I SA/Ke 421/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Cz.T. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 28 lipca 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Cz.T. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 17 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wraz ze skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z 17 czerwca 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej Cz.T. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu zawartym we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca wskazała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem, ich dochód stanowi emerytura skarżącej w kwocie 1261 zł netto miesięcznie, renta strukturalna skarżącej w kwocie 699,66 zł netto miesięcznie oraz emerytura męża skarżącej w kwocie 2904,93 zł netto miesięcznie. Skarżąca jako posiadany majątek wykazała mieszkanie wielkości 46,2 m² o wartości ok. 120.000,00 zł oraz samochód marki Toyota Yaris rok prod. 2005 o wartości 11.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wskazała czynsz - 340 zł miesięcznie, energia elektryczna – 260 zł co 2 miesiące, gaz – 40 zł miesięcznie, telefon+internet 101 zł miesięcznie, abonament RTV – 22,70 zł+nc 54,90 zł miesięcznie, indywidualne ubezpieczenie skarżącej na życie - 93,66 zł kwartalnie, indywidualne ubezpieczenie męża skarżącej na życie – 63 zł miesięcznie, ubezpieczenie mieszkania – 192 zł rocznie, ubezpieczenie samochodu (AC,OC,NW) – 752 zł rocznie, przegląd samochodu – 99 zł rocznie, zakup benzyny ok. 400- 500 zł miesięcznie, dieta skarżącej – 800 zł miesięcznie, prywatne wizyty lekarskie oraz badania lekarskie skarżącej i jej męża – 1.200 zł rocznie, leki, suplementy diety oraz środki higieniczne ok. 1.090,00 zł miesięcznie. Ponadto skarżąca wskazała, że pomaga córce w spłacie kredytu ( rata kredytu 506 zł) oraz w ostatnich miesiącach wraz z mężem poniosła wydatek w kwocie 9.500 zł na grobowiec dla ojca, 2.600 zł na łóżko z materacem rehabilitacyjnym, 1400 zł na pościel antyalergiczną oraz 2860 zł na okulary progresywne dla siebie i męża. Postanowieniem z 28 lipca 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek, podnosząc, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wyjaśnił, że skarżąca wraz z mężem mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, uzyskują stałe miesięczne dochody w łącznej wysokości 4866,28 zł, posiadają również samochód. Miesięczne koszty utrzymania skarżąca określiła przy tym na kwotę 3300 zł. Okoliczności te, a przede wszystkim brak problemów w regulowaniu codziennych wydatków, nie pozwalały dać wiary, że skarżąca nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W sprzeciwie od ww. postanowienia referendarza sądowego, skarżąca zarzuciła brak wszechstronnego ustalenia jej sytuacji życiowej i majątkowej oraz niewzięcie pod uwagę zadłużenia wobec ARiMR na kwotę ponad 74.000 zł. Dalej skarżąca podniosła, że pomimo braku zmiany jej sytuacji materialnej, w innym postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach została zwolniona z kosztów sądowych, co jej zdaniem świadczy o braku jednolitości orzeczniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowo starszy referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa skarżącej nie wskazuje na to, by nie była ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wraz z małżonkiem, posiadają dość wysokie, w porównaniu z innym gospodarstwami emeryckimi, stałe dochody oraz majątek w postaci mieszkania i samochodu. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich, bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Tymczasem skarżącą, która wraz z małżonkiem ma stałe dochody w wysokości ok. 4866 zł, mieszkanie własnościowe oraz samochód nie sposób uznać za osobę ubogą, której konieczne jest zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wręcz przeciwnie, ponosząc miesięcznie wydatki (ok. 3300 zł), strona dodatkowo jest w stanie pomagać w spłacie zobowiązań kredytowych córki, co świadczy o możliwości wygospodarowania dodatkowych środków finansowych, które winny być przeznaczone na poniesienie kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi do Sądu. Odnosząc się do zawartych w sprzeciwie zarzutów nieuwzględnienia kwoty zadłużenie w wysokości 74000 zł, wynikającej z zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że na obecnym etapie postępowania, decyzja ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej nie jest jeszcze ostateczna. Nadto strona nie wykazywała aby, z tego tytułu dokonywała już jakichkolwiek spłat zadłużenia, które miałyby wpływ na jej budżet domowy. Podane natomiast w sprzeciwie okoliczności, że w innych postępowaniach sądowo - administracyjnych strona została zwolniona z kosztów nie stanowią przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie jest bowiem wiążący dla niniejszego postępowania fakt, że we wcześniejszych postępowaniach sądowo - administracyjnych strona uzyskała zwolnienie z kosztów sądowych, bowiem rozstrzyganie o istnieniu przesłanek uprawniających do skorzystania z prawa pomocy następuje w każdej sprawie indywidualnie. Podsumowując, Sąd w całości podziela wnioski zawarte w postanowieniu z 28 lipca 2016 r., że wnioskodawczyni dysponuje środkami finansowymi, z których może uzyskać środki na pokrycie kosztów niniejszego postępowania w całości. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.