I SA/Ke 427/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.),, Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 listopada 2010r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że powyższa decyzją nie może być wykonana w całości; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz radcy prawnego P. Z. kwotę 73,20 (siedemdziesiąt trzy 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu w tym kwotę 13,20 (trzynaście 20,100) złotych tytułem podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...]. nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010r. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, organ podatkowy I instancji dokonał wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2010 w kwocie 17 zł. Opodatkowaniem podatkiem rolnym objęto powierzchnię 0,1400 ha gruntu ornego w klasie VI, natomiast podatkiem od nieruchomości objęto budynki mieszkalne o powierzchni 28 m2. Wymiaru podatku dokonano na podstawie wypisu z ewidencji gruntów przy zastosowaniu aktualnych stawek podatkowych. Od decyzji odwołał się M. G., kwestionując jej merytoryczną prawidłowość. Wyjaśnił, że jest właścicielem opodatkowanej nieruchomości tylko w 1/6, więc od takiej części winien płacić podatek. Podał również, że nieruchomość jest zniszczona, a on sam ma kłopoty ze zdrowiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało na treść art. 6c. 1 ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Zgodnie natomiast z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawą wymiaru podatku są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, prowadzono przez starostwa powiatowe. Ze znajdującego się w aktach dokumentu urzędowego, jakim jest zawiadomienie o zmianie w ewidencji gruntów, wynika, iż M. G. jest współwłaścicielem w 1/6 gruntu o powierzchni 0,1400 ha oznaczonego symbolem Br - tereny zabudowane na roli. Zgodnie z art. 1 ww. ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Oznacza to, że zasadnie organ podatkowy objął opodatkowaniem podatkiem rolnym ww. nieruchomość gruntową o pow. 0,1400 ha. W myśl natomiast art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budynki lub ich części. Słusznie zatem zakwalifikowano do objęcia podatkiem od nieruchomości powierzchnię 28 m2 budynku mieszkalnego, jako że powierzchnia ta jest zgodna z powierzchnią ujętą w złożonej przez podatnika informacji o nieruchomościach. Zdaniem organu, nie ma on możliwości przyjęcia do wymiaru podatku odmiennych danych od tych, które wynikają z ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostwo Powiatowe. Organy podatkowe związane są danymi wynikającymi z ewidencji gruntów. Dopóki te dane nie ulegną zmianie nie będzie możliwe inne opodatkowanie przedmiotowych gruntów. Jeżeli natomiast grunty rolne stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach). Wynika to z treści art. 3 ust. 5 ustawy o podatku rolnym. Oznacza to, zgodnie z art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej, że jeżeli podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Przepisy ustawy o podatku rolnym nie przewidują możliwości podziału zobowiązań solidarnych zgodnie z przypadającymi współwłaścicielom udziałami we współwłasności. Zobowiązanymi do zapłaty podatku określonego w zaskarżonej decyzji są wszyscy współwłaściciele nieruchomości będącej przedmiotem sprawy którym doręczono zaskarżona decyzję. Na wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego nie ma przy tym wpływu stan zdrowia skarżącego czy też zły stan opodatkowanej nieruchomości. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożył M. G.. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu podatkowego, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powtórzyło argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie złożonym w dniu 29 października 2010 roku, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...][...]oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy R. nr [...]z dnia [...]w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2010 w kwocie 17 złotych. W treści pisma podnosił, że zaskarżona decyzji została wydana w postępowaniu prowadzonym z naruszeniem art. 165 § 3a Ordynacji podatkowej nakazujący organowi odwoławczemu zawiadomienie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania o wniesieniu odwołania przez jednego ze współwłaścicieli i prowadzenie postępowania z ich udziałem oraz doręczenie decyzji także wszystkim współwłaścicielom odpowiedzialnym solidarnie za zobowiązanie podatkowe. Wskazywał jednocześnie, że prowadzenie postępowania odwoławczego bez udziału wszystkich podatników zobowiązanych solidarnie do zapłaty podatku stanowiło naruszenie art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej. Dla poparcia prezentowanego stanowiska przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2009 roku w sprawie I SA/Kr 434/09, LEX nr 523787. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Mając na względzie wskazane wyżej przesłankami Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 6c. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 Nr 136 poz.969 ze zm.) osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Zatem nakaz płatniczy jest "normalną" decyzją wymiarową w rozumieniu art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w której można wymierzyć więcej niż jeden podatek. Specyfiką tej decyzji jest również to, że przy współwłasności gruntów może być ona wystawiona na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Z chwilą doręczenia go tej osobie, zasady odpowiedzialności solidarnej stosuje się także do pozostałych współpodatników. Dług wynikający z nakazu doręczonego wyłącznie jednemu ze współpodatników - staje się wymagalny również w stosunku do pozostałych /Komentarz do art.92 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III. Stan prawny: 2009.06.01./. Tym samym, skoro w takiej sytuacji po stronie podatników (współwłaścicieli) powstaje solidarna odpowiedzialność podatkowa, to obowiązkiem organu podatkowego (czego organ nie kwestionował) było prowadzenie postępowania wobec wszystkich mogących taką odpowiedzialność ponosić. W konsekwencji organ podatkowy zobligowany był do adresowania decyzji podatkowych do wszystkich zobowiązanych osób. Jak wynika z akt sprawy współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości jest skarżący M. G. oraz J. G., T. M. i J. W.. Decyzja Wójta Gminy R. (nakaz płatniczy) z dnia [...]. nr [...]w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010r. nie została doręczona J. G. ( k.79) albowiem jak wynikało z adnotacji poczty "adresat wyprowadził się". Od powyższej decyzji odwołał się M. G., kwestionując jej merytoryczną prawidłowość. Wydana w wyniku powyższego odwołania, decyzja z dnia [...]. nr [...]Samorządowego Kolegium Odwoławczemu w K. została wysłana do skarżącego i pozostałych uczestników postępowania. Decyzja ta nie została jednak doręczona J. G.. – z adnotacji poczty wynikało , że "adresat wyprowadził się" , jak również T. M.– z adnotacji poczty wynikało, że "pod wskazanym adresem adresat nieznany". W przypadku T. M. odpis decyzji został ekspediowany pod nieprawidłowy adres – S. 15 26-212 S. – zamiast S.17 25-516 S.. Wobec powyższego stwierdzić należało, że decyzja z dnia [...]. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczemu w K. nie została prawidłowo doręczona stronom postępowania (dotyczy to zarówno J.G. jak i T. M.). Tak więc, prowadząc postępowanie odwoławcze bez udziału wszystkich stron organ podatkowy II instancji naruszył art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Udział strony "w każdym stadium postępowania" dotyczy zarówno postępowania podatkowego w pierwszej instancji i w drugiej instancji. Należy go rozumieć jako udział strony w czynnościach mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w których udział przewiduje Ordynacja podatkowa (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1009/07). Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest niedopuszczalne i stanowi kwalifikowaną wadę procesową. W ocenie Sądu, w wyniku jej naruszenia zaszła przesłanka o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, tj. strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Stwierdzenie tej przesłanki przez sąd administracyjny w toku rozpatrywania skargi na decyzję uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Jednocześnie skoro w postępowaniu podatkowym przed organem II instancji nie brały udziału wszystkie strony postępowania, to dokonywanie przez Sąd oceny zarzutów sformułowanych w skardze należy uznać za przedwczesne. Na marginesie sprawy należy zwrócić również uwagę na treść art. 165 § 3 a Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym o wszczęciu postępowania na wniosek jednej ze stron organ podatkowy zawiadamia wszystkie pozostałe osoby będące stroną w sprawie. Oznacza to, że na organie odwoławczym spoczywał obowiązek zawiadomienia pozostałych osób będących stronami w sprawie o wniesionym przez M. G. odwołaniu. Obowiązkowi temu organ także uchybił. Ponownie rozpatrując odwołanie M. G. organ odwoławczy będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie odwoławcze przy udziale wszystkich stron postępowania. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.