I SA/Ke 402/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Andrzej Mącznik po rozpoznaniu 23 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 sierpnia 2023 r. nr END/6/015314929 w przedmiocie odmowy prawa do ponownej wypłaty emerytury postanawia: odrzucić skargę. W. B. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 sierpnia 2023 r. nr END/6/015314929 w przedmiocie odmowy prawa do ponownej wypłaty emerytury. W pouczeniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) wskazał, że przysługuje od niej prawo wniesienia odwołania do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, argumentując że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach m. in. świadczeń emerytalno – rentowych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, tj. do właściwości sądu powszechnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skargę jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego należało odrzucić. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był m.in. przepis art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 , dalej: u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 83 ust. 2 u.s.u.s. od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.). Przepis art. 477⁹ § 1 k.p.c. stanowi, że odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. Zgodnie natomiast z art. 477⁸ § 1 k.p.c. do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Z kolei § 2 tego przepisu określa, że do właściwości sądów rejonowych należą sprawy: 1) o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, macierzyński oraz pogrzebowy; 2) o świadczenie rehabilitacyjne; 3) o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej, wypadku w drodze do pracy lub z pracy, wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, wypadku lub choroby zawodowej pozostającej w związku z czynną służbą wojskową albo służbą w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Celno-Skarbowej; 4) o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Stosownie do treści art. 476 § 2 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: 1) ubezpieczeń społecznych; 2) emerytur i rent; 3) (uchylony); 4) innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; 5) świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym. Natomiast § 3 art. 476 k.p.c. stanowi, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Zasada ustanowionego w art. 83 ust. 2 u.s.u.s. trybu odwoławczego polega na tym, że od decyzji Zakładu "przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego" z wyłączeniem zarówno administracyjnego postępowania w jego stadiach instancyjnych, jak i weryfikacji decyzji wadliwych w specjalnych trybach. Wszystko na etapie jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego należy do Zakładu, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu", które przenosi rozpoznanie roszczeń (zobowiązań), co do których Zakład wydał decyzję, na drogę postępowania przed sądem powszechnym (postanowienie SN z 26 kwietnia 2023 r., III USK 229/22). Zgodnie z art. 1 k.p.c. Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). W rozumieniu tego przepisu ustawą szczególną jest u.s.u.s. Od wydanej wobec skarżącego decyzji przysługuje zatem odwołanie, które po jego skutecznym wniesieniu, wszczyna postępowanie cywilne. Niewątpliwie zatem skarżący wniósł skargę do sądu niewłaściwego do rozpoznania niniejszej sprawy – do sądu administracyjnego, zamiast do sądu powszechnego właściwego do rozpoznania sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z tego względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 1634) skargę należało odrzucić jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego, czego dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w sentencji postanowienia.