I SA/Ke 430/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. w sprawi ze skargi H. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. znak: [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A.Z. 73,80 (siedemdziesiąt trzy 80/100) złotych, w tym 13,80 (trzynaście 80/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1.1 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium) decyzją z [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] [...] ustalającą H. Ś. łączne zobowiązanie pieniężne na 2016 r. w wysokości 350 zł. 1.2 Kolegium na podstawie ewidencji gruntów i budynków ustaliło, że H. Ś. jest właścicielką gruntów o powierzchni 3,200 ha, położonych w gminie S., w skład których wchodzą m.in. działki: nr 109/5 o powierzchni 0,3600 ha symbol Ł klasa IV i nr 109/6 o powierzchni 0,9500 ha w tym: symbol Ł klasa IV o powierzchni 0,7600 ha, symbol Ł klasa V o powierzchni 0,1800 ha i symbol W klasa IV o powierzchni 0,0100 ha. Podatniczka jest również właścicielką budynku mieszkalnego o powierzchni 110 m2. Część użytków o powierzchni 0,1005 hap podlega zwolnieniu z opodatkowania, natomiast budynek mieszkalny korzysta z ulgi podatkowej. 1.3 Wśród podstaw prawnych decyzji organ wskazał art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2, art. 6a ust. 6 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 617), dalej: ustawy p.r. Wyliczył, że stawka podatku rolnego w 2016 r. od 1 ha przeliczeniowego wyniosła 134,37 zł. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 520) podstawę wymiaru podatków stanowią dane wynikające z rejestru gruntów. Ewidencja gruntów i budynków stanowi oparty o stan faktyczny środek dowodowy o szczególnej mocy dowodowej. Dane w niej zawarte mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, i korzystają one z domniemania prawdziwości. Podważenie zapisów ewidencji bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w sprawie organami. Podatnik kwestionujący prawidłowość danych w ewidencji powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, którym jest starosta. W przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji, może wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych. Organ podatkowy nie ma podstaw do zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zaś czynienie ustaleń faktycznych przez organ podatkowy co do statusu gruntu lub obiektu byłoby możliwe dopiero wówczas, gdyby ewidencja nie zawierała stosownych danych. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że skoro działki nr 109/5 i 109/6 są sklasyfikowane w ewidencji jako użytki rolne, to muszą być nadal opodatkowane podatkiem rolnym. Bez wpływu na to jest ich stan, w tym to, że są zalewane i że podatniczka nie uzyskuje z nich żadnych korzyści. Aby to zmienić, winny być w ewidencji oznaczone jako nieużytki, jednakże organ podatkowy nie jest do tego właściwy. 1.4 Odnosząc się do kwestii nadpłaty podatku organ wyjaśnił, że nawet gdyby taka istniała, to nie zwalniałoby to organu podatkowego z wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Nadpłata może być zaliczona na poczet zaległości podatkowych, bieżących zobowiązań i przyszłych zobowiązań. Stwierdzenie nadpłaty przebiega jednak w odrębnym trybie, który nie ma nic wspólnego z ustaleniem zobowiązania podatkowego i z decyzją wydaną w tym przedmiocie. Jeśli H. Ś. uważa, że w ubiegłych latach płaciła podatek nienależnie, powinna żądać stwierdzenia nadpłaty w odrębnym postępowaniu i wzruszyć decyzje wydawane za tamte lata podatkowe, również w odrębnym postępowaniu. 2.1 Skargę na decyzję Kolegium złożyła H. Ś.. Zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 i art. 12 ustawy p.r. poprzez ustalenie, że nieruchomości o numerach ewidencyjnych 109/5 i 109/6 podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym, co nie jest zasadne ze względu na posiadanie przez nie charakteru nieużytków, - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 76 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie istnienia w stosunku do skarżącej zobowiązania podatkowego z tytułu podatku rolnego za okres 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. w wysokości 350 zł, mimo że systematycznie regulowane należności z pewnością wygenerowały nadpłatę, której nie zaliczono na poczet zobowiązania podatkowego, - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i prowadzenie postępowania bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym oględzin nieruchomości, opinii biegłego odpowiedniej specjalności z uwzględnieniem słusznego interesu stron. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. 2.2 W uzasadnieniu skargi podniosła, że tereny działek 109/5 i 109/6 są zalewowe, nie istnieją mechanizmy ich odwodnienia, żerują na nich bobry. Nieruchomości utraciły walory użytkowe na stałe, nie przynoszą żadnych dochodów, nie można ich wydzierżawić ani uzyskać wsparcia finansowego ze środków państwowych czy europejskich. Okoliczności te przesądzają o nieaktualności zapisów w ewidencji gruntów i budynków, która winna wpłynąć na ukształtowanie tej kwestii w zaskarżonej decyzji. W związku z faktycznym istnieniem nieużytków nie ma podstaw do nakładania zobowiązań podatkowych. Powołując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego II FPS 2/13 skarżąca podniosła, że reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi w pewnych przypadkach może zostać podważona, bez potrzeby zmiany samej ewidencji. 2.3 Skarżąca zarzuciła, że w pismach kierowanych do Wójta Gminy S., m.in. w odwołaniu, wskazywała na chęć stwierdzenia nadpłaty. Wynikało to nie z części obejmującej wnioski ale z wymowy całości pisma. Dalej skarżąca wskazała, że organ nie ustalił stanu faktycznego, w tym nie przeprowadził oględzin nieruchomości ani nie powołał biegłego, co prowadziłoby do ustalenia, że sporne grunty są nieużytkami. Nie uwzględniono argumentów skarżącej na temat stanu gruntów. Domniemanie zgodności z prawdą dowodu, jakim jest wypis z ewidencji gruntów i budynków, jest domniemaniem wzruszalnym. Przeciwko treści takiego dokumentu mogą być przeprowadzone dowody przeciwne. 3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 4.1 Do pisma procesowego złożonego 19 października 2016 r. skarżąca załączyła projekt ustalenia klasyfikacji działek nr 109/5 i 109/6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 5.1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej: ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 5.2 Na wstępie należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, przyjmując je za własne. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą jej wydania był przepis art. 6c ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 617), dalej: ustawy p.r., stanowiący, że osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). W przedmiotowej sprawie nie są sporne ustalenia dotyczące podatku od nieruchomości. Spór dotyczy natomiast prawidłowości opodatkowania podatkiem rolnym działek nr 109/5 i 109/6 położonych w gminie S., których H. Ś. jest właścicielką. Organ ustalił skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne na 2016 r. uwzględniając dane z ewidencji gruntów i budynków dotyczące opodatkowanej nieruchomości. Skarżąca nie zgadzając się z rozstrzygnięciem zarzuciła, że są to nieużytki, od których od lat nadpłaca podatek rolny. Sąd stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko organu. 5.3 Zgodnie z art. 1 ustawy p.r., opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego – art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy p.r. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy p.r., podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. Osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informacje o gruntach, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego - art. 6a ust. 5 ustawy p.r. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 520), podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy p.r., wysokość podatku rolnego wynosi od 1 ha przeliczeniowego gruntów, o których mowa w wyżej powołanym art. 4 ust. 1 pkt 1 - równowartość pieniężną 2,5 q żyta, obliczoną według średniej ceny skupu żyta za 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 19 października 2015 r. (M.P. poz. 1025), średnia cena skupu żyta za okres 11 kwartałów poprzedzających kwartał poprzedzający rok podatkowy 2016 wynosi 53,75 zł za 1 dt. Oznacza to, że stawka podatku rolnego od 1 ha przeliczeniowego wyniosła w 2016 r. 134,37 zł. 5.4 Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że w złożonej przez podatniczkę informacji w sprawie podatku rolnego, wykazała ona działki nr 109/5 i 109/6 (powierzchnia gruntu w hektarach fizycznych 1,13 i 0,18) jako użytki zielone. Wypis z rejestru gruntów z 7 kwietnia 2016 r. wskazuje, że działka nr 109/5 i działka nr 109/6 oznaczone są symbolem Ł. Zgodnie z 68 § 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1034), symbolem Ł oznaczone są łąki trwałe. Zgodnie z treścią tego przepisu, zaliczane są one do użytków rolnych, co oznacza, w świetle wyżej powołanego art. 1 ustawy p.r., że podlegają one opodatkowaniu podatkiem rolnym. Z powołanego wyżej art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, że organy podatkowe są związane oznaczeniem gruntu wynikającym z ewidencji gruntów i budynków. Dopóki więc w ewidencji wpisany jest taki sposób klasyfikacji gruntu, dopóty organ jest zobligowany do jego przyjmowania podczas ustalania rodzaju i wysokości podatku od tego gruntu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniono, że użyty w art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zwrot "wymiar podatku" należy interpretować w ten sposób, że przy ustalaniu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości winny zostać uwzględnione zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe zawarte w ewidencji gruntów i budynków, przy czym informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) zarówno gruntu, jak i budynku (lokalu) mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. np. wyroki z 13 stycznia 2015 r. II FSK 3226/12 i z 13 maja 2015 r. II FSK 1116/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że skoro z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działki nr 106/5 i 106/6 są użytkami rolnymi - łąkami trwałymi, to prawidłowo organ opodatkował je podatkiem rolnym. 5.5 Nieużytki, jak wynika z treści § 68 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, nie są zaliczone do użytków rolnych, więc stosownie do treści art. 1 ustawy p.r. nie podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym. Wbrew oczekiwaniu skarżącej, spornych działek nie można było jednak zakwalifikować do tego rodzaju gruntów rolnych, gdyż byłoby to ustalenie czynione wbrew danym wynikającym z ewidencji gruntów i budynków. Z uwagi na powołaną wyżej regulację art. 21 ust. 1 Prawo geodezyjne i kartograficzne, do obliczenia podatku nie można przyjąć innych danych niż te, które wynikają z ewidencji gruntów i dotyczą opodatkowywanej nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2014 r., II FSK 2967/14, wskazano, że odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków: 1) pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów; 2) kolidują z okolicznościami faktycznymi ukształtowanymi na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej (prawomocnego orzeczenia sądowego), które mają bezpośredni wypływ na wymiar podatku od nieruchomości, a decyzja taka (orzeczenie) może stanowić wystarczającą podstawę ustalenia jego wysokości i przypisania tej daniny właściwemu podmiotowi; 3) posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej (innym akcie normatywnym), bezpośrednio oddziaływujących na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują stosownego oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W powołanej przez skarżącą uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2013 r. II FPS 2/13, zaszła sytuacja opisana w powyższym punkcie 3. Sąd ten wyjaśnił, że reguła związania danymi ewidencyjnymi dla ustalenia kwestii istnienia obowiązku w podatku od nieruchomości ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy ewidencją gruntów i budynków mogą zostać sklasyfikowane określone kategorie wymienione w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są natomiast niewystarczające do ustalenia, czy na danym terenie znajduje się pas drogowy, czy też budowla w postaci drogi w przedstawionym wcześniej rozumieniu tych pojęć. W analizowanym więc w uchwale stanie prawnym, w odniesieniu do "pasów drogowych wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu", NSA wskazał, że decydujący jest stan faktyczny nieruchomości, do ustalenia którego jest zobligowany organ podatkowy z zastosowaniem dopuszczalnych instrumentów procesowych. Z powyższego wynika, że reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi. W przedmiotowej sprawie żadna taka nie zachodzi. Przedmiot opodatkowania ustalony został na podstawie wypisu z ewidencji gruntów i budynków, której kwestionowanie w postępowaniu podatkowym nie było prawnie dopuszczalne. Nie było zatem możliwe przeprowadzenie przez organy podatkowe dowodu z oględzin czy opinii biegłego przeciwko wypisowi z ewidencji gruntów i budynków. Przedłożenie przy piśmie procesowym projektu również nie może odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku, ponieważ postępowanie przed sądami administracyjnymi nie stanowi drogi prawnej ustalania, kwestionowania lub weryfikowania stanu w jakim znajduje się nieruchomość będąca przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Sąd bada, czy decyzja jest prawidłowa na dzień jej wydania, co oznacza, że ocenia, czy organ uwzględnił do wymiaru podatku aktualny w dacie procedowania przez organ wypis z ewidencji gruntów i budynków. Miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, gdzie organ oparł decyzję o wypis z 7 kwietnia 2016 r. Nawet jeśli jednak skarżąca uruchomiła stosowny tryb zmiany danych w ewidencji, to dopóki ewidencja ta nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być korygowane ani przez organ ani przez sąd. Do czasu zmiany ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2013 r., II FSK 2043/11). 5.6 Odnosząc się do kwestii nadpłaty prawidłowo organ wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że stwierdzenie nadpłaty jest trybem odrębnym od przedmiotowego postępowania ustalającego łączne zobowiązanie pieniężne. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podatnik kwestionuje wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Jeżeli więc zdaniem skarżącej, w latach ubiegłych powstała nadpłata, która powinna zostać zaliczona na poczet zobowiązania podatkowego, to winna w tym zakresie złożyć stosowny wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Rozpoznanie zarzutów skargi, że organy nie podjęły w tym zakresie czynności, mimo, że takie wnioski składała, wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania. Zarzuty takie powinny być przedmiotem ponaglenia, o którym mowa w art. 141 Ordynacji podatkowej. Powyższe oznacza, że bezzasadny jest wyrażony w skardze zarzut naruszenia art. 76 Ordynacji podatkowej, regulującego zaliczanie nadpłaty. 5.7 Podsumowując, Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do zakwestionowania przeprowadzonego przez organy podatkowe postępowania. Skarżąca wskazała naruszenie przepisów K.p.a., które w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania. Do podatków, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe, stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, zgodnie z treścią art. 2 § 1 pkt 1 tej ustawy. Sąd nie dopatrzył się także żadnych uchybień w zakresie stosowania przez te organy prawa materialnego, w tym zarzucanego w skardze art. 1 i 12 ustawy p.r. Zarówno podmiot jak i przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie został ustalony prawidłowo. Organ zastosował także właściwe stawki podatkowe i przyjął poprawną wielkość podstawy opodatkowania. Spowodowało to ustalenie wobec skarżącej prawidłowej wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. 5.8 Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a/, § 8 pkt 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1801).