I SA/Ke 405/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2009r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Dyrektor Izby Celnej w K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...],. w przedmiocie obciążenia M. P. kosztami postępowania administracyjnego w kwocie 183,00 zł Organ odwoławczy ustalił, że w dniu 10 października 2005r. w Oddziale Celnym w S. M. P. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu, towar w postaci samochodu osobowego marki F. F., rok produkcji 2005. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył m.in. umowę sprzedaży nr [...], z dnia [...],., określającą wartość samochodu na kwotę 2000,00 USD. Przeprowadzono weryfikację i rewizję celną, w wyniku której stwierdzono, że samochód osobowy zgodny jest z deklaracją strony. Następnie organ celny przeprowadził postępowanie celne, które wykazało, iż zadeklarowana wartość towaru jest nieprawidłowa. Wobec konieczności ustalenia wartości celnej zgłoszonego towaru koniecznym było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Organ zlecił biegłemu ustalenie wartości przedmiotowego pojazdu na rynku polskim, z uwzględnieniem uszkodzeń wskazanych w opisie rewizji celnej oraz postanowień art. 31 ust. 2 lit. a Wspólnotowego Kodeksu Celnego, w świetle którego wartość celna, ustalana z zastosowaniem ust. 1, nie może być określana na podstawie cen sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie [...]. Biegły rzeczoznawca określił wartość zgłoszonego samochodu na kwotę 23.900,00 PLN oraz wartość samochodu podobnego do zgłaszanego na kwotę 22.800,00 PLN. (opinia z 12 września 2008r., nr 1065/2008). Naczelnik Urzędu Celnego w K. opierając się na przeprowadzonym dowodzie z opinii biegłego decyzją z dnia 2 października 2008r. określił niezaksięgowaną kwotę długu celnego, zaksięgował retrospektywnie kwotę długu celnego oraz stwierdził powstanie odsetek od kwoty długu celnego, następnie postanowieniem z dnia 21 maja 2009r. ustalił koszty postępowania administracyjnego dotyczące weryfikacji zgłoszenia celnego SAD z dnia 10 października 2005r. w kwocie 183,00 PLN za przeprowadzenie oceny technicznej i ustalenie wartości rynkowej samochodu osobowego marki F. F. oraz obciążył nimi stronę postępowania. Organ II instancji wyjaśnił, że podstawę prawną postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego, obciążającego M. P. kosztami administracyjnymi stanowił przepis art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne, stanowiący że do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów Prawa celnego. W myśl natomiast art. 265 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, do kosztów postępowania zalicza się wynagrodzenie przysługujące biegłym i tłumaczom. Uwzględniając ustalenia z przeprowadzonego postępowania celnego, w tym opinii biegłego rzeczoznawcy, które wykazało, iż zadeklarowana wartość towaru jest nieprawidłowa określono wysokość długu celnego. W związku z powyższym oraz mając na uwadze art. 267 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, z Dyrektora Izby Celnej w K. wskazał, że obciążenie strony kosztami ekspertyzy było jak najbardziej zasadne. Podniósł, że przeprowadzone postępowanie zakończone decyzją z dnia 2 października 2008r. wykazało jednoznacznie, iż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym z dnia 10 października 2005r. wartość towaru jest nieprawidłowa. Stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego w K. zostało potwierdzone przez Dyrektora Izby Celnej w K. poprzez wydanie ostatecznej decyzji z dnia 16 stycznia 2009r. Zatem w świetle powołanych rozstrzygnięć konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie budziła wątpliwości. Wobec faktu, iż stronę obciążają koszty powstałe z jej winy wydanie zaskarżonego postanowienia jest w pełni uzasadnione. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że strona miała prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu z opinii rzeczoznawcy, mogła zadawać pytania biegłemu oraz składać wyjaśnienia. Pomimo właściwego zawiadomienia o w/w czynnościach skarżący nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Na powyższe rozstrzygnięcie M. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., wnosząc o uchylenia obu postanowień. Zarzucił organom rażące naruszenie prawa tj. art. 264, 267 § 1 pkt. 1 i 5 Ordynacji podatkowej przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie. Skarżący wskazał, że dowód z opinii biegłego został dopuszczony nie z jego winy. Zdaniem M. P. koszty postępowania, w skład których wchodzi wynagrodzenie biegłych ponosi Skarb Państwa. Zdaniem skarżącego nie miały miejsca okoliczności zatajenia, nie przedstawienia dowodu czy złożenia wyjaśnień niezgodnych z prawdą. Nadmienił, że w stosunku do niego nie ma również zastosowania sytuacja przeprowadzenia dowodu w jego interesie czy na jego żądanie, które mogłyby uzasadniać obciążenie go kosztami postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i dodatkowo odnośnie naruszenia art. 264 i 267 ustawy Ordynacja podatkowa wyjaśnił, że koszty postępowania związane są z wykonywaniem przez organy podatkowe ich ustawowych uprawnień. Art. 264 ustanawia zasadę, zgodnie z którą koszty postępowania podatkowego ponosi Skarb Państwa. Odstępstwa od tej zasady zawarte są w art. 267-268 Ordynacji podatkowej i polegają na obciążeniu kosztami stron bądź uczestników postępowania. Odstępstwo to podyktowane jest potrzebą zdyscyplinowania stron postępowania i zabezpieczenia interesów fiskalnych Skarbu Państwa. Art. 267 § 1 pkt. 5 zawiera przykładowe wyliczenie kosztów powstałych z winy strony. Wskazał również, że ordynacja podatkowa nie daje ustawowej definicji winy, nie zawiera też rozróżnienia między winą umyślną i wina nieumyślną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr. 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub w przypadku prawa procesowego w sposób który mógł mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia ( art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Skarga jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienia naruszają prawo. Istotą sporu między stronami jest ustalenie czy organ celny zasadnie obciążył skarżącego kosztami przeprowadzonej z urzędu opinii biegłego. Zdaniem organu skoro opinia biegłego potwierdziła, że dokonane przez skarżącego zgłoszenie celne zawiera nieprawidłowe dane odnośnie wartości celnej zakupionego pojazdu , to oznacza to jednoznacznie, że strona w sposób zawiniony wprowadziła organy celne w błąd. W związku z powyższym w myśl art. 267 § 1 pkt 5 ustawy ord. pod. zasadnym było obciążenie skarżącego kosztami przeprowadzonej opinii. Zdaniem M. P. organ nie wskazał na czym polegałaby jego wina albowiem wartość celną samochodu wskazał zgodnie ze swoją wiedzą i posiadanymi dokumentami zakupu. Na wstępie podnieść należy, że prawidłowo organy celne wskazały, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19.III.2004r. Prawo celne (Dz.U. Nr. 68, poz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr. 8 poz. 60 ze zm. dalej ord. pod). Zgodnie z zapisem zawartego w dziale IV ord. pod. art. 264 zasadą jest, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa. Wyjątkiem od tej zasady jest przywołany przez organ art. 267§ 1 ord. pod. Stanowi on, że koszty obciążają stronę jeśli m.innymi powstały z jej winy. Taki zapis powoduje, że zadaniem organu jest przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia czy strona w sposób umyślny lub przez niedbalstwo przyczyniła się do powstania koszów. W przedmiotowej sprawie organ takich ustaleń nie poczynił, zakładając, że ustalenie poprzez dowód z opinii biegłego innej wartości zakupu samochodu niż wskazanej w zgłoszeniu celnym jednoznacznie świadczy o zawinionym działaniu dokonującego zgłoszenie. W przedłożonych sądowi aktach administracyjnych zgromadzono obszerny materiał dowodowy obrazujący sekwencję zdarzeń, która w konsekwencji doprowadziła do określenia innej niż zadeklarowania wartości celnej towaru. Mimo to organ nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych w kierunku zawinionego lub nie działania strony. Obowiązkiem organów celnych w sprawie niniejszej było ustalenie stanu faktycznego sprawy a następnie dokonanie jego subsumcji pod określoną normę prawa materialnego. Zgodnie z podstawowym w tym zakresie art. 120 ord. pod. organy mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa (zasada praworządności). Jej uzupełnieniem jest zasada prawdy obiektywnej ( art. 122 ord. pod.) zgodnie z którą na organie ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Konkretyzacją tych zasad jest są art. 187 §1 i 191 ord. pod. zgodnie z którymi na organach celnych ciąży obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Brak ustaleń faktycznych poza konstatacją , że ustalona przez organ wartość celna samochody jest inna powoduje, że rozstrzygnięcie uchyla się od kontroli sądu. Rozstrzygając w podobnej sprawie IIISA/Wr 425/08 WSA we Wrocławiu wskazał " określenie wartości celnej w innej wysokości niż wartość transakcyjna oznacza jedynie odrzucenie wartości transakcyjnej, jako podstawy wymiaru należności celnych i nie może być wprost utożsamiana z zawinieniem strony." Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali stan faktyczny sprawy. Przeanalizuje zgodnie z wskazanymi wyżej zasadami proceduralnymi czy postępowaniu skarżącego w zakresie podanej w zgłoszeniu wartości transakcyjnej towaru można przypisać winę. Będzie przy tym miał na uwadze, że wina o jakiej mowa w tym przepisie ( art. 267 § 1 pkt 5 ) może być tak winą umyślną jak i wynikać z niedołożenia należytej staranności czy niedbalstwa . Nadto organ będzie miał na uwadze, że wyliczenie zawarte w art. 267 § 1 pkt 5 a-c nie stanowi katalogu zamkniętego co w praktyce oznacza, że wina podatnika może wynikać z innych jeszcze okoliczności faktycznych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.