I SA/Ke 405/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Ł.G. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Ł.G. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w Kielcach (Dyrektor) postanowieniem z [...] r. nr [...] odmówił Ł.G. przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O.Ś. (Kierownik) z [...] r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Organ ustalił, że w dniu 9 lipca 2019 r. Ł.G. wniósł odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O.Ś., nr [...] z [...] r., która został prawidłowo doręczona stronie 19 czerwca 2019 r. Zgodnie z pouczeniem zawartym w ww. decyzji termin na wniesienie odwołania wynosił 14 dni od dnia jej doręczenia. Na kopercie, w której przesłane zostało odwołanie przygotowane przez profesjonalnego pełnomocnika widnieją dwie pieczątki z różnymi datami nadania przesyłki: przekreślona z datą 2 lipca 2019 r. i nieprzekreślona z datą 9 lipca 2019 r. Z uwagi na powstałe wątpliwości, co do daty nadania przesyłki zawierającej odwołanie tutejszy organ wezwał stronę do przedstawienia potwierdzenia nadania odwołania i wystąpił do Urzędu Pocztowego W. 1 z prośbą o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Pismem z dnia 31 lipca 2019 r. Poczta Polska wyjaśniła, że w dniu 2 lipca 2019 r. podczas przyjmowania przesyłek od spółki L.N. stwierdzono, że "nie ma możliwości przyjęcia przesyłki o numerze [...] ze względu na wygaśnięcie umowy z (...) nadawcą z tym pracownik nie przyjął przesyłki jednocześnie skreślając zamieszczony na przesyłce odcisk datownika z datą 02.07.2019 r. o oznaczeniu *FYŁ*. Po otrzymaniu w dniu 09.07.2019 r. aneksu do umowy przesyłka została przyjęta i zamieszczono na stronie adresowej odcisk datownika z oznaczeniem *GFŁ* z datą 09.07.2019 r." Natomiast strona w odpowiedzi na wezwanie organu wskazała, że działając przez profesjonalnego pełnomocnika nadała za pośrednictwem L.N. Sp. z o.o. odwołanie przesyłką pocztową poleconą. Pracownik Urzędu Pocztowego W. 1 przyjął przesyłkę i ostemplował datą 2 lipca 2019 r. natomiast książka nadawcza została pozostawiona w Urzędzie Pocztowym wraz z przesyłkami. W związku z tym pełnomocnik strony (w swojej ocenie) "pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że korespondencja zostanie wysłana tego samego dnia, w którym nastąpiło przyjęcie i ostemplowanie przesyłki". Pełnomocnik Ł.G. argumentuje, że po kilku dniach "okazało się", że korespondencja nie została nadana a stempel pocztowy został przekreślony i przypieczętowano nową datę nadania tj. 9 czerwca 2019 r. Urząd Pocztowy nie powiadomił natomiast nadawcy, że przekazanej w dniu 2 lipca 2019 r. do wysyłki korespondencji nie można nadać biegu. Do pisma pełnomocnik skarżącego dołączyła kopię skargi wraz z kopią książki nadawczej i kopię książki nadawczej dla odwołania od zaskarżonej decyzji. W piśmie podniosła także, że przestawione w nim okoliczności według niej uprawdopodobniają, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i wniosła o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Organ wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 59 § 2 K.p.a. oraz przywołał treść przepisu art. 58 § 1 i 2 K.p.a. regulującego kwestię przywrócenia uchybionego terminu. W ocenie Dyrektora strona w niniejszym postępowaniu nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Sam fakt, że odwołanie zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika adwokat A.N.i nadane przesyłką pocztową poleconą przez Kancelarię Adwokacką L.N. Sp. z o.o. (co wynika z danych zawartych na stronie internetowej tej kancelarii https://kancelaria.lexnostra.pl) oznacza, że pełnomocnik strony winien dochować należytej staranności w postępowaniu odwoławczym, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Organ stwierdził, że pełnomocnik strony nie nadała przesyłki pocztowej poleconej z odwołaniem osobiście tylko za pośrednictwem Kancelarii Adwokackiej, która na dzień 2 lica 2019 r. nie miała podpisanej umowy z operatorem pocztowym. Jak wynika z pisma Poczty Polskiej w dniu 2 lipca 2019 r. umowa z nadawcą (czyli ww. Kancelarią) już nie obowiązywała ze względu na jej wygaśnięcie, a aneks do umowy świadczenia usług pocztowych Poczta Polska otrzymała dopiero w dniu 9 lipca 2019 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że pełnomocnik strony nie dochował należytej staranności w przedmiocie wysłania przesyłki z odwołaniem, bowiem nadając przesyłkę pocztową poleconą pod koniec terminu do wniesienia odwołania za pośrednictwem Kancelarii Adwokackiej winien upewnić się, czy została ona nadana w terminie (poprzez np. weryfikację książki nadawczej) lub nadać ją osobiście w Urzędzie Pocztowym, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Wobec powyższego w ocenie tutejszego organu strona nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, bowiem przedstawiona okoliczność była do przezwyciężenia a pełnomocnik strony nie dołożyła dostatecznego wysiłku by wskazana przez nią przeszkoda nie doprowadziła do uchybienia terminu. Wskazano także, że adwokat A. N. już w okresie między 2 a 9 lipca była poinformowana, że umowa świadczenia usług pocztowych wygasła, a aneks do tej umowy został dostarczony operatorowi pocztowemu dopiero w dniu 9 lipca 2019 r. Dokonując oceny materiału dowodowego, Dyrektor uznał, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia wnioskowanego terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na postanowienie Dyrektora, wniósł Ł.G. za pośrednictwem swojego pełnomocnika, zarzucając: - w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy; - naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. a contrario - poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na prośbę zainteresowanego, który uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa poprzez brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący. Na podstawie art. 78 § 1 kpa wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma - oświadczenia E.J. z 20 września 2019 r. i załączonych do niego wydruków z wiadomości e-mail na okoliczności wskazane w treści niniejszej skargi. W oparciu o powyższe zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c) p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz na mocy art. 200 p.p.s.a. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, przedstawiono chronologię zdarzeń celem zrozumienia przyczyny niezachowania terminu niezależnej od pełnomocnika. Wskazano zatem, że pełnomocnik Ł.G. w dniu 2 lipca 2019 r. — dzień przed upływem terminu do wniesienia odwołania - za pośrednictwem pracownika Firmy L.N. Sp. z o.o. E.J. nadała przesyłkę poleconą zawierającą Odwołanie w Urzędzie Pocztowym W. 1 przy ul. Ś. 31/33. E.J. przekazała pracownikowi Urzędu Pocztowego pakiet listów (w tym przedmiotowe odwołanie) wraz z książką nadawczą. Pracownik Urzędu odebrał listy nie informując E.J., że nie mogą zostać wysłane (z powodu wygaśnięcia umowy L.N. Sp. z o.o. z Pocztą Polską SA). Pracownik urzędu pocztowego przyjął przesyłkę i ostemplował z datą 2.07.2019 r. Z oświadczenia E.J. wynika, że dopiero w środę 3.07.2019 r. otrzymała e-maila z informacją od opiekuna handlowego S.Z., że umowa pomiędzy L. N. Sp. z o.o. a Pocztą Polska S.A. wygasła z dniem 30.06.2019 r., wtedy otrzymała również aneks nowej umowy do podpisu. Następnie w dniu 5 lipca 2019 r. S. Z. poinformował E.J., że "podpis aneksu został wstrzymany — zalegają Państwo z dwoma fakturami". Pełnomocnik skarżącego twierdzi, że upewniła się u E.J., następnego dnia po przekazaniu listów, że korespondencja w tym odwołanie zostało wysłane w dniu 2 lipca 2019 r. Pozostawała zatem w uzasadnionym przekonaniu, że korespondencja zostanie wysłana tego samego dnia, w którym nastąpiło przyjęcie przesyłek przez pracownika poczty tj. w dniu 2.07.2019 r. Żadna informacja o nieprawidłowościach w zakresie umowy nie dotarła do pełnomocnika do dnia odebrania przez pełnomocnika wezwania organu do przedstawienia potwierdzenia nadania odwołania. Wtedy zweryfikowano książkę nadawczą z 2 lipca 2019 r., z której wynikało, że korespondencja nie została przez urząd pocztowy wysłana, a stempel pocztowy widniejący na książce nadawczej z datą 2.07.2019 r. został przekreślony. Obok przypieczętowano datę 9.07.2019 r. Wcześniej pełnomocnik nie miała podstaw, żeby mieć wątpliwości co do prawidłowości wysłania korespondencji z 2 lipca 2019 r. Zarzucono również, że nie ma racji organ twierdząc, że L.N. sp. z o.o. "już w okresie między 2 a 9 lipca była poinformowana, że umowa świadczenia usług pocztowych wygasła(...)" Jak wskazano powyżej E.J. dopiero w dniu 3 lipca 2019 r. otrzymała wiadomość e-mailową od S.Z. zajmującego się obsługą klientów biznesowych, że podpis aneksu został wstrzymany. Taka informacja nie została jednak przekazana pełnomocnikowi. Chociaż dyskusyjne jest zawinienie pracownika L.N. Sp. z o.o., a bardziej oczywisty błąd ze strony Poczty Polskiej S.A, to stwierdzono, że nie można doszukać się niedbalstwa ze strony pełnomocnika, które to widzi organ. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie, Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzić dowód z oświadczenia E.J. z 20 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t.j. - dalej ,,p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przeprowadzona przez Sąd w sprawie kontrola we wskazanym wyżej zakresie wykazała, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia, za wyjątkiem niemających zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym i jednocześnie przed sądem pierwszej instancji przepisów art. 174 pkt 2, art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 78 § 1 K.p.a. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika z 18 czerwca 2019 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. W myśl art. 58 § 1 K.p.a.: ,,W razie uchybienia terminu organ zobowiązany jest go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy." Instytucja ta ma zastosowanie do wszystkich terminów procesowych, a więc również do czternastodniowego do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 K.p.a.). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia tego środka odwoławczego (59 § 2 K.p.a.). Instytucja przywrócenia terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania przez stronę czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Założeniem konstrukcyjnym tejże instytucji procesowej jest zatem przyjęcie, że ma ona zastosowanie jedynie w takim przypadku, w którym nastąpiło uchybienie terminu do dokonania danej czynności procesowej, tj. w sytuacji, gdy termin procesowy rozpoczął swój bieg i uwzględniając jego długość w określonym dniu swój bieg również zakończył. Zdaniem Sądu, nie powinno ulegać w związku z tym wątpliwości, że badanie złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego organ odwoławczy, powinien rozpocząć od ustalenia, czy żądanie odnosi się do aktu, który został stronie prawidłowo doręczony i czy w ogóle upłynął termin. Ustalenie to determinuje bowiem zasadniczo dopuszczalność rozważenia, czy strona ponosi winę w uchybieniu terminu. W sytuacji gdy strona nie uchybiła terminowi to również całkowicie bezprzedmiotową kwestię jest, czy strona nie dochowała go w sposób zawiniony. W takim przypadku wniosek o przywrócenie terminu jest oczywiście zbędny. W związku z tym przy rozpatrywaniu celowości przywrócenia terminu istotnego znaczenia nabiera kwestia momentu przyjmowanego jako początek biegu terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a.: Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z kolei sposób obliczania terminów został określony w art. 57 K.p.a. Zważywszy na okoliczności faktyczne wskazywane przez strony tego postepowania przytoczyć należy treść art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a.: Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało (...) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawo pocztowe, nadanie – to polecenie doręczenia przesyłki pocztowej lub kwoty pieniężnej określonej w przekazie pocztowym oraz przekazania druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej. Stosownie zaś do art. 15 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej następuje w szczególności przez przyjęcie przez operatora pocztowego przesyłki pocztowej do przemieszczenia i doręczenia. Z ustalonego stanu faktycznego w sprawie wynika, że decyzja Kierownika z 18 czerwca 2019 r., została prawidłowo doręczona stronie 19 czerwca 2019 r. Termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upływał 3 lipca 2019 r. Pełnomocnik Ł.G. w dniu 2 lipca 2019 r. - dzień przed upływem terminu do wniesienia odwołania - za pośrednictwem pracownika Firmy L.N. Sp. z o.o. E.J. nadała przesyłkę poleconą zawierającą odwołanie w Urzędzie Pocztowym W. 1 przy ul. Świętokrzyskiej 31/33. Tego dnia E.J. przekazała pracownikowi Urzędu Pocztowego pakiet listów (w tym przedmiotowe odwołanie) wraz z książką nadawczą. Na kopercie, w której przesłane zostało odwołanie przygotowane przez profesjonalnego pełnomocnika widnieją dwie pieczątki z różnymi datami nadania przesyłki: przekreślona z datą 2 lipca 2019 r. i nieprzekreślona z datą 9 lipca 2019 r. Według organu w dniu 9 lipca 2019 r. Ł.G. wniósł odwołanie od decyzji Kierownika. Skarżący twierdzi natomiast, że odwołanie zostało nadane 2 lipca 2019 r., a zatem przed upływem czternastodniowego terminu do jego wniesienia. W ocenie Sądu, stan faktyczny zaistniały w sprawie wyczerpuje dyspozycje art. 129 § 2 i art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. oraz art. 3 pkt 8 i art. 15 ust. 1 pkt 1 Prawo pocztowe. Oznacza to, że odwołanie zostało wniesione w terminie przepisanym prawem, a tym samym nie doszło do jego uchybienia. Potwierdzeniem nadania przesyłki poleconej zawierającej odwołanie przed upływem terminu, tj. w dniu 2 lipca 2019 r. są dowody w postaci oświadczenia E.J. z 20 września 2019 r., wysłane 3 lipca 2019 r. e-maile przez opiekuna handlowego S.Z., że umowa pomiędzy L.N. Sp. z o.o. a Pocztą Polska S.A. wygasła z dniem 30 czerwca 2019 r., adnotacje zawarte w książce nadawczej, wreszcie koperta z widniejącymi dwiema pieczątkami z różnymi datami nadania przesyłki: przekreślona z datą 2 lipca 2019 r. i nieprzekreślona z datą 9 lipca 2019 r. Z powyższych dowodów, wynika jednoznaczny i logiczny wniosek, że pracownik Urzędu przyjął przesyłkę i ostemplował z datą 2.07.2019 r., tym samym do przemieszczenia i doręczenia. Przy czym bez wpływu na ocenę skuteczności nadania odwołania tego dnia, jest podnoszona przesz strony okoliczność wygaśnięcia z dniem 30 czerwca 2019 r. pisemnej umowy o świadczenie usług pocztowych i jej aneksowanie 9 lipca 2019 r. Fakt, że umowa pisemna nie obowiązywała w dacie 2 lipca 2019 r., nie mógł być przeszkodą do zawarcia ustnej umowy o świadczenie usług pocztowych i taka sytuacja zaistniała w sprawie. W konkluzji stwierdzić należy, że termin wniesienia odwołania, zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a., został zachowany, ponieważ w dniu 2 lipca 2019 r. przesyłka zawierająca odwołanie została nadana w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawo pocztowe w Urzędzie Poczty i zaadresowana do Dyrektora. Skoro nie doszło do uchybienia terminu, to zarzuty skargi wskazujące na brak winy skarżącego w niezachowaniu terminu uznać należy za bezprzedmiotowe. Natomiast organ analizując przesłanki wymienione w przepisie art. 58 § 1 K.p.a. i odnosząc je do stanu faktycznego sprawy, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Dyrektor stosownie do wymogów określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący. Dlatego w sposób nieuprawniony okolicznościami faktycznymi sprawy oraz wbrew powołanych wyżej przepisów K.p.a. i Prawo pocztowe, przyjął, że strona uchybiła terminowi wniesienia odwołania i przypisał jej winę w niezachowaniu tego terminu. Rozpoznając ponownie sprawę, Dyrektor uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną stanu faktycznego zaistniałego w sprawie w kontekście art. 58 § 1, art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. i art. 15 ust. 1 pkt 1 Prawo pocztowe wskazującą, że skarżący nie uchybił terminowi wniesienia odwołania od decyzji Kierownika z 18 czerwca 2019 r. Wobec stwierdzenia naruszenia ww. przepisów prawa procesowego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), uwzględniając wysokość wpisu od skargi (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł).