I SA/Ke 394/16
WyrokWSA w Kielcach2016-10-13
Skład orzekający: Mirosław Surma, Maria Grabowska, Danuta Kuchta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranej płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego, stosując przepisy rozporządzenia zmieniającego, które weszło w życie po wszczęciu postępowania, oraz czy prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące zwrotu płatności w przypadku niespełnienia warunków przyznania pomocy i wymogów realizacji poszczególnych wariantów programu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego. Po pierwsze, organ nie mógł stosować przepisów rozporządzenia zmieniającego, które weszło w życie po wszczęciu postępowania. Po drugie, sąd wskazał na błędną interpretację przepisów dotyczących zwrotu płatności, rozróżniając niespełnienie warunków przyznania płatności od nieprzestrzegania wymogów realizacji poszczególnych wariantów programu, co powinno skutkować różnymi konsekwencjami prawnymi.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia przez Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przez M. M. za lata 2011-2014. Organ stwierdził naruszenie wymogów wariantów 8.3.1 (międzyplon ścierniskowy), 5.1 (ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000) oraz 1.1 (zrównoważony sposób gospodarowania). Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. oraz brak uwzględnienia okoliczności takich jak podtopienia w 2013 r. (siła wyższa) i trudności w precyzyjnym zaznaczeniu na mapach obszarów nieskoszonych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania
1.1. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Agencja", "ARiMR") decyzją
z [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z [...]nr [...] o ustaleniu M. M. kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 8162,28 zł.
1.2. W uzasadnieniu wskazano, że 10 maja 2011 r. M. M. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, oświadczając, że znane jej są zasady oraz tryb realizacji płatności. Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzją z [...] r. nr [...] przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie 5826,80 zł do wariantów: 8.3.1 - międzyplon ścierniskowy- 1276 zł, 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000 do 1,64 ha - 2246,80 zł,
1.1 - zrównoważony sposób gospodarowania - do powierzchni 6,40 ha – 2304 zł. Płatności przyznane powyższą decyzją zostały przekazane na rachunek bankowy wnioskodawcy 9 stycznia 2012 r. Przyznając płatność stwierdzono w decyzji, że terminem rozpoczęcia 5 letniego zobowiązania jest dzień 15 marca 2011 r. Powyższe zobowiązanie wynika z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z 26 lutego 2009 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.33.262 ze zm.).
Strona złożyła wnioski kontynuacyjne na lata 2012, 2013, 2014 na podstawie których Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzjami z [...] r.,
[...] r. [...] r. przyznał M. M. płatności rolnośrodowiskowe na lata 2012, 2013, 2014 na mocy, których wnioskodawczyni uzyskała płatności do tych samych wariantów. Płatności przyznane ww. decyzjami zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawczyni.
W dniu 12 maja 2015 r. strona złożyła wniosek kontynuacyjny na rok 2015 na podstawie którego Kierownik Biura Powiatowego Agencji wywnioskował, że strona nie zrealizowała wymogu wariantu 1.1 — zrównoważony sposób gospodarowania określonego w załączniku nr 3 - wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.), zwanego dalej "Rozporządzeniem rolnośrodowiskowym", tj. przestrzegania prawidłowego doboru
i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Ponadto stwierdził, że nie zostały spełnione wymogi określone w ww. rozporządzeniu w przypadku wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000, tj. pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki oraz wymóg zakazu uprawy w pionie głównym rośliny, która była uprawiana w międzyplonie ścierniskowym w wariancie 8.3.1. W dniu 22 października 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji wydał decyzję nr 0242-2015-003312 o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości uwzględniając stwierdzone nieprawidłowości.
1.3. Dyrektor Agencji wskazał, że uchybienie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przed upływem 5 - letniego okresu powoduje co do zasady konieczność zwrotu przez tego rolnika wsparcia, całości lub części w zależności od zakresu zaprzestania, uzyskanego z tego tytułu za cały okres, w którym to zobowiązanie było realizowane. W Rozporządzeniu rolnośrodowiskowym rozróżnione zostały warunki przyznania pomocy od wymogów, jakie powinny być przestrzegane w ramach wariantów poszczególnych pakietów. Warunki przyznania pomocy zostały określone ogólnie w § 2 ust. 1, a wymogi w § 4 ust. 2 i w załączniku nr 3 do Rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Konsekwencją niespełnienia warunków przyznania pomocy jest odmowa jej przyznania i zwrot pomocy wypłaconej za realizację zobowiązania za poprzednie lata. Konsekwencją nieprzestrzegania wymogów jest nałożenie sankcji do otrzymanej wcześniej płatności rolnośrodowiskowej.
Zwrot płatności z tytułu stwierdzenia nieprzestrzegania wymogów w zakresie poszczególnych pakietów i ich wariantów następuje na podstawie art. 18 Komisji (WE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. oraz § 38 i 39 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Organ wskazał na schematy zasiewów gruntów ornych z lat 2011 - 2014 dokonanych przez stronę na działkach ewidencyjnych nr: 596, 302, 1110, na których strona miała realizować pakiet rolnośrodowiskowy w ramach wariantu 1.1 - zrównoważony sposób gospodarowania zgodnie z jego wymogami określonymi w załączniku nr 3 - wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów Rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Zgodnie z § 38 ust. 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu. Zgodnie z wymogami określonymi dla wariantu 1.1, wymagane jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Weryfikacja realizacji powyższego wymogu przeprowadzana jest tylko w 5 roku realizacji pakietu. Z analizy powyższych danych wynika, że w latach 2011-2015 wnioskodawca nie przestrzegał prawidłowego doboru i następstwa roślin.
1.4. Odnosząc się do argumentów strony Dyrektor Agencji wskazał, że jeżeli na powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego rolnik zastosował tylko rośliny uprawne z dwóch grup upraw to tym samym nie został spełniony wymóg przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu, co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich i dlatego przyznana mu płatność w ramach wariantu rolnictwo zrównoważone podlega sankcjonowaniu zgodnie z art. 18 Komisji (WE) nr 65/2011 oraz § 38 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 39 ust. 1 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 39 ust. 1 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jednym z wielu warunków w rolnictwie zrównoważonym, wynikającym z samej nazwy jest zmianowanie roślin. W związku z powyższym zostały nałożone sankcje. Jednocześnie organ przedstawił sposób obliczenia ich wysokości, powołując się na § 38 ust.3 Rozporządzenia środowiskowego.
1.5. Zgodnie z wymogami zawartymi w załączniku nr 3, dla wariantu 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000, w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych wymagane jest pozostawienie
5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części działki rolnej. Zgodnie z § 25 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego Agencja udostępnia rolnikowi, który złożył wniosek
o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, materiał graficzny z oznaczeniem granic
i numerów działek ewidencyjnych, na których jest realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe. W trakcie weryfikacji załączników graficznych, dołączonych do wniosków rolnośrodowiskowych składanych w kolejnych latach realizacji zobowiązania, w odniesieniu do działek A1, B1, C1, D1, E1 stwierdzono, że rolnik pozostawił tą samą powierzchnię w roku bieżącym, która nie była koszona również
w latach poprzednich.
W konsekwencji stwierdzono naruszenie wymogu, o którym mowa
w załączniku nr 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego i zastosowano dla wariantu 5.1 nieprawidłowość N020 - czyli, pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż na materiale graficznym. Organ, przywołał treść § 38 ust.1 i 2 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego i wskazał na wyliczenie kwoty do zwrotu w wariancie 5.1 za lata 2011 – 2014.
1.6. Organ stwierdził ponadto uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogu dla wariantu 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy, o których mowa w ust. 4 pkt 7 załącznika nr 3 do rozporządzenia, tj. zakaz uprawy w plonie głównym rośliny, która była uprawiana w międzyplonie ścierniskowym. Nieprawidłowości dotyczyły działek rolnych: G1A o powierzchni 1,14 ha (deklaracja bobiku w poplonie 2014 r. i plonie głównym w 2015) - działka ewidencyjna 1205. Wskazując na treść § 38 ust. 5 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organ przedstawił wyliczenie kwoty do zwrotu w ramach wariantu 8.3.1 za rok 2014.
1.7. Dyrektor Agencji stwierdził, że w sprawie nie znajduje zastosowania
art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, wykluczający obowiązek zwrotu z uwagi na pomyłkę organu. W niniejszym przypadku płatności nie zostały dokonane na skutek pomyłki Agencji. Postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności prowadzone było na skutek niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego przez stronę.
1.8. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95, dotyczący przedawnienia. W niniejszej sprawie nieprawidłowości w stosunku do płatności rolnośrodowiskowych zrealizowanych na rzecz strony na lata 2011 - 2015 zostały wykryte na podstawie wniosku strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015. W związku z tym organ uznał, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych nastąpiło przed upływem czteroletniego okresu przedawnienia liczonego od 12 maja 2015 r.
1.9. W sprawie nie ma zastosowania również art. 28a ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173), gdyż ustalone kwoty nienależnych płatności przekraczają kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Dyrektor Agencji wskazał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, strona zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki i powołał przepisy mające zastosowanie w tym zakresie, w tym stosowane odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.
2. Skarga do Sądu
2.1 Na powyższą decyzję M. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym również zgłoszonych do Agencji zastrzeżeń w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego.
2.2. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że organ w żaden sposób nie odniósł się do zgłaszanych przez nią okoliczności, jakie miały istotny wpływ na realizację programu, tj. podtopienia w 2013 r. W ocenie skarżącej powyższe świadczy
o wystąpieniu siły wyższej, która jest podstawą do zwolnienia od odpowiedzialności za naruszenie projektu.
2.3. Skarżąca wskazała ponadto, że zwracała uwagę na pozostawienie
5 – 10 % powierzchni działki nieskoszonej i w każdym roku dotyczyło to innej części, w tym przypadku łąki. Podniosła, że teoretycznie zaznaczyła na załącznikach graficznych miejsca ochrony siedlisk lęgowych, a praktycznym odzwierciedleniem tego było niekoszenie łąk, w tych właśnie miejscach. Zakwestionowane przypadki są tylko optycznym stwierdzeniem naniesionym na załącznik graficzny. Nie było możliwe rzetelne przełożenie na załącznik graficzny tych fragmentów, które danego roku będą nieskoszone zwłaszcza, że w 2012 i w 2015 r. miejsca te sąsiadowały ze sobą. Nie były, jak przyjął organ kontrolny, tożsame. W rzeczywistości realizacja projektu w tym zakresie była znacznie łatwiejsza. Dużo łatwiej bowiem dokonać wyłączenia na gruncie tych części łąk, które danego roku były nieskoszone. Podkreśliła, że skala map stanowiących załącznik graficzny była tak mała, że uchwycenie 5% obszaru danej nieruchomości było bardzo trudne, a zwłaszcza w 2012 r. i w 2015 r., kiedy miejsca te sąsiadowały ze sobą. W rzeczywistości poza przypadkiem z 2013 r., co roku nieskoszona pozostawała inna część nieruchomości.
2.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:
3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(j.t. Dz. U. 2016.718) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z przyczyn wprost w niej wskazanych.
3.2. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora ARiMR w sprawie ustalenia i zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Kwoty te, wskazane w zaskarżonej decyzji, zostały skarżącej wypłacone jako płatności rolnośrodowiskowe za lata 2011 - 2014 z tytułu realizacji wariantów: 8.3.1 międzyplon ścierniskowy; 5.1 ochrona siedlisk lęgowych – Natura 2000; 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania.
3.3. Analiza procesu decyzyjnego organów prowadzi do wniosku, że doszło do naruszenia ram prawnych, jakie dla tego procesu wyznaczają przepisy prawa materialnego i procesowego.
3.4. Odnosząc się w pierwszym rzędzie do ustaleń w zakresie nienależnych płatności w związku z nieprzestrzeganiem przez skarżącą wymogu dla wariantu 8.3.1 międzyplon ścierniskowy, o których mowa w ust. 4 pkt 7 załącznika nr 3 do rozporządzenia, tj. zakaz uprawy w plonie głównym rośliny, która była uprawiana w międzyplonie ścierniskowym należy wskazać, że organ prawidłowo uznał, iż dotyczyły działek rolnych: G1A o powierzchni 1,14 ha (deklaracja bobiku w poplonie 2014 r. i plonie głównym w 2015) - działka ewidencyjna 1205. Te ustalenia zostały jednak nieprawidłowo odniesione do przepisów dających podstawę do żądania zwrotu tych płatności. Ramy prawne dla takiego żądania organu wyznaczają przepisy Rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu obowiązującym od 15 marca 2016 r. Stosownie bowiem do treści § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 przepisy dotychczasowe stosuje się do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w sprawach objętych postępowaniami: wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, 2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, w przypadku gdy zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Skoro w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wszczęto zawiadomieniem z 1 kwietnia 2016 r., tj. po 15 marca 2016 r., to organ nie mógł stosować przepisów dotychczasowych.
3.5. Odnosząc się do problemu żądania zwrotu płatności rolnośrodowiskowych objętych pozostałymi dwoma wariantami, tj. 5.1 ochrona siedlisk lęgowych – Natura 2000 oraz 1.1 zrównoważony sposób gospodarowania, należy wskazać na kilka zasadniczych kwestii.
Po pierwsze, należy zauważyć, że w Rozporządzeniu rolnośrodowiskowym zostały rozróżnione warunki przyznania płatności od wymogów, jakie powinny być przestrzegane w ramach wariantów poszczególnych pakietów. Realizując normę kompetencyjną art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 prawodawca krajowy, m.in. w § 38 i § 39 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, uregulował kwestie nienależnie pobranych płatności, przypisując im różne skutki, a tym samym konsekwencje dla rolnika. Przy czym, co należy podkreślić, również w tych przepisach wyraźnie odróżnia się sytuacje kiedy nienależna płatność jest implikacją niespełnienia warunków przyznania płatności bądź braku realizacji wymogów konkretnych pakietów pomocowych. Przepis § 38 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego reguluje sytuacje kiedy stwierdzone zostaną uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika poszczególnych wymogów, co zasadniczo powoduje przyznanie płatności w danym roku w zmniejszonej wysokości (inaczej w ust. 6 § 38 przewidziano, że stwierdzone uchybienie powoduje konieczność zwrotu płatności w odpowiedniej części). Analiza treści § 38 tegoż rozporządzenia prowadzi do wniosku, że regulacja ta ma na celu wyposażenie organów w instrumenty pozwalające im na bieżące reagowanie w sytuacji, gdy w trakcie realizacji poszczególnych pakietów pomocowych rolnik nie przestrzega konkretnych wymogów. Stwierdzone uchybienia skutkują, co do zasady, pomniejszeniem płatności w danym roku.
Z kolei przepis § 39 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego określa sytuacje, w których organ ma możliwość żądania zwrotu płatności rolnośrodowiskowych. I tak w ust. 1 przewiduje konieczność zwrotu płatności jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Kolejne ustępy tego paragrafu w sposób szczegółowy opisują sytuacje kiedy i w jakim zakresie płatność podlega zwrotowi, m.in. w ust.2 pkt 1, "gdy rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu".
Wynik dokonanej wykładni językowej, systemowej i celowościowej treści przepisu § 39 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego sprzeciwia się stanowisku organu, który upatruje możliwości żądania zwrotu płatności, utożsamiając przesłankę niespełnienia warunków przyznania płatności z przesłanką niespełnienia wymogów realizacji danego wariantu pomocy. Wprost stwierdzić należy, że treść § 39 ust.1 in fine Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, na który powołuje się w zaskarżonej decyzji organ, wskazuje jako podstawę zwrotu niespełnienie warunków przyznania płatności, a nie nieprzestrzeganie wymogów w ramach określonego pakietu. Przesłanki zwrotu płatności i jego zakres przy nieprzestrzeganiu wymogów realizacji określonego pakietu bądź dokonaniu innych niedozwolonych zmian przez rolnika w ramach realizacji danego pakietu zostały uregulowane w pozostałych przepisach § 39 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
3.6. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie zobowiązany uwzględnić powyżej wyrażoną ocenę prawną.
3.7. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło