I SA/Ke 430/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 10 września 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku dochodowego za 2004r. p o s t a n a w i a: 1. zwolnić M. P. od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 10 czerwca 2010r. ponad kwotę 20zł (dwadzieścia złotych); 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie; 3. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Pismem z dnia 13 lipca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał M. P. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 160zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku dochodowego za 2004r. Skarżąca w dniu 26 lipca 2010r. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. We wniosku tym wskazała, że źródłem uzyskiwanego przez nią dochodu był zasiłek dla bezrobotnych w wysokości ok. 500zł miesięcznie. Od połowy maja 2010r. podjęła zatrudnienie z miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie ok. 900zł netto, lecz kwota ta ledwie wystarcza na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb. Ponadto skarżąca jest w ciąży i kierując się doświadczeniem spodziewa się z tego tytułu zwiększonych wydatków. Wraz z mężem i córką zamieszkuje u rodziców, którzy pokrywają koszty mieszkania. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 700zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazuje majątku. Wnioskodawczyni oświadcza również, że we wszczętych wcześniej sprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach przyznano jej prawo pomocy. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2010r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 20zł, oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oraz oddalił wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Pismem z dnia 10 sierpnia 2010r. skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia kwestionując w nim odmowę ustanowienia doradcy podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy powinno odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sytuacja finansowa M. P. nie wskazuje na to, by nie była w stanie ponieść części kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, rodzina skarżącej utrzymuje się z comiesięcznego dochodu w kwocie 1600zł, z czego 900zł netto stanowi wynagrodzenie miesięczne skarżącej. Co również istotne, skarżąca i jej rodzina z uwagi na zamieszkanie u rodziców, jak sama oświadczyła, nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem domu. Koszty te ponoszą rodzice. Koszty utrzymania domu/mieszkania stanowią zaś zazwyczaj istotne obciążenie dla budżetu domowego każdej rodziny. Ponadto wnioskodawczyni nie wykazała, aby ponosiła nadzwyczajne wydatki, związane np. z leczeniem. Fakt zaś, że spodziewa się większych wydatków w związku z ciążą oznacza, że takie wydatki mogą nastąpić dopiero w przyszłości. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżąca wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów osiąganych przez skarżącą i jej męża w łącznej wysokości 1600zł w kontekście również wysokości należnego od złożonej skargi wpisu, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dlatego uznano, iż zwolnienie wnioskodawczyni w części od wpisu sądowego jest zasadne. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego, Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni posiada jednak bowiem stały, dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, ponosi niewielkie koszty utrzymania domu. Biorąc zatem pod uwagę powyższe, skarżąca jest w stanie uiścić część wpisu sądowego oraz ponieść koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Przy czym na uwagę zasługuje fakt, że skarżąca korzystała na etapie postępowania przed organem administracji z pomocy doradcy podatkowego, a jak wynika z akt administracyjnych jej sytuacja dochodowa w tym czasie była mniej korzystna. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom znajdującym się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych, czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym jedynie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Sąd pragnie ponadto podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej w całości od kosztów sądowych przy równoczesnym ustanowieniu dla niej doradcy podatkowego byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia ewentualnych kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, wobec okoliczności, iż jego udział, na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest obowiązkowy, przy jednoczesnym zwolnieniu wnioskodawczyni w części od należnego od skargi wpisu sądowego, nie naraża strony na pogorszenie warunków bytowych - z jednej strony, z drugiej zaś odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.