I SA/Ke 377/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2016 r. sprawy ze skarg Z.C. i R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargi. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ("Kolegium", "SKO"): uchyliło w części, tj. w punkcie 2 decyzję Wójta Gminy S.-K. z [...] r. nr [...] i w tym zakresie zobowiązało właścicieli nieruchomości Z.C., J. C. i R. C. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położnej w miejscowości M. przy ul. L. S. 11, w łącznej wysokości 640 zł, tj. odpowiednio za rok 2013 - 120 zł, za rok 2014 - 240 zł, za rok 2015 - 240 zł, za styczeń i luty 2016 - 40 zł, wskazując, że uiszczenie ww. opłaty przez jednego ze zobowiązanych powoduje wygaśnięcie zobowiązania w zakresie opłaty, utrzymało w mocy ww. decyzję w pozostałym zakresie, tj. dotyczącym określenia ww. właścicielom wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w M. przy ul. L. S.11 oznaczonej jako działka nr 278/2 w kwocie 20 zł miesięcznie. 1.2. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że kwestia ustalenie opłaty za gospodarowanie odpadami z nieruchomości położonej przy ul. L.s. 11 stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia organu w decyzji z 28 sierpnia 2013 r. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Kolegium decyzją z [...] r. uchyliło w całości tę decyzję i przekazało sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia. W wyniku wniesienia skargi na przedmiotową decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 118/14 uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Następnie decyzją z [...] r. Kolegium orzekło ponownie o uchyleniu zaskarżonej decyzji i o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po rozpatrzeniu skargi na przedmiotową decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 29 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 608/14 orzekł o oddaleniu skargi. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że w sprawie nie ustalono, kto jest właścicielem nieruchomości, ani ile osób tą nieruchomość zamieszkuje. 1.3. Rozpatrując sprawę po wyroku Sądu, organ pierwszej instancji decyzją z [...] orzekł w przedmiocie określenia opłaty. Decyzję tę uchyliło Kolegium wskazując na pozbawienie współwłaścicieli nieruchomości – R. C. i J. C. czynnego udziału w postępowaniu wszczętym wyłącznie wobec Z.C.. 1.4. W toku ponownego badania sprawy organ ustalił na podstawie wypisu z rejestru gruntów i postanowienia Sądu Rejonowego Starachowicach z 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt I Ns 192/99, że współwłaścicielami nieruchomości położnej w miejscowości M.przy ul. L.s. 11 są Z. C., R. C. i J. C.. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Zamieszkują ją R. C. i Z. C., J. C. mieszka natomiast w G.. R. C. i J. C., mimo wezwania organu nie złożyli deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W związku z tym organ postanowieniami z 8 stycznia 2016 r. wszczął wobec nich postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z. C. wezwana została do złożenia deklaracji pismem z 8 lipca 2013 r. Postanowieniem z 21 sierpnia 2013 r. organ wszczął wobec niej postępowanie w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponownie w dniu 28 kwietnia 2015 r. wezwał stronę do złożenia deklaracji, czego nie uczyniła. 1.5. Organ powołał przepisy ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 250), dalej "ustawa u.cz.p.g.", w tym m.in. art. 6c regulujący obowiązki gminy w zakresie zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz art. 6h i 6m regulujące obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i składania deklaracji o wysokości tej opłaty. Wyjaśnił, że to na właścicielach nieruchomości ciąży obowiązek ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazał, że ustawa u.cz.p.g. nie wiąże obowiązku uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z faktem wytwarzania lub powstawania odpadów komunalnych na danej nieruchomości oraz ich ilością, lecz jedynie z faktem zamieszkiwania na danej nieruchomości. Opłatę za gospodarowanie odpadami z nieruchomości ustalono stosownie do uchwały Rady Gminy S.-K. Nr XXVI1/173/12 z 13 grudnia 2012 r. w wysokości 20 zł, co stanowi iloczyn osób zamieszkujących nieruchomość (2 osoby) i stawki opłaty za odpady, wynoszącej 10 zł miesięcznie. 1.6. Uzasadniając podjęcie rozstrzygnięcia w zakresie uchylenia w części decyzji organu pierwszej instancji, tj. w zakresie zapisu, że za uiszczenie opłaty właściciele odpowiadają solidarnie, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 369 Kodeksu cywilnego zobowiązanie jest solidarne jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. Przepisy ustawy u.cz.p.g. nie przewidują solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przepis art. 6q tej ustawy stanowi, że w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisem art. 92 § 1 tej ustawy, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, jeżeli ustawy podatkowe tak stanowią. Organ nie miał podstaw do stwierdzenia w decyzji, że za uiszczenie opłaty właściciele odpowiadają solidarnie. Wierzyciel domagać się może tylko jednej opłaty. Jej uiszczenie przez jednego ze zobowiązanych powoduje, stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6q ustawy u.cz.p.g., wygaśnięcie zobowiązania w zakresie opłaty, a tym samym zwolnienie pozostałych zobowiązanych. Na każdym ze zobowiązanych ciąży jednak obowiązek zapłaty opłaty w pełnej wysokości, wobec czego wszyscy właściciele powinni być stronami postępowania w przedmiocie określenia opłaty, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Nie ma przy tym podstaw prawnych do podziału opłaty na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest zobowiązanych, czyli do sięgnięcia do regulacji zawartej w art. 379 § 1 Kodeksu cywilnego. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższą decyzję R. C. i Z. C. złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Skarżący zarzucił bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji gdy stwierdzono, że skarżący nie posiada żadnych śmieci - odpadów komunalnych, oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotny wpływ na treść decyzji. Z kolei skarżąca zarzuciła bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W jej ocenie, w treści decyzji nie opisano całego postępowania w sprawie. 2.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skarg. 2.3. Na rozprawie 28 lipca 2016 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a." połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Ke 377/16 i I SA/Ke 378/16 i prowadzić je pod wspólną sygn. I SA/Ke 377/16. Skarżąca poparła skargę i wskazała, że nie jest w stanie uiścić tych opłat, ponieważ syn otrzymuje rentę w wysokości 823 zł, a ona otrzymuje emeryturę w wysokości 1020 zł. Większość tych dochodów przeznaczają na leczenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3.2. Organ prawidłowo powołał podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, tj. przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W ich świetle gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1). Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h ustawy u.cz.p.g.). W związku z powyższym właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 ustawy u.cz.p.g.). Przez właściciela nieruchomości rozumie się przy tym także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy u.cz.p.g.). W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ustawy u.cz.p.g.). Istotne przy tym jest, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 6l ustawy u.cz.p.g.). W niniejszej sprawie aktem tym jest uchwała Rady Gminy S.-K. z 14 listopada 2013 r. nr XXXVII/232/13 w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami ("Uchwała"). W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 ustawy u.cz.p.g.). 3.3. W niniejszej sprawie poza sporem są ustalenia organu zgodnie, z którymi współwłaścicielami nieruchomości położonej w Majkowie przy ul. L.s. 11, oznaczonej jako działka nr 278/2 są Z. C., R. C. i J. C. oraz że przedmiotową nieruchomość zamieszkują dwie osoby Z. C. i R. C., natomiast J. C. zamieszkuje i przebywa w G.. Jednocześnie ustalono, że żaden z ww. współwłaścicieli nie złożył "deklaracji śmieciowej". Powyższych ustaleń organy dokonały w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, spełniającego wymogi przewidziane w przepisach Ordynacji podatkowej, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 180 § 1 oraz art. 191 w zw. z art. 6q § 1 ustawy u.cz.p.g. Tym samym wykonały zalecenia Sądu wskazane w wyroku z 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 118/14, co z resztą zostało już potwierdzone w wyroku Sądu z 29 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 608/14. Ustalenia w zakresie tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości oraz liczby osób ją zamieszkujących, nie były kwestionowane przez skarżących. Skarżący kwestionują natomiast sam obowiązek ponoszenia przedmiotowej opłaty, z uwagi na okoliczność, że jak twierdzi skarżący, nie posiada żadnych śmieci, odpadów komunalnych. W tym zakresie wymaga wyjaśnienia, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy u.cz.p.g. ustanowił niejako domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady. Jest to przy tym zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym. Z tych względów zarzut skarżącego nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się z kolei do podnoszonej na rozprawie kwestii sytuacji materialnej skarżących, należy wskazać, że przepisy omawianej ustawy nie przewidują możliwości różnicowania stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zależności od sytuacji bytowej zobowiązanych. Okoliczności te mogą być ewentualnie przedmiotem oceny w sprawie o udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania (art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ust. 1 ustawy u.cz.p.g.). 3.4. W związku z dokonanymi ustaleniami organ był uprawniony do określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji. Jednocześnie należy stwierdzić, że wysokość tej opłaty została określona przez organ prawidłowo, na podstawie przepisów Uchwały. W Uchwale Rada Gminy S.-K. określiła bowiem metodę ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jako iloczyn osób zamieszkujących dana nieruchomość i stawki tej opłaty ustalonej w § 2 lub w § 3 w zależności od sposobu gospodarowania odpadami komunalnymi (§ 1). Stosownie zaś do § 2 lub w § 3 Uchwały stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zbieranymi w sposób selektywny, czyli z podziałem na frakcje opisane w Regulaminie Utrzymania Czystości i Porządku na terenie Gminy S.-K., wynosi 5 zł od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Z kolei stawka ta, jeżeli odpady są zbierane bez selekcji wynosi 10 zł od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Organ prawidłowo ponadto obciążył obowiązkiem zapłaty tak określonej opłaty wszystkich właścicieli nieruchomości. Kategoryczne brzmienie art. 6h oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy u.cz.p.g. nie pozwala bowiem pozostawić poza kręgiem podmiotów zobowiązanych do uiszczenia opłaty żadnego właściciela nieruchomości w powyższym rozumieniu. Nie ulega więc wątpliwości, że wierzyciel domagać się może tylko jednej opłaty oraz że jej uiszczenie przez jednego ze zobowiązanych powoduje, stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 6q ust. 1 ustawy u.cz.p.g., wygaśnięcie zobowiązania w zakresie opłaty, a tym samym zwolnienie pozostałych zobowiązanych. Na każdym z tych zobowiązanych ciąży jednak obowiązek zapłaty opłaty w pełnej wysokości, wobec czego wszyscy oni powinni być stronami postępowania w przedmiocie określenia opłaty, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Wymaga przy tym podkreślenia, co prawidłowo podniosło Kolegium, że zobowiązani nie ponoszą w tym wypadku solidarnej odpowiedzialności, jak błędnie wskazał organ pierwszej instancji w pkt 2 sentencji decyzji. Z tych względów Kolegium, jako organ odwoławczy, uprawnione było do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej. Argumentację organu w powyższym zakresie należy podzielić (pkt 1.6.). 3.5. Podsumowując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami obu instancji zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się też naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.