I SA/Ke 425/12

Dnia 10 października 2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]2012 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2006 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić M.Z. od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 7 lipca 2012 r.; 2. oddalić wniosek M. Z. o zwolnienie od kosztów sadowych w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 25 września 2012 r. od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] 2012 r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2006 r. M. Z. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką, ojcem i bratem. Skarżąca wskazała, że jest osobą bezrobotną, w dniu 28 kwietnia 2010 r. zgłosiła o wykreślenie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Aktualnie pozostaje na utrzymaniu rodziców i u nich mieszka, nie posiada majątku. Rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez matkę skarżącej z tytułu emerytury w kwocie 580zł, z dochodów uzyskiwanych przez ojca skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 1250zł oraz z dochodu uzyskiwanego przez brata skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 2500zł. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej ustawą "p.p.s.a.", następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącą wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek ten zasługuje na częściowe uwzględnienie, bowiem skarżąca jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie części kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, którego domaga się skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia oraz możliwości ich uzyskania. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżąca nie należy, bowiem ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe – mieszka w domu rodziców pozostając na ich utrzymaniu. Przy czym podkreślić należy, że skarżąca jako osoba młoda winna rozważyć podjęcie pracy zarobkowej. W przypadku problemów ze znalezieniem pracy stałej należy wziąć pod uwagę pracę dorywczą, bądź sezonową, co zapewne poprawiłoby kondycję finansową rodziny skarżącej. Nie do zaakceptowania jest bowiem fakt przerzucania ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa w sytuacji niewykorzystywania w pełni swoich możliwości zarobkowych. Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanego skarżącej zwolnienia wzięto pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. I tak z art. 220 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie uiszczono należnej opłaty. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym pobiera się wpis. Z powyższego wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje wniesienie wpisu. Stąd przyjmując, że sytuacja materialna skarżącej nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie całkowitym, uznano, że dla realizacji jego prawa do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia wpisu od wniesionej skargi. Przyznane zwolnienie umożliwi skarżącej skorzystanie z prawa do rozpoznania niniejszej sprawy przez sąd administracyjny, bowiem na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącej prawo dostępu do sądu. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.