I SA/Ke 403/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu 5 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu O. Sp. z o. o. w R. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 5 sierpnia 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za lipiec 2010 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za lipiec 2010 r. O. Sp. z o.o. w R. (Spółka) złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych bez narażenia na utratę płynności finansowej. Spółka wskazała, że w celu umożliwienia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej musi koncentrować się na zapłacie zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością oraz na bieżącej wypłacie wynagrodzeń pracowników. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych w wysokości 2.402.377,77 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości – 1.443.682,95 zł. Stan konta na rachunku bankowym wynosi – 95.832,09 zł. Do wniosku Spółka załączyła wyciąg z rachunku bankowego obejmujący operacje wykonane od 28 czerwca 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. i bilans na dzień 31 grudnia 2015 r. Postanowieniem z 5 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają dać wiary, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych. Zdaniem referendarza sądowego nie można również uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów postępowania sądowego. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z 5 sierpnia 2016 r., któremu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu sprzeciwu Spółka wskazała, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów o grach hazardowych, mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Jednocześnie Spółka podkreśliła, że sprzedaż jej majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. W przypadku, gdy w wyniku sądowej weryfikacji zaskarżonej decyzji podatkowej zostałaby ona uchylona (co zdaniem Spółki powinno nastąpić) a na rzecz Spółki zostałyby zasądzone koszty sądowe, spowoduje to odzyskanie poniesionych nakładów finansowych, ale odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie będzie już możliwe. Na poparcie swoich twierdzeń Spółka powołała się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: ,, ustawy p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych, co do zasady, koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Stosownie do treści z art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy Spółka wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika, że wartość zgromadzonych przez Spółkę środków trwałych wynosi 2.402.377,54 zł, przychody w 2015 r. Spółka osiągnęła w kwocie 8.711.119,77 zł zaś poniesione kosztach uzyskania przychodów wyniosły 9.486.596,43 zł. W ocenie Sądu, w świetle przychodów jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Podobnie porównując, kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają przyjąć, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty te stanowią wpis od skargi i wynoszą 2000 zł (łącznie we wszystkich sprawach Spółki przed WSA w Kielcach wynoszą kwotę 10000 zł). Kwota ta stanowi zaledwie ułamek procenta przychodu Spółki. Spółka również w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, gdyż przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata sama w sobie nie jest odzwierciedleniem braku możliwości finansowych Spółki i co za tym idzie sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Pomimo wykazywanej księgowo straty, istotnym czynnikiem pozwalającym na ocenę kondycji przedsiębiorstwa (również prowadzonego przez osobę fizyczną) jest wysokość uzyskiwanego z tej działalności przychodu. Przy wysokich przychodach strata może być bowiem efektem wydatków inwestycyjnych, zmierzających do rozwoju przedsiębiorstwa, może też wynikać z rozmaitych działań w zakresie tzw. optymalizacji podatkowej, czyli dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. Wobec powyższego nie da się logicznie przyjąć, że skarżąca jest w bardzo złej sytuacji finansowej, rzutującej na jej możliwości płatnicze, skoro nie tylko nie kończy działalności, ale patrząc przez pryzmat poziomu przychodów, wręcz odwrotnie funkcjonuje nader sprawnie. W tej sytuacji nie można zgodzić się, że strata z prowadzonej działalności gospodarczej jest istotnym argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Przeczy temu bowiem szersze spojrzenie na kondycję przedsiębiorstwa, uwzględniające rosnący wolumen przychodów. Należy podkreślić, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie Spółka nie przedstawiła pełnych danych na temat swojej sytuacji materialnej. W aktach sprawy, za wyjątkiem rachunku zysków i strat oraz bilansu za 2015 rok, znajduje się jedynie częściowy wyciąg z rachunku bankowego stwierdzający ujemny stan konta na dzień 30 czerwca 2016 r., w wysokości (-) 95 839, 09 zł. W świetle przedstawionego przez spółkę fragmentarycznego wyciągu z rachunku bankowego, obejmującego okres dwóch dni, niemożliwym jest dokonanie pełnej oceny kondycji finansowej spółki i tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że spółka, jako nadal działający podmiot gospodarczy nie jest w stanie zgromadzić dostatecznych środków na realizację obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Końcowo wskazać należy, że na zmianę powyższego stanowiska Sądu nie mogła wpłynąć treść sprzeciwu Spółki. Sprzeciw ten nie zawiera bowiem żadnych konkretnych informacji o sytuacji finansowej skarżącej, a jedynie sprowadza się do polemiki z referendarzem sądowym co do braku możliwości wyzbycia się składników majątku. W ocenie Sądu już samo posiadanie przez Spółkę wykazanego majątku ruchomego oraz nieruchomości, zwłaszcza że majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich uniemożliwia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zaznaczyć przy tym należy, że bezzasadny jest podnoszony w sprzeciwie przez Spółkę argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, gdyż nie stanowią one jedynych środków trwałych Spółki. Dokumenty zebrane w aktach sprawy wskazują, że do środków trwałych Spółki zalicza się także inne urządzenia techniczne i maszyny oraz środki transportu. Spieniężenie chociażby, niektórych z wymienionych elementów majątku, z pewnością ułatwiłoby spółce pozyskanie dodatkowych środków na koszty postępowania. Podsumowując, jeśli spółka prowadzi działalność gospodarczą, w której obraca środkami wielokroć większymi od kwoty chociażby wpisu od skargi, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnoszony w sprzeciwie zarzut, że Spółka nie posiada środków na uiszczenie kosztów postępowania stoi w sprzeczności z podanymi we wniosku informacjami oraz załączonymi do niego dokumentami. Powyższe pozwala stwierdzić, że dokonana przez starszego referendarza sądowego ocena sytuacji spółki jest w pełni prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.