I SA/Ke 412/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. w N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiąc luty 2010 r. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 579 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiąc luty 2010 r. G. Sp. z o.o. w N. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego W. Z. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na problemy finansowe związane ze zmianą przepisów o grach hazardowych. Obecnie Spółka nie posiada środków na opłacenie wpisu od wniesionej skargi bowiem przychody Spółki zmalały znacząco w stosunku do roku 2009 i 2010. Drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do Spółki przeznaczane są na regulowanie danin publicznych. Ponadto łączna miesięczna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest Spółka znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe Spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (zmiana przepisów, brak zapotrzebowania na automaty) ani za granicą (przystosowanie urządzeń do specyficznych polskich warunków). Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o majątku i dochodach Spółki wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.500.000,00 zł, zaś wartość jej środków trwałych wynosi 4.657.599,66 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła stratą o wysokości - 888.485,30 zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe, które zostały zajęte w postępowaniu zabezpieczającym odpowiednio do wysokości 8.737.023,95 zł i 8.734.119,33 zł. Stan tych rachunków na dzień złożenia wniosku, tj. 29 lipca 2013 r. wynosił 0 zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano Spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: odpisów deklaracji dla podatku od gier i dla podatku od towarów i usług z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; odpisu bilansu na dzień 31 grudnia 2012 r., informacji o wysokości przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodach/stracie za okres od 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 lipca 2013 r. oraz dokumentów potwierdzających zajęcie rachunków bankowych. W odpowiedzi, skarżąca przedłożyła: wydruki historii posiadanych rachunków bankowych za miesiące maj, czerwiec, lipiec 2013 r., kopie dokumentów potwierdzających zajęcie zabezpieczające i tytuły egzekucyjne, odpisy deklaracji na podatek od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy oraz oświadczyła, że za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2013 r. osiągnęła narastająco stratę w wysokości 105.241,00 zł. Spółka oświadczyła ponadto, że bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. będzie mogła złożyć dopiero po zakończeniu badania i weryfikacji ich treści przez biegłego rewidenta, co planowane jest na koniec sierpnia 2013 r. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Stosownie do treści z art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 2 p.p.s.a.- to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Spółka nie uwiarygodniła w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a., skarżąca wykonała w ograniczonym zakresie. Przede wszystkim podniesienia wymaga, że skarżąca - wbrew wezwaniu - nie nadesłała sprawozdania finansowego za 2012 r. oraz nie udokumentowała wysokości przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu/straty za okres od 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 lipca 2013 r. Nie posiadając wyżej wskazanych dokumentów orzekający nie może ocenić rzeczywistej sytuacji finansowej i materialnej Spółki. Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze. Odnośnie argumentu Spółki o obowiązku ponoszenia wydatków w łącznej miesięcznej wysokości przekraczającej wysokość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych nie pozwalają dać wiary, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Podobnie argumenty odwołujące się do obowiązku ponoszenia wydatków związanych z regulowaniem danin publicznoprawnych nie mogą uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych. Nie do zaakceptowania jest założenie, że konieczność zapłaty zobowiązań publicznoprawnych powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych, bowiem te ostatnie również mają charakter publicznoprawny i nie powinny być traktowane jako podlegające zaspokojeniu w ostatniej kolejności. Nie można zatem uznać, aby skarżąca udokumentowała czy uprawdopodobniła w sposób wyczerpujący i jednoznaczny swoją sytuację majątkową i finansową. Ponadto wezwana do przedstawienia dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonała jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia jej rzeczywistej kondycji majątkowej i finansowej. Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżąca jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za niewykazaną przez Spółkę, a wniosek oddalić. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.