I SA/Ke 447/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi E. C. i W.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej za III kwartał 2015 r. oddala skargę. 1.1 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium) decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] r. nr [...] odmawiającą E. C. i W. C. umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości na 2015 r. (III rata) w kwocie 83 zł. 1.2 Kolegium wyjaśniło, że E. i W. C. zwrócili się do organu podatkowego o umorzenie zaległości podatkowych w postaci III raty podatku od nieruchomości za rok 2015 w kwocie 83 zł z powodu trudnej sytuacji materialnej. Mimo wezwania, podatnicy nie złożyli dokumentów poświadczających ważny interes podatnika lub interes publiczny. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez podatników w postępowaniu dotyczącym umorzenia pierwszej raty podatku od nieruchomości za 2015 r., organ ustalił, że zobowiązani posiadają nieruchomość w W. o powierzchni 1.177 m2 zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni 125 m2, nie posiadają udokumentowanych dochodów, według oświadczenia utrzymują się z pomocy rodziny. Koszt utrzymana wynosi około 260 zł miesięcznie. Zobowiązani posiadają dwa samochody: Citroen Berlingo oraz Volkswagen Transporter. Wśród wymienionych dokumentów znalazły się oświadczenie o stanie majątkowym, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w K., PIT -37 za rok 2014, rachunki za energię, opłata OC za samochód Volkswagen Transporter, ubezpieczenie OC za samochód Citroen Berlingo, faktura za wodę, opłata za śmieci. 1.3 Organ powołując art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że o ważnym interesie podatnika można mówić wówczas, gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec. Natomiast pod pojęciem interesu publicznego rozumie się pewną potrzebę (dobro), której zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej (mieszkańcom gminy, miasta) lub całemu społeczeństwu. Ważny interes podatnika występuje w sytuacjach wyjątkowych, w których niemożność uregulowania zaległości podatkowych jest spowodowana przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo, itp. Przyjmuje się, że skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym ważny interes podatnika musi posiadać tą samą cechę, a co za tym idzie muszą charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. 1.4 W ocenie organu, argumenty wskazane przez podatników nie stanową przesłanek umorzenia, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej i nie mogą stanowić podstawy umorzenia zaległości podatkowych. Interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia nie można utożsamiać z przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Ponadto organ podkreślił, że to po stronie podatnika leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w ww. przepisie. Strony postępowania nie udokumentowały wystąpienia okoliczności przemawiających za zastosowaniem ulgi w spłacie podatku. Organ uznał, że w przypadku E. i W. C. nie wystąpiły szczególne, wyjątkowe, niezależne od ich sposobu postępowania okoliczności, wypełniające wskazaną wyżej przesłankę ważnego interesu podatnika. Okoliczności takich nie stanowią argumenty o zawyżonym podatku od nieruchomości, jak również sami zobowiązani nie wskazują na trudności ekonomiczne uniemożliwiające zapłatę podatku w terminie. Powołane w odwołaniu twierdzenia dotyczące prawidłowości wymiaru podatku od nieruchomości nie mogą być badane w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości. Odnosząc się do wniosku o powołanie biegłego w trybie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpił zawiły stan faktyczny, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami. W związku z tym brak było przesłanek do przeprowadzenia tego dowodu. Brak było również potrzeby wzywania do przesłuchania pracowników organu pierwszej instancji. 2.1 Skargę na decyzję Kolegium złożyli E. C. i W. C., wnosząc o uchylenie decyzji. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący nie zgadzają się z odmową umorzenia zaległości podatkowej. Podnieśli, że inni mieszkańcy płacą niższe podatki. Wyjaśnili również, że posiadają jeden samochód - dziewiętnastoletni Volkswagen Transporter. Skarżący nie utrzymuje się z pomocy rodziny lecz pobiera zasiłek z gminnego ośrodka pomocy społecznej w wysokości 450 zł. Zarzucili również, że pracownik gminy celowo wykreślił z rejestru działalność prowadzoną przez skarżącą. Skarżący jest niepełnosprawny. Wskazali, że w sprawie nie powołano biegłego. 3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł ponadto, że w sprawie dysponował dokumentami, z których wynikało, że skarżący są właścicielami dwóch samochodów. Skarżący nie przedłożyli do akt zaświadczenia o niepełnosprawności W. C.. Kolegium nie posiada wiedzy o wykreśleniu skarżącej z rejestru CEiDG. 4.1 W piśmie procesowym skarżący wnieśli o umorzenie podatku w związku z nowymi okolicznościami w sprawie, w tym pozbawieniem zasiłku celowego otrzymywanego z powodu niepełnosprawności. Podnieśli, że utrzymują się z płodów rolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje. 5.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. z 2016 r. poz. 1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 5.2 Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.). Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym podnosi się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, sprawiedliwość, itp. Brzmienie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wskazuje, że organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną wyłącznie na wniosek podatnika. Podatnik, aby wywołać zamierzony skutek ma obowiązek uzasadnić wniosek, wskazując na kwalifikowane warunki zagrożenia swojego interesu. Powinien zatem wskazać, co w praktyce rodzi problemy, okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego "ważny interes" lub "interes publiczny". Aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie, strona powinna ujawniać fakty czy też dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. To podatnik występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazywać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi. Oznacza to, że w przypadku postępowania w sprawie umorzenia, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika, gdyż tylko on posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Podatnik musi mieć świadomość, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania dowodowego, ciężar dowodzenia spoczywa na tym, kto wywodzi określone skutki prawne. Do niego należy inicjatywa dowodowa i to on powinien współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów. Obowiązkiem organu jest natomiast ocenić, czy w konkretnej sprawie istnieją przesłanki umorzenia. Ocena ta może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej). 5.3 Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. Jak wynika z akt sprawy, argumentami podawanymi przez podatników, stanowiącymi ich zdaniem o konieczności umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, jest trudna sytuacja materialna oraz przekonanie, że płacą wyższy podatek niż pozostali mieszkańcy gminy. W tej sytuacji w pełni prawidłowe były działania organu, który wpierw wezwał podatników do złożenia dokumentów poświadczających istnienie ich ważnego interesu lub interesu publicznego w umorzeniu tego podatku, a następnie - wobec zaniechania tej czynności przez strony – zgromadził materiały dotyczące podatników z innych spraw toczących się przez organem. Należy podkreślić, że organ podatkowy nie może się ograniczyć jedynie do analizy podniesionych przez podatnika we wniosku argumentów. Na organie ciąży obowiązek ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym z wykorzystaniem wiedzy znanej organowi z urzędu. Obowiązki te organ wypełnił, ustalając, że podatnicy to osoby bezrobotne, nie korzystające z pomocy osób trzecich. Są właścicielami działki o powierzchni 1.177 m2, na której znajduje się dom o powierzchni 125 m2. Posiadają dwa samochody, od których opłacili składki odpowiedzialności cywilnej. Opłacają również inne rachunki, w tym m.in. za wodę i wywóz śmieci. Na tej podstawie organ doszedł do przekonania, że po stronie podatników nie istnieje ważny interes, o którym mowa w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Nie przemawia za tym sytuacja majątkowa skarżących, ponieważ mimo tego, że są bezrobotni i nie korzystają z pomocy społecznej, to płacą rachunki, utrzymują samochody, i jak sami wskazali, uzyskują od rodziny "wystarczającą pomoc". Organ nie posiadał natomiast wiedzy o tym, że W. C. pobiera zasiłek z tytułu posiadania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz że skarżących nie utrzymuje rodzina, ponieważ podatnicy nie poinformowali organu o tych okolicznościach, czyniąc to dopiero w skardze. Organ nie mógł również uwzględnić faktu, że skarżący utracił prawo do tego zasiłku, ponieważ decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek wydana została 22 września 2016 r., a więc po wydaniu przez Kolegium zaskarżonej decyzji z 24 czerwca 2016 r. 5.4 Należy zwrócić uwagę, że art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia możliwości umorzenia zaległości podatkowej tylko od złej sytuacji finansowej i materialnej podatnika. Jedną z dwóch przesłanek udzielenia tej ulgi jest "ważny interes podatnika", a pojęcie to jest zdecydowanie szersze. Dlatego organ, oceniając możliwość zastosowania ulgi, musi wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną i finansową podatnika, ale także te argumenty podatnika, w których on upatruje istnienie tego interesu. Tak też uczynił organ w przedmiotowej sprawie, rozważając przesłankę ważnego interesu społecznego również przez pryzmat twierdzenia podatników, że nałożony na nich podatek jest zawyżony w stosunku do innych mieszkańców Gminy P.. Trafnie organ odniósł się do tej kwestii, wskazując, że interesu podatnika nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeświadczenie podatników nie zostało poparte żadnymi rzeczowymi argumentami z ich strony, co więcej, sprawdzanie prawidłowości wymiaru podatku od nieruchomości nie jest i nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. W kontekście przesłanek postępowania prowadzonego w oparciu o art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej całkowicie pozbawionym podstaw byłoby również porównywanie kwot podatków od nieruchomości płaconych przez innych podatników czy powoływanie biegłego w celu sporządzenia takiego zestawienia. Czynności te nie mają żadnego związku z ważnym interesem, o którym mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Ważny interes podatnika to sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to np. utrata możliwości zarobkowania lub utrata majątku. Interes podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej należy również upatrywać szerzej, mając na względzie nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia. Podatnicy nie wykazali, a i dostępne dla organu dokumenty nie wskazały, by dotyczyła ich któraś z tych sytuacji. Podsumowując, podatnicy, pomimo wezwań organu, nie przedstawili ani argumentów ani dokumentów, które przekonywałyby o zaistnieniu przesłanek dla przyznania ulgi. W związku z powyższym, organy orzekły na podstawie zgromadzonego przez nie materiału dowodowego, który w takiej postaci dał im podstawę do odmowy umorzenia zaległości. 5.5 Odnosząc się do podnoszonych w skardze i w piśmie procesowym nowych okoliczności, tj. wykreślenia z rejestru działalność gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, posiadania jednego samochodu, niepełnosprawności skarżącego, utraty prawa do zasiłku, należy wyjaśnić, że nie mogą one odnieść skutku na tym etapie postępowania. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji i ocenia jej zgodność z prawem na dzień, w którym została wydana. Bierze zatem pod uwagę stan faktyczny, który istniał w dacie wydawania decyzji. Jeżeli więc istnieją jakiekolwiek dowody mogące przyczynić się do rozstrzygnięcia sprawy na korzyść podatników, powinni je przedstawić organom, czego nie uczynili. Nowe okoliczności nie mogą być również uwzględnione przez Sąd w aspekcie zawartego w piśmie procesowym wniosku skarżących o umorzenie zaległości podatkowych. Należy wyjaśnić, że udzielanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych należy do kompetencji organów podatkowych, co wynika z cytowanego wyżej art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji organu podatkowego nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. To oznacza, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym wniosek stron nie może odnieść skutku. 5.6 Reasumując należało zatem uznać, że w kontekście przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, decyzja nie narusza prawa. Organy podatkowe, przy biernej postawie skarżących podjęły czynności zmierzające do ustalenia ich sytuacji finansowej. Odniosły się do podnoszonego przez nich argumentu przemawiającego w ich ocenie za umorzeniem zaległości, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. W procesie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika lub interes publiczny, procedując w zgodzie z zasadami Ordynacji podatkowej. 5.7 Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy p.p.s.a. podlegała oddaleniu.