I SA/Ke 410/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.),, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2011r. sprawy ze skargi S.F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego J. O. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. . 1.1. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. z dn. [...]r. znak: [...]w sprawie zaliczenia S. F. nadpłaty w kwocie 696,00 zł wynikającej z zeznania rocznego PIT-37 za 2010 r. na poczet zaległości w podatku od spadków i darowizn w kwocie 563,00 zł i odsetki za zwłokę w wysokości 133,00 zł. 1.2. Organ wyjaśnił, że czynność zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych oparta o art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005, nr 8, poz. 60, ze zm.) zwana dalej [o.p.] powoduje, to iż nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Natomiast wedle art. 73 § 2 pkt 1 o.p. dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego. Z tym dniem nadpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych, a jeżeli nadpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nadpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, na dzień zaliczenia, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę, stosownie do art. 76a § 2 pkt 2 i art. 76a § 1 w związku z art. 55 § 2 o.p. 1.3. Organ ustalił, że S. F. w dniu 03.03.2011r. złożył w Urzędzie Skarbowym w O. Ś. zeznanie roczne PIT-37 za 2010r., w którym wykazał m.in. wydatki na cele rehabilitacyjne w kwocie 3.868,00 zł podlegające odliczeniu od dochodu oraz nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za ten rok w kwocie 696,00 zł. W tym dniu na koncie podatnika widniała również zaległość z tytułu podatku od spadków i darowizn, który został ustalony decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. znak: [...] z dnia [...]. W związku z powyższym organ pierwszej instancji dokonał zaliczenia nadpłaty wykazanej w w/w zeznaniu za 2010r. w kwocie 696,00 zł na poczet zaległości podatnika w podatku od spadków i darowizn w proporcji: 563,00 zł na należność główną i 133,00 zł na odsetki za zwłokę. 1.4 W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. postępowanie organu pierwszej instancji było prawidłowe, ponieważ obligowały go do tego przywołane przez organ II instancji przepisy Ordynacji podatkowej. 1.5. Organ podatkowy odnosząc się do zarzutów zażalenia w zakresie: - nieuwzględnienia przy dokonywaniu zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych prawa do odliczenia od podatku zakupu leków, kiedy kwota miesięcznych wydatków na ten cel jest mniejsza niż 100,00 zł, - zaliczanie nadpłaty na poczet Skarbu Państwa kosztem zdrowia podatnika, - uznania przez podatnika działań organu I instancji za podważanie postanowienia wyższej instancji, która przedmiotowe postępowanie zawiesiła. Organ wyjaśnił, że zawieszenie postępowania dotyczy sprawy umorzenia podatnikowi podatku od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia w kwocie 2.048,00 zł zainicjowanego wnioskiem z dnia 02.12.2008r., które także na wniosek podatnika zostało zawieszone postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dn. [...]. nr [...]. Organ wskazał przy tym, że przedmiotowe postępowanie jest na etapie postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji który odmówił umorzenia podatku od spadków i darowizn. Organ wskazał, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. znak: [...] z dnia [...]., ustalająca podatnikowi z tytułu zasiedzenia podatek od spadków i darowizn w kwocie 2.048,00 zł, jest ostateczna, a ponieważ podatek w niej ustalony nie został zapłacony w terminie organ podatkowy pierwszej instancji podjął ustawowe kroki w celu jego wykonania. Miał zatem obowiązek zaliczyć na konto zaległości przedmiotową nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010r. Wniesienie podania o udzielenie ulgi w spłacie ustalonego w/w wymienioną decyzją wymiarową oraz prowadzenie postępowania w tym zakresie (w tym także zawieszenie tego postępowania) nie zostały wymienione przez ustawodawcę jako okoliczności powodujące wstrzymanie wykonania obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji wymiarowej. W związku, z tym zarzuty skarżącego w tym zakresie są w całości niezasadne. 1.6. Ponadto organ wyjaśnił, że zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych dokonywane jest przez organ podatkowy na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, a nie w ramach prowadzonej egzekucji administracyjnej. 1.7 Odnośnie zarzutu, dotyczącego warunków niezbędnych do uzyskania ulgi na cele rehabilitacyjne z tytułu zakupu leków wskazał, że kwestia wychodzi poza zakres postępowania w przedmiocie zaliczenia nadpłaty. 2.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez podatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. W wywiedzionej skardze wniósł on o jego uchylenie ze względu na interes społecznych lub słuszny interes strony. 2.2. Skarżący w uzasadnieniu skargi zarzucił organom podatkowym: - naruszenie przez organy podatkowe przepisów art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego na etapie zawieszenia postępowania. - dokonanie zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. w trakcie trwania prowadzenia reklamacji - uzależnianie umorzenia kwoty zaległego podatku od spadków i darowizn, od stanowiska Prezydenta Miasta. - dokonywania zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. na zaległość podatkową, w sytuacji gdy zaległości istniała już w momentach wypłacania podatnikowi nadpłaty za lata ubiegłe tj. 2008 r. i 2009 r. 2.3 W piśmie złożonym na rozprawie skarżący występując razem z pełnomocnikiem złożył pismo z dn. 21.10.2011 r. w którym potrzymał swoje zarzuty względem prowadzonego postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Skarżący sformułował także, zarzut względem prowadzonego postępowania po wniesieniu skargi, iż organ II instancji nie ustalił - o co wystąpił do organu I instancji pismem z dn. 12.08.2011 r., czemu zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości nastąpiło dopiero z nadpłaty za 2010 r., w sytuacji gdy zaległości istniała wcześniej, a skarżącemu były zwracane kwoty nadpłat za lata ubiegłe. 3.1. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte zaskarżonym postanowieniu. 3.2. Odnosząc się do zarzutów zwartych w skardze organ uznając je jako odnoszące się do odrębnego postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn uznał, że wniesienie podania o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego, ustalonego decyzją wymiarową oraz prowadzenie postępowania w tym zakresie nie zostały wymienione przez ustawodawcę jako okoliczności powodujące wstrzymanie wykonania obowiązku podatkowego, wynikającego z decyzji wymiarowej czy też z literalnego brzmienia art. 76 § 1 o.p. W związku z tym, zarzuty skarżącego w tym zakresie są niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 4.1. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej w dalszej części "p.p.s.a", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku przeprowadzonej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). 4.2. Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa powodującego konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. 4.3. Sąd podziela dokonane przez organ ustalenia zaistniałego w sprawie stanu faktycznego dotyczącego ustalenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Św. nadpłaty S. F. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w kwocie 696,00 zł, oraz jego zaległości w podatku od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia w kwocie 2.048,00 zł. Sąd podziela także dokonane ustalenia dotyczące prowadzonego postępowania w sprawie umorzenia skarżącemu zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn. 4.4. Stosownie do treści art. 76 § 1 i art. 76a § 1 i § 2 o.p. nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Wyjaśnić przy tym należy, że zaliczenie nadpłaty podatku na poczet zaległości jest czynnością materialnotechniczną, a postanowienie, o którym mowa w art. 76a § 1 o.p. jest warunkiem formalnym zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 513/07, dostępne na www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Dokonując zaliczenia nadpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych organ podatkowy nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości złożonych przez podatnika deklaracji, jak również rozstrzygnięć określających wysokość zobowiązań. Na tok dokonywanej czynności zaliczenia nadpłaty na poczet istniejących zaległości podatkowych nie ma także wpływu fakt prowadzenia postępowania w sprawie umorzenia istniejącej zaległości z którą dokonywane jest zaliczenie nadpłaty. Z trafny należ uznać argument organu, który wskazał, że wniesienie podania o udzielenie ulgi w spłacie ustalonego decyzją wymiarową podatku oraz prowadzenie postępowania w tym zakresie (w tym także zawieszenie tego postępowania) nie zostały wymienione przez ustawodawcę jako okoliczności powodujące wstrzymanie wykonania obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji wymiarowej. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 6 września 2002 r., sygn. akt: I SA/Ka 1242/01 ( dostępne w bazie prawniczej Lex pod nr 77831), rozstrzygnięcie w sprawie ulgi podatkowej (umorzenia zaległości podatkowej) nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p., od którego zależy wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym. Dlatego należy uznać za bezzasadny zarzut skarżącego, w zakresie dokonania zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. na poczet istniejącej zaległości w podatku od spadków i darowizn. W sytuacji kiedy skarżący posiadał zaległość podatkową, organ prawidłowo wskazał, iż o ile zaległość jest bezsprzeczna w tym wypadku wynika z ostatecznej decyzji wymiarowej, to wykonanie określonego nią obowiązku podatkowego nie jest wstrzymywane wszczęciem postępowania w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych - nie zostało ono wymienione przez ustawodawcę jako okoliczności powodująca wstrzymanie wykonania obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji wymiarowej. Podkreślić należy, że przepis art. 76 § 1 ustawy o.p. jest w swojej treści jednoznaczny i zawiera nakaz zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, nie dając organowi podatkowemu żadnego wyboru i organ w przypadku zaistnienia nadpłaty, jeśli tyko podatnik ma zaległości podatkowe, musi ją zaliczyć na ich poczet. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r. sygn. akt III SA 1385/2003 wydany na gruncie art. 75 § 4 ustawy o.p. w brzmieniu obowiązującym w roku 2003, odpowiadającego w swej treści obecnemu art. 76 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1042/06 dostępne na www.nsa.orzeczenia .gov.pl). 4.5. W tym miejscu odnieść należy się do adresowanych względem zaskarżonego postanowienia zarzutów odnoszących się do postępowania w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Zarzuty te nie podlegają rozpatrzeniu w niniejszej sprawie, z uwagi na to iż dotyczą odrębnego postępowania, które jak wyżej wskazano nie ma wpływu na zaskarżone postanowienie. Zgodnie z wyżej wskazanym art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, skoro zatem postanowienie w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych nie stanowi zagadnienia wstępnego od którego zależy dokonanie zaliczenia kwoty nadpłaty na poczet zaległości podatkowych, nie mieszczą się w granicach tej sprawy, zarzuty dotyczące prowadzonego odrębnie postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn nie podlegają kontroli prowadzonej przez sąd administracyjny w tym postępowaniu. 4.6. Nie powoduje konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia zarzut skarżącego, dokonania przez organ podatkowy zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym za 2010 r. zaległości istniejącej już we wcześniejszych okresach, kiedy podatnikowi była wypłacana nadpłata za okresy 2008 r. i 2009 r. Wprawdzie w kontekście obligującej treści art. 76 § 1 o.p. do dokonywania zaliczania z urzędu nadpłaty na poczet istniejących zaległości podatkowych, działanie organu, który nie dokonał w takich sytuacjach obligatoryjnego zaliczenia na poczet zaległości wcześniejszych nadpłat wskazuje na naruszenie treści art. 76 § 1 o.p., to jednak z tego naruszenia podatnik nie może wywodzić dla siebie okoliczności powodujących uchylenie się od wykonywania obowiązku podatkowego. Fakt, nie dokonania zaliczenia wcześniejszych nadpłat na poczet istniejącej już wtedy zaległości podatkowej, nie stanowi bowiem naruszenia przepisów powodujących konieczności kwestionowania późniejszej prawidłowo dokonanej czynności. 4.7. Odnosząc się do wniosku skarżącego o uchylenie postanowienia ze względu na interes społecznych lub słuszny interes strony, wskazać należ, iż kontrola sądu administracyjnego obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie zaskarżonego postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd zobligowany jest go uchylić w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., bądź też gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, o czym wspomniano na wstępie. Sąd w tym postępowaniu nie stosuje przepisów art. 253 o.p., który daje organom możność uchylenia swoich aktów, ma mocy których strona nie nabyła prawa, a wymaga tego interes publiczny lub ważny interes podatnika, o którym prawdopodobnie myślał skarżący formułując swój wniosek w oparciu o treść art. 154 § 1. Z uwagi na powyższe w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a tutejszy Sąd orzekł o oddaleniu skargi.