I SA/Ke 400/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga,, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 października 2011r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P. M. 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1.1 Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...]. nr [...] odmawiającą J. C. i B. C. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku rolnego za lata 2006-2010 w łącznej kwocie 8.768,92 zł. 1.2 W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2010r. J. C. zwrócił się o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku rolnego. Poinformował, że gospodarstwo nie przynosi żadnych korzyści materialnych, a utrzymanie go w należytej kulturze rolnej jest trudne z uwagi na okoliczność, że nie posiada żadnego sprzętu rolniczego. Wskazał, że od 2002r. utrzymuje się z żoną z jednej pensji, zaś w 2009r. po zawale mózgu zwiększyły się wydatki na leczenie. Nadmienił, iż choroba uniemożliwia mu wykonywanie prac fizycznych osobiście. 1.3 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., wskazując na treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej podniosło, że przepis ten upoważnia do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oparto na przepisie, który w swej treści zawiera pojęcia niedookreślone takie jak "ważny interes podatnika" czy "interes publiczny". Niskie dochody z gospodarstwa rolnego nie stanowią samoistnej przesłanki do przyznania ulgi podatkowej. Zdaniem organu, dokonując w przedmiotowej sprawie koniecznych ustaleń nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego. Poczynione ustalenia były wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o ulgę podatkową. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zbadał sytuację materialną i zdrowotną odwołującego i poddał ocenie racje, na które powoływał się w toku prowadzonego postępowania. Zobowiązany wraz z żoną posiada gospodarstwo rolne w miejscowości T. Wielkie o powierzchni 27,18 ha w dobrych klasach bonitacyjnych. Dochód roczny gospodarstwa zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS-u z dnia 23 września 2010r. wynosi 46.671,59 zł. Strona jest właścicielem domu murowanego w P. oraz właścicielem inwentarza żywego - 3 koni. Żona zobowiązanego otrzymuje wynagrodzenie za pracę 1 500,00 zł miesięcznie. 1.4 Zobowiązany od 2006 r. nie regulował zobowiązań podatkowych, obecne zadłużenie nie zostało spowodowane nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi, na które zobowiązany nie miał wpływu. W sytuacji więc, gdy podatnik nie wywiązuje się z ciążącego na nim obowiązku, z własnej woli i na skutek własnych, świadomych działań prowadzi do powstania zaległości podatkowych, organ podatkowy uznał, że brak było podstaw do przyznania wnioskowanej ulgi, a zapłata podatku jest możliwa. Zdaniem organu, w sposób wyczerpujący przedstawił i przeanalizował sytuację materialną i zdrowotną strony. Ponoszenie wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego jest typowe, nie ma cech nadzwyczajności. Choroba podatnika trwa nieprzerwanie od 2002r. nie stanowi nadzwyczajnego, losowego przypadku z uwagi na który podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Zdaniem organu, w sprawie dokonano koniecznych ustaleń, nie dopuszczając się jednocześnie naruszenia prawa procesowego. Ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. 2.1 Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożył J. C.. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podniósł, że w jego ocenie, przebyty w 2009r. udar mózgu, który spowodował niedowład kończyn dolnych i górnych oraz utratę częściową mowy, to nadzwyczajne i nagłe zdarzenie losowe. Organ zwraca uwagę tylko na wcześniejsze schorzenia skarżącego, które rzeczywiście istnieją od wielu lat, istniały także przed 2002r. Udar mózgu przebyty w 2009r. pogorszył stan zdrowia na tyle, że skarżący nie może podjąć pracy zarobkowej, a jego praca w gospodarstwie ogranicza się do prac nie wymagających specjalnego wysiłku. 2.2 Sytuacja rodziny skarżącego jest bardzo trudna. Wynagrodzenie żony w wynosi 1500 zł miesięcznie, z czego około 600 zł to koszty dojazdu z P.do K., 200 zł koszty miesięczne leków, 200 zł woda zimna i ciepła, 150 zł energia elektryczna. Pozostaje 350 zł na życie, co nie zapewnia egzystencji na minimalnym poziomie. Dopłaty bezpośrednie zostały w całości jest wykorzystana na utrzymanie gospodarstwa w należytej kulturze. Skarżący nie posiada żadnych maszyn rolniczych i do wszystkich prac wynajmuje sprzęt i ludzi. Skarżący zarzucił, że organ podatkowy nie przeanalizował wydatków, a dopiero po takiej analizie winien zająć stanowisko w zakresie spełniania przesłanek z art.67a § 1 Ordynacji podatkowej. 2.3 Dalej skarżący wyjaśnił, że powódź z 2010r. spowodowała istotne szkody w ziemiopłodach, do czego nie odnoszą się organy. Organ błędnie wskazuje na zaległości w podatku od nieruchomości, tymczasem wniosek obejmował umorzenie podatku rolnego. Skarżący zarzucił też, że nie został zachowany termin rozpatrzenia odwołania (art. 35 Kpa) i nie został powiadomiony o jego przedłużeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje: 1. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25.VII.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim w tym przepisie mowa. Istotnym też z tego punktu widzenia jest, że rozstrzygając w granicach danej sprawy Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. 2. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest dokonana przez organ ocena stanu faktycznego w aspekcie regulacji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej. W toku postępowania w tym sądowo – administracyjnego skarżący kwestionował przeprowadzoną przez organ ocenę dowodów na potrzeby zakwalifikowania ich jako ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego. 3. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29.VIII.1997r. Ordynacja podatkowa Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe. Taka regulacja przepisu sprawia, że postępowanie w tym zakresie wszczynane jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego umorzeniem zaległości podatkowej, który winien przy tym wykazać istnienie po jego stronie ważnego interesu lub interesu publicznego. Zadaniem organu jest natomiast współdziałanie z podatnikiem w gromadzeniu materiału dowodowego oraz jego późniejsza ocena stosownie do przepisów Działu IV ord. pod. Nadto organ rozpoznając wniosek podatnika o zastosowanie ulgi musi ocenić ważny interes podatnika i interes publiczny na tle okoliczności konkretnej sprawy, wyłącznie w oparciu o kryteria obiektywne. 4. Ustawowe przesłanki umorzenia zaległości podatkowych zostały przez ustawodawcę sformułowane w sposób ogólny wobec niemożności kazuistycznego uregulowania wszelkich przypadków życiowych. Przy badaniu ich zaistnienia pomocne więc są tak dokonania doktryny jak i bogate w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych. Przystępując do wyjaśnienia pojęcia ważnego interesu podatnika należy wskazać , że jak podkreśla tak orzecznictwo jak i doktryna, że jest to sytuacja gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie regulować zaległości podatkowych ( np. orzeczenie ISA/Kr 1293/09 LEX nr 590331). Myśl tą rozwinął WSA w Bydgoszczy w orzeczeniu ISA/Bd 501/10 (LEX nr 663650) gdzie wskazał , że "ważny interes podatnika dotyczy ochrony powszechnie aprobowanych społecznie wartości (...) jak życie i zdrowie ludzkie, możliwość zarobkowania postrzegana jako środek do utrzymania podatnika i rodziny. Mieszczą się w tym przypadku wszelkie nadzwyczajne okoliczności, które wystąpiły niezależnie od podatnika." 5. Nie budzi zatem wątpliwości, że trudna sytuacja życiowa podatnika o ile jest spowodowania okolicznością nadzwyczajną jest ustawową przesłanka pozwalającą organowi na rozważanie umorzenia zaległości. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie prawidłowo organ wskazał, że po stronie skarżącego taka okoliczność nie zaszła. Skarżący powołał się na zły stan zdrowia od 2002r, z pogorszeniem w 2009r, nie pozwalającym mu na pełnowymiarową pracę w gospodarstwie, oraz niewielkie zarobki jego żony. W tym zakresie organ przyjął wyjaśnienia podatnika podkreślając jednak, że zły stan zdrowia istniejący od wielu lat nie jest sytuacją nadzwyczajna. Taka ocena zgromadzonych dowodów mieści się w zakresie art. 191 ord. pod. Sam podatnik wskazał bowiem , że od 2002r. jest pod stałą opieką lekarską a zaległość powstała dopiero w 2006. Nadto skoro jednocześnie w 2002r. cofnięto skarżącemu świadczenie rentowe to oznacza to, że jego możliwości pracy nie były w tym czasie upośledzone. Również z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 2009r. wynika, że przebyty zawał mózgu nie pozostawił w skarżącego trwałych, silnych śladów poza "nieznacznie wzmożonym napięciem mięśniowym w prawej ręce, poza tym bez odchyleń od stanu prawidłowego, bez objawów patologicznych". Skoro nadal nie przyznano skarżącemu świadczenia rentowego to znaczy, że jest on zdolny do pracy zarobkowej choćby w swoim gospodarstwie. Gospodarstwo skarżącego o pow. 27,18 ha położone jest na dobrych ziemiach i przynosi statystyczny dochód roczny 46.671,59 zł. Uprawa gospodarstwa wspomagana jest dużymi śródkami unijnymi w 2009r. w wysokości 35.559,11 zł a w gospodarstwie utrzymywanie są trzy konie. Okoliczności te świadczą , że nie można skarżącego zaliczyć do ludzi ubogich potrzebujących wsparcia finansowego państwa. Nawet biorąc pod uwagę niewielkie zarobki żony skarżącego i jego wydatki na leki i bieżące utrzymanie trudno przyjąć , że sytuacja materialna skarżącego jest bardzo zła a tylko taka uzasadniałaby zakwalifikowanie jej do sytuacji wymagającej pomocy państwa. Skarżący nie wskazał też , aby powódź w 2010 r. wyrządziła w jego gospodarstwie poważne szkody. Jak bowiem ustalił organ ( okoliczności tej skarżący nie kwestionował) gospodarstwo zostało tylko częściowo wymoknięte deszczem. Fakt niewielkich strat tym spowodowanych potwierdza fakt, że podatnik nie zwrócił się do państwa o wyrównanie szkód z tego tytułu. Z tych przyczyn prawidłowe są ustalenia organu, że po stronie skarżącego brak przesłanki ważnego interesu. Również prawidłowa jest konstatacja organu, że nie ziściła się w sprawie przesłanka interesu publicznego uzasadniająca rozważenie umorzenia zaległości w świetle art. 67a § 1 pkt 3 ord. pod.. Wskazać w tym miejscu należy, że interes publiczny jest przesłanką odnoszącą się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość społeczna, porządek publiczny , zaufanie do państwa i jego organów. W tym kontekście przypomnieć należy, że powszechność opodatkowania jest wartością konstytucyjną. Każde zatem zwolnienie podmiotu od uiszczania daniny publicznej musi być przeanalizowanie w aspekcie sprawiedliwości społecznej. Sąd rozpoznający sprawę podziela w całości przywołany przez organ pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. w sprawie ISA/Ke 464/08 , że ewentualne umorzenie zaległości w sytuacji gdy podatnik jest w stanie ją uiścić bez istotniejszego uszczerbku dla siebie i rodziny pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym , który wymaga by przypadające budżetowi należności były płacone we właściwej wysokości i czasie. 6. Reasumując wskazać należy, że organ przeprowadził postępowanie w zgodzie zasadami o jakich mowa w Dziale IV ord. pod. tj. zasadą prawdy obiektywnej ((art. 122) , oraz zgodnie z zasadą przekonywania strony (art.124) poprzez szczegółowe wyjaśnienie w zaskarżonej decyzji sposobu rozstrzygnięcia. Nadto zgodnie z art. 187 § 1 ord. pod. organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy a dokonana przez niego ocena jako zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego mieści się w zakresie przyznanej mu art. 191 ord. pod. swobody. W konsekwencji powyższego organ dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę normy prawa materialnego tj. art. 67a § 1 pkt 3 ord. pod. 7. Ma racje skarżący o ile zarzuca organowi naruszenie art. 139 i 140 ord. pod. nie zaś podnoszonego przez niego art. 35 kpa. Faktem jest, że organ II instancji naruszył zasadę szybkiego załatwienia sprawy i powiadomienia skarżącego o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie. Uchybienia te nie miały jednak wpływu , na wynik sprawy. Nadto organ II instancji uchybił art. 200 § 1 ord. pod. nie wyznaczając stronie terminu do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału. Skarżący nie podjął próby wykazania, że uchybienie to miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia co oznacza, że i to uchybienie nie może doprowadzić do wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego ( uchwała FPS 6/04 , ONSAiWSA, nr 4, poz. 66). 8. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art., 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach udzielonej z urzędu pomocy prawnej wydano w oparciu o § 19 i § 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozp. Min.Fin. z dnia 28.IX.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.Nr 163,poz. 1348 za 2002r. ze zm.).