I SA/Ke 400/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.),, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 października 2007r. sprawy ze skargi M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [....] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. określa, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M.J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Ke 400/07 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia M.J. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] znak [...] w sprawie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] , wystawionych w dniu [...] przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w B., obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres IV 1997 r, I 1999r., III 1999r., IV 1999r., oraz I-II 2000r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, ze pismem z dnia [...] M.J. złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w B., organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] odmówił uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w/w postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji zwrócił się do wierzyciela o wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wskazując iż winien ustosunkować się do przedstawionych przez stronę dokumentów. Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w B. odrzucił zarzuty. Wobec powyższego organ egzekucyjny pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] znak [...] odmówił uznania zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz.1954 ze zm.) powoływanej dalej jako ustawa p. e. a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt. 1-7,9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 pkt 8 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów o których mowa w art. 33 pkt.1-5 ustawy wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca. Podstawą zgłoszonych przez M.J. zarzutów była kwestia istnienia zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skoro wierzyciel uznając, iż należności objęte tytułami wykonawczymi są wymagalne i uzasadniając swoje stanowisko pismem ZUS O/K. odrzucił zgłoszone zarzuty, prawidłowe jest stanowisko organu pierwszej instancji związanego stanowiskiem wierzyciela. Dodatkowo organ podniósł, że podstawą dochodzonych należności jest orzeczenie nr [...] z dnia [...] zaś organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze M.J. wniósł o sprawiedliwe jej rozpoznanie. Podniósł, że w postępowaniu pominięto fakt, że naliczono mu składkę na ubezpieczenie społeczne za okres co do którego przedłożył dokumenty stwierdzające jego zatrudnienie, przebywania na zasiłku dla bezrobotnych, okres pobierania renty rodzinnej po zmarłej żonie która została zamieniona mu na emeryturę pobieraną obecnie. W ocenie skarżącego Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przedstawiła nieprawidłową dokumentacje dotyczącą okresów podlegania przez niego obowiązkowemu ubezpieczeniu co jest działaniem przestępczym, które winno być ścigane z urzędu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona jakkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Zarzuty dotyczą postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych [....] oraz [...] , wystawionych w dniu [...] przez wierzyciela Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w B., obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne rolników. Zgodnie z art. 51 ustawy o z dnia 20 grudnia 1990r o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U. z 1998 r Nr 7 poz. 25 ze zm.) egzekucję należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne rolników prowadzi się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zapis ten oznacza, że do rozpoznania zarzutów ma zastosowanie przepis art. 34 § 1 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiący, że zarzuty organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Zatem postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym stanowiskiem wierzyciela. Zgodnie z art. 34 § 2 powołanej ustawy na postanowienie wierzyciela przysługuje zażalenie. Należy podnieść, że przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawierają unormowania analogicznego do art. 83 c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. ), że od wydanego w trakcie postępowania egzekucyjnego stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Pomimo jednoznacznego unormowania zawartego w art. 34 § 2 ustawy p e a, postanowienie z dnia [...] którym wierzyciel - Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w B. odrzucił zarzuty skarżącego zawiera pouczenie, iż nie przysługuje na nie zażalenie. W konsekwencji organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty mimo braku ostatecznego stanowiska wierzyciela, czym naruszył przepis art. 34 § 4 ustawy p. e. a. Zaskarżone postanowienie zostało zatem wydane bez wymaganego prawem stanowiska, co może stanowić przesłankę wznowienia postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r -Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz U. z 2000 Nr 98 poz. 1071) w związku z art. 18 ustawy p. e. a. Należy podzielić stanowisko organu, iż w sytuacji gdy egzekucja prowadzona jest na wniosek wierzyciela , organ bada z urzędu tylko dopuszczalność egzekucji, nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Brak uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oznacza, że zarzut zobowiązanego oparty na twierdzeniu, ze obowiązek nie istnieje ( art. 33 pkt.1 ustawy p. e. a.), nie może być uwzględniony przez organ egzekucyjny w sytuacji, gdy wierzyciel w wypowiedzi udzielonej w trybie art. 34 § 1 ustawy nie potwierdzi tego zarzutu, a brak jest innych podstaw merytorycznych do uwzględnienia zarzutu z urzędu n. p przedawnienia obowiązku.( wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1998 SA/Sz 1122 /97 LEX nr 35982). Oznacza to, że organ egzekucyjny, jakkolwiek związany stanowiskiem wierzyciela jest obowiązany do sprawdzenia czy wierzytelność jeszcze istnieje. Podstawą zgłoszonych przez M.J. zarzutów była kwestia istnienia zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zarówno wierzyciel jak i organy egzekucyjne ograniczyły rozpoznanie zarzutu do podniesionych przez skarżącego okoliczności wynikających z przedłożonych świadectw pracy, zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy w B. o okresie w którym był zarejestrowany jako bezrobotny, decyzji przyznającej rentę rodzinną oraz przyznającej świadczenia emerytalne. Organy nie zbadały czy nie wystąpiła inna podstawa merytoryczna uwzględnienia zarzutu z urzędu n p. przedawnienia obowiązku. Zgodnie z art. 41 b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 o ubezpieczeniu społecznym rolników należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia , w którym stały się wymagalne, zastrzeżeniem ust 2-7. Przepis w tym brzmieniu został wprowadzony z dniem 2 maja 2004 r przez przepis art. 1 pkt. 45 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych ustaw( Dz. U. Nr 81, poz. 873 ze zm.) Przed tą datą stosownie do art. 52 ust 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników miały zastosowanie kolejno przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych zaś od 1 stycznia 1998 r. zgodnie z art. 341 przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Dopiero wprowadzenie zapisu art. 41b i nowelizacja art. 52 ust 1 ustawy dokonana powołaną ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. wyłączyła stosowanie do składek na ubezpieczenia społeczne rolników art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa i wprowadziła w miejsce pięcioletniego okresu przedawnienia okres dziesięcioletni. Organy, mimo iż przedmiotem zarzutu skarżącego była kwestia istnienia zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników, nie zbadały czy nie nastąpiło przedawnienie należności. Uchybienie to może mieć wpływ na rozstrzygnięcie biorąc pod uwagę, że tytuł wykonawczy został wystawiony 18 grudnia 2006r., zaś postępowanie dotyczy należności m. in. za lata 1997, 1999. Należy ponadto podnieść, że istnieje rozbieżność co do okresu za jaki zostały wystawione tytuły wykonawcze w rozstrzygnięciach organów. Z uzasadnienia postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w B. wynika, że wystawionymi tytułami egzekucyjnymi objęto okresy IV kwartał 1997r, I kwartał 1999 r., III kwartał 1999 r., II kwartał 2000 r., z postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji, że dotyczą one należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres kwiecień 1997r., styczeń, marzec, kwiecień 1999r., oraz styczeń, luty 2000 r. Rozstrzygniecie organu odwoławczego wskazuje, że tytuł dotyczy należności za okres IV 1997, I 1999r., III 1999r., I-II 2000r., nie precyzując czy chodzi o kwartał czy o miesiąc. Analiza samych tytułów wykonawczych nie pozwala jednoznacznie stwierdzić jaką jednostką czasu miesiącem czy kwartałem posługuje się wierzyciel. Obowiązkiem organu egzekucyjnego było zbadanie czy tytuły wykonawcze zostały wystawione prawidłowo, czy wskazany w pkt. 32, 42, 52, 62 okres został prawidłowo oznaczony, zgodnie z orzeczeniem z dnia [...] nr [...] stanowiącym podstawę prawną obowiązku, a zatem czy tytuły spełniają wymóg z art. 27 §1 pkt.3 ustawy p. e. a. Zgodnie z art. 29 p. e. a. w przypadku stwierdzenia że tytuł wykonawczy został wystawiony nieprawidłowo organ zwraca tytuł wierzycielowi, zaś w przypadku stwierdzenia takiej okoliczności po wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie art.34 § 4 w związku z art. 33 pkt 10 ustawy p. e. a. umarza postępowanie. Rozpoznając ponownie sprawę organ na wstępie zbada czy tytuły wykonawcze spełniają wymogi określone w art. 27 §1 ustawy, a w przypadku pozytywnej oceny rozpozna zarzuty po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit b i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 Sad określił, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.