I SA/Ke 426/09
WyrokWSA w Kielcach2009-12-04
Skład orzekający: Maria Grabowska, Ewa Rojek, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może orzec o odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, jeśli spadkobierca złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku?Ratio decidendi
Organ podatkowy prawidłowo orzekł o odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, opierając się na prawomocnym postanowieniu sądu stwierdzającym nabycie spadku. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku nie eliminuje z obrotu prawnego prawomocnego orzeczenia sądu. Ewentualne uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy (M. W. S.) za zaległości podatkowe spadkodawcy (E. B. Ż.) z tytułu podatku VAT. Spadkobierca zarzucił przedwczesność decyzji, wskazując na złożony przez siebie wniosek o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku, a także na fakt przebywania za granicą i nieświadomość śmierci siostry. Organ odwoławczy i sąd administracyjny uznały, że prawomocne postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku stanowiło podstawę do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej, a wniosek o wznowienie postępowania nie eliminował tego orzeczenia z obrotu prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.),, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego K. K. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. .
Dyrektor Izby Skarbowej w K., decyzją z dnia [...]., nr [...]utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...], nr [...] orzekającej o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy M. W. S. za zobowiązania podatkowe spadkodawcy E.B. Ż., z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: październik, listopad, grudzień 2001r., luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2002r. wraz z odsetkami od tych zaległości naliczanymi do dnia otwarcia spadku w łącznej wysokości 4 626 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że E. Ż., prowadząc działalność gospodarczą w okresie od 10 lutego 1995r. do 31 lipca 2003r. miała obowiązek odprowadzania do budżetu podatku od towarów i usług. W deklaracjach złożonych za miesiące: październik, listopad i grudzień 2001r. oraz za luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2002r. podatniczka wykazała w podatku VAT kwoty zobowiązania podatkowego w łącznej wysokości 8.563,10 zł. Jednak, pomimo ciążącego obowiązku, nie dokonała w ustawowym terminie zapłaty w/w zobowiązań podatkowych, które przerodziły się w zaległości podatkowe. W związku z tym organ egzekucyjny wystawił tytuły wykonawcze w celu przymusowego ściągnięcia należności budżetowych w trybie egzekucji administracyjnej.
W dniu 18 czerwca 2008r. do Urzędu Skarbowego w K. wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt I Ns 890/07 stwierdzające nabycie w całości spadku po E. B. Ż., zmarłej w dniu 1 maja 2006r. przez brata zmarłej - M. W. S.. W związku z tym organ podatkowy wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy M. S. za zobowiązania podatkowe w podatku VAT, spadkodawcy E. Ż., zakończone wydaniem decyzji
przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., w dniu [...].
o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy.
Podatnik złożył odwołanie od w/w decyzji do Dyrektora Izby Skarbowej w K., zarzucając przedwczesność wydanej decyzji ze względu na złożony przez niego w dniu 4 lutego 2009r. w niosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej w/w postanowieniem sądu rejonowego. Dodatkowo M. S. wyjaśnił, że od pięciu lat przebywa za granicą, nie wiedział o śmierci siostry, w postępowaniu sądowym był reprezentowany przez kuratora sądowego. Wyjaśnił również, że przed notariuszem złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku. Jego zdaniem, dopóki wniosek o wznowienie postępowania nie zostanie rozstrzygnięty, nie można stwierdzić, że jest spadkobiercą zmarłej siostry.
W uzasadnieniu decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), spadkobiercy podatnika, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy, natomiast w myśl przepisu art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej, do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe. Art. 98 § 2 w/w ustawy stanowi, że przepis § 1 stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za m.in. zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spadkodawcy oraz koszty upomnienia i koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spadkodawcy powstałe do dnia otwarcia spadku. Organ odwoławczy wskazał też, że stosownie do przepisu art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe właściwe ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy orzekają w odrębnych decyzjach o zakresie odpowiedzialności poszczególnych spadkobierców lub określają wysokość nadpłaty albo zwrotu podatku, określając w decyzji wysokość znanych w dniu otwarcia spadku zobowiązań spadkodawcy (§2).
W opinii Dyrektora Izby Skarbowej złożenie wniosku przez M. S. o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po E. Ż. nie stanowi podstawy do zmiany decyzji organu pierwszoinstancyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zarówno z akt nadesłanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, jak również z odpowiedzi na zapytanie, nadesłanej przez Sąd Rejonowy w K. wynika, że jedynym prawomocnym dokumentem dotyczącym nabycia spadku po E. Ż. jest postanowienie z dnia 28 marca 2008r., sygn. akt I Ns 890/07, potwierdzające prawo M. S., jako spadkobiercy całości spadku po zmarłej siostrze. W związku z tym postanowienie to, stanowi podstawę do orzeczenia o jego odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania spadkodawczyni, bowiem na mocy odesłania do przepisów kodeksu cywilnego zawartego w art. 98 Ordynacji podatkowej, w razie prostego przyjęcia spadku, z jakim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia - art. 1031 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm). Organ drugiej instancji wskazał także, że istotne znaczenie dla sprawy ma brzmienie przepisu art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm), zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Dyrektor Izby Skarbowej nadmienił też, że ewentualne uchylenie przedmiotowego postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, może stanowić przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej.
Na powyższe rozstrzygnięcie M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zawieszenie postępowania o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy, do czasu wydania orzeczenia w sprawie o wznowienie postępowania stwierdzającego nabycie spadku po E. Ż.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.VII.2002r. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr. 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sądy administracyjne nie przyjmują sprawy do końcowego załatwienia a jedynie oceniają zgodność z prawem materialnym i procesowym zaskarżonych rozstrzygnięć na datę ich wydania. Istotnym jest, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi dalej p.p.s.a. (Dz.U.Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach przedstawionych wyżej stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna albowiem decyzja odpowiada prawu.
Nie jest w sprawie sporne, że na datę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia o obrocie prawnym funkcjonowało prawomocne postanowienie Sadu Rejonowego w K. INs 890/07 stwierdzające prawa do spadku po E. Ż. Prawidłowo organ wskazał, że z mocy art. 365 § 1 kpc orzeczenie to wiąże tak strony jak o organy administracji państwowej i sądy. Oznacza to, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ miał obowiązek wziąć pod uwagę powyższe orzeczenie. Samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie prawomocnie zakończonej nie eliminuje z obrotu prawnego tego rozstrzygnięcia. Skoro zatem jak wskazano wyżej przy wydawaniu decyzji organ bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie rozstrzygania to zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W razie zakończenia postępowania wznowieniowego i wydania rozstrzygnięcia innej treści skarżącemu służył będzie tak jak to wskazał organ wniosek o wznowienie postępowania w sprawie na podstawie art. 240 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29.VIII.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr. 8, poz. 60 ze zm.).
Podobny pogląd zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uzasadnieniu nieprawomocnego orzeczenia w sprawie ISA/Ke 380/09 dotyczącej skarżącego. Poglądy tam zaprezentowane Sąd w sprawie niniejszej w całości podziela .
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Na podstawie § 13 ust. 2 pkt 1 a rozp. Min.Fin. z dn. 28.IX.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.Nr. 163, poz. 1349 ze zm.) orzeczono o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło