I SA/Ke 394/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008r. sprawy ze skargi "K." Spółka Jawna W. K., Sz. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. określa, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz "K." Spółka Jawna W. K., Sz. K. kwotę 357,00 ( trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ISA/Ke 394/08 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]znak [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz odmowy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych w postaci zastosowanego środka egzekucyjnego w prowadzonym wobec "K.’ Sp. Jawna W.K., Sz.K. postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że organ egzekucyjny – Dyrektor Izby Celnej będący jednocześnie wierzycielem dochodzonej należności z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym określonego w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w nr. [...]wszczął w oparciu o tytuł wykonawczy nr. [...]z dnia[...]. postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki "K.". W dniu 9.01.2008r. organ wobec zobowiązanej Spółki zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność na jej rachunku bankowym. Dnia 14.01.2008r. Spółce doręczono odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego co spowodowało wszczęcie egzekucji dochodzonych należności. W związku z postanowieniem wierzyciela z dnia 31.01.08r. wstrzymującym wykonanie zobowiązania określonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w nr. [...]do czasu rozstrzygnięcia wniesionego przez Spółkę odwołania od przedmiotowej decyzji, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia[...]. zawiesił postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki. Na powyższe rozstrzygnięcie w części dotyczącej utrzymania w mocy dokonanych czynności egzekucyjnych Spółka "K." wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia[...]. nr. [...]Dyrektor Izby Skarbowej w utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Jednocześnie zawarty w zażaleniu wniosek o uchylenie dokonanej czynności przekazał do załatwienia organowi właściwemu tj. Dyrektorowi Izby Celnej w . Postanowieniem z dnia[...]. Dyrektor Izby Celnej odmówił uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych a rozstrzygniecie to utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej w (postanowienie z dnia[...][...]). Decyzją z dnia [...]nr. [...]Dyrektor Izby Celnej w uchylił decyzję wymiarową będącą podstawą prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego ( tj. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]nr. [...]) i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W związku z powyższym Spółka "K." pismem z dnia 1 lipca 2008r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu żądania wskazała, że uchylenie decyzji wymiarowej spowodowało, że egzekwowany obowiązek przestał istnieć. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela , że w sprawie nie pojawiła się żadna z przesłanek skutkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego –Dyrektor Izby Celnej w postanowieniem z dnia [...] znak [...]odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki oraz uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych w postaci zastosowanego środka egzekucyjnego. Utrzymując w mocy powyższe Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione zostały w art. 59 ustawy z dnia 17.VI.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity DZ.U.z 2005r. Nr. 299 poz. 1954 ze zm.). Stosownie do tego przepisu umorzenie postępowania egzekucyjnego może być fakultatywne lub obligatoryjne. Zdaniem organu w sprawie nie zaszłą żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Uchylenie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu ustalenie prawidłowej wysokości zobowiązania nie powoduje, iż egzekwowany obowiązek przestał istnieć, a tym samym przestał być wymagalny. Uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia powoduje jedynie, że organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, do momentu ponownego wydania decyzji , nie posiada aktualnej informacji o wysokości zobowiązania. Nadto wskazał, że nie jest zasadny zarzut skarżącej spółki iż w sprawie należało zastosować art. 29 par. 1 w/wym ustawy. Gdyby bowiem organ egzekucyjny badał w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zasadność istnienia i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym to zmieniłoby to postępowanie w kolejną fazę postępowania orzekającego. Na okoliczność tą przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24.VI.1999r. ISA/Po 2576/98 Le39423). Dyrektor Izby Skarbowej wskazał też, że skutkiem odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego jest odmowa uchylenia dokonanych przez organ czynności egzekucyjnych (art. 60 par. 1 w/wym ustawy). Na powyższe rozstrzygnięcia Spółka Jawna "K." W.K., Sz.K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia [...]. spowodowało, że egzekwowany obowiązek przestał istnieć w konsekwencji czego zobowiązanie przestało być wymagalne co winno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Skarżący powołał się na wyrok ISA/Gd 1260/96 gdzie Sąd wskazał , że o istnieniu wymagalnego zobowiązania rozstrzyga organ odwoławczy przez wydanie decyzji. Zdaniem skarżącego z tezy tej wynika, że uchylając przedmiotową decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w organ odwoławczy wskazał, że nie istnieje wymagalne zobowiązanie. Nadto w sprawie IIISA/Wa 1469/07 WSA w Warszawie wskazał, że w trakcie postępowania egzekucyjnego stan istniejący w dacie początkowej postępowania może ulec zmianie. Jeśli zmiana sprawia, że od pewnego momentu przestaje w ogóle istnieć decyzja określająca zobowiązanie podatkowe choćby na pewien czas( jak w sprawie niniejszej na skutek uchylenia decyzji przez organ II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania), to brak jest podstaw do trwania postępowania egzekucyjnego. Nadto skarżąca wskazała, że w świetle art. 3 par.1 w związku z art. 27 par.1 pkt 3 u.p.e.a. wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która określa podlegający egzekucji obowiązek o charakterze pieniężnym, bez jednoczesnego zastąpienia go obowiązkiem o innej wysokości skutkuje tym, że przestaje od tej chwili istnieć obowiązek nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Warunkiem bowiem stosowania tego przymusu jest ciągłe istnienie źródła kreującego od strony formalnej ten obowiązek jako możliwy do egzekwowania. Określony obowiązek, będący zobowiązaniem wynikającym z uchylonej decyzji podatkowej, przestaje być wymagalny, nie można bowiem od strony wymagać "czegoś" bliżej nieokreślonego. W końcowej części skargi spółka wskazała, że w doktrynie przyjmuje się , że obowiązki wynikające a aktów indywidualnych stają się wymagalne w dwóch sytuacjach : jeżeli decyzja którą został nałożony obowiązek stała się ostateczna i nie doszło do jej wstrzymania i jeżeli decyzja nakładająca obowiązek wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie wnosząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. Nr. 153 poz. 1269 ze zm.) i art. 134 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr. 153 poz. 1270 ze zm.) określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod katem jego zgodności z prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna gdyż zaskarżone postanowienia naruszają prawo. Okoliczności faktyczne sprawy sporne nie są. Istota zagadnienia sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy uchylenie przez organ odwoławczy decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji rodzi stan braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Rozstrzygając sprawę stwierdzić należy, że w ocenie Sądu słuszna jest argumentacja skarżącej Spółki prezentowana w tym względzie tak w toku postępowania administracyjnego jak i w złożonej skardze. Wskazać przy tym należy, że w przedmiotowym postępowaniu należało oceniać wyłącznie skutki proceduralne uchylenia decyzji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, a nie skutek materialnoprawny takiego uchylenia. W świetle art. 3 par. 1 w związku z art. 27 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17.VI.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr. 229 poz. 1954 ze zm.) dalej u.p.e.a. stwierdzić należy, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która określa podlegający egzekucji administracyjnej obowiązek o charakterze pieniężnym, bez jednoczesnego zastąpienia go obowiązkiem o innej wysokości skutkuje tym, że przestaje od tej chwili istnieć obowiązek nadający się do wykonania poprzez przymus administracyjny w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Wymagalność obowiązku w rozumieniu art. 59 par.1 pkt 2 u.p.e.a. oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowana powinność a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwie organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możność żądania przymusowego spełniania ciążącej na nim powinności. Wobec braku decyzji nie można poprzez przymus administracyjny wymagać od strony wykonania "czegoś" bliżej nieokreślonego. Wskazane powyżej stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu orzeczenia wydanego w sprawie IIISA/Wa 1469/07 a Sąd w sprawie niniejszej w całości podziela. Konsekwencją zatem uchylenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe i przekazanie sprawy w tym zakresie do rozpoznania organowi I instancji jest brak wymagalności obowiązku co winno skutkować w myśl art. 59 par.1 pkt 2 u.p.e.a. umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnia, że organy obu instancji winny całościowo ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem treści art. 59 par.1 pkt 2 i art. 60 par.1 u.p.e.a. biorąc pod uwagę iż w dacie podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia obowiązek określony decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w w sprawie nr. [...]wobec jej uchylenia nie jest wymagalny. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w na podstawie art.145 par. 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano w trybie art. 200 p.p.s.a zasądzając zwrot kwoty opłaconego wpisu 100 zł plus wynagrodzenie ustanowionego pełnomocnika 240 zł plus zwrot opłaty skarbowej 17 zł.