., na czynności egzekucyjne dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego polegające na zajęciu rachunku bankowego Zobowiązanego w Banku [...] i na zajęciu wierzytelności (z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych), w celu realizacji należności z tytułu opłaty dodatkowej w strefie płatnego parkowania objętej tytułem wykonawczym nr: [...] z dnia 11 stycznia 2011r. wystawionym przez wierzyciela tj. Prezydenta Miasta K. Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył nadane za pośrednictwem urzędu pocztowego dniu 11 maja 2011r. zażalenie do Ministra Finansów, które do dnia dzisiejszego nie zostało rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stosownie do treści art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej P.p.s.a], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do przepisu art.145 § 1 pkt 1 P.p.s.a, sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Egzekucja administracyjna to czynności organu egzekucyjnego, dłużnika i innych uczestników postępowania podejmowanych w celu zrealizowania normy prawa materialnego. Zatem doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku, którego dłużnik nie wykonuje dobrowolnie. W przedmiotowej sprawie skarżący kwestionuje, raz to zastosowanie środka egzekucyjnego nie istniejącego w ustawie, raz to zastosowanie środka egzekucyjnego nadmiernie uciążliwego. Swoje zarzuty skarżący opiera na treści pisma, wadliwym sformułowaniu przez organ egzekucyjny zawiadomienia z dnia 4 marca 2011r. Banku [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny dokonał zajęcia całości rachunku bankowego, a nie egzekwowanej należności. W ocenie Sądu stanowisko skarżącego nie znajduje oparcia w zgromadzonych dowodach w sprawie. Przede wszystkim wyżej wskazane zawiadomienie organu egzekucyjnego precyzyjnie wskazuje kwotę zajęcia to jest 328 zł. Nie można więc logicznie rozumując, wnioskować z treści zawiadomienia, że organ wezwał Bank do zakazu dokonywania wszelkich wypłat z rachunku dłużnika, a więc ponad wysokość zajętej kwoty. Treść zawiadomienia była niewątpliwie zrozumiała dla Banku, skoro w piśmie z dnia 22 marca 2011r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego, Bank informuje ten organ egzekucyjny, że brak jest środków na koncie R. J. umożliwiających całkowitą lub częściową realizacje zajęcia. W tych okolicznościach brak jest podstaw do twierdzenia, iż organ egzekucyjny dążył do zablokowania całego konta, rachunku bankowego R. J.. Zarzut nadmiernej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego jest bezpodstawny. Nie zasługują na uwzględnienie zawarte w skardze zarzuty, że R. J. nie miał możliwości wskazać "nowego środka egzekucyjnego", ponieważ informację o podważonym środku egzekucyjnym powziął wraz z informacją o toczącym się postępowaniu. Należy wskazać, że skarżący był świadomy, że w związku z niewpłaceniem należności z tytułu opłaty dodatkowej w strefie płatnego parkowania podjęte zostaną wobec niego czynności egzekucyjne. Niewątpliwie taką wiedzę podjął z momentem osobistego odbioru w dniu 30 sierpnia 2010r. upomnienia wierzyciela tj. Miejskiego Zarządu Dróg o wpłacenie tej należności. Upomnienie to było jasne w swej treści, zawierało informacje o obowiązku wpłacenia należności, wymieniało rodzaj należności, oraz co istotne, informację, że "w przypadku niewpłacenia należności we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia ww. należności w trybie egzekucji administracyjnej (...)". Podjęcie czynności egzekucyjnych było skutkiem zaniechania przez R. J. uiszczenia należności. Przy czym jak słusznie zauważył organ odwoławczy, brak jest przepisów nakazujących organowi egzekucyjnemu informowania zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji o możliwości podjęcia takich czynności. Zgodnie z treścią art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przesłanką pozwalającą na wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest przesłanie przez wierzyciela pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku, a taka przesłanka została spełniona w niniejszej sprawie. W tak wszczętym postępowaniu egzekucyjnym wybór podjętego środka egzekucyjnego należy już do organu egzekucyjnego, oczywiście wyboru podejmowanego w ramach katalogu tych środków przewidzianego w ustawie. Zgodnie z treścią art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Takimi też przesłankami kierował się organ w niniejszej sprawie, dokonując zajęcia rachunku bankowego. Natomiast jeżeli skarżący wyrażał wolę zastosowania innego środka egzekucyjnego, miał możliwość wskazać tę okoliczność na etapie składanych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto należy podnieść, iż w dacie zajęcia rachunku bankowego organ egzekucyjny nie posiadał informacji o możliwości uzyskania egzekwowanej kwoty od dłużnika z nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. W tym stanie rzeczy nie można uznać za słuszne zarzutów skarżącego zawartych w skardze. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.