I SA/Ke 449/12

Dnia 3 października2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 3 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. znak: [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. zwolnić M.C. od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 13 lipca 2012r. w kwocie powyżej 500zł (słownie: pięćset złotych); 2. oddalić wniosek M. C. o zwolnienie od kosztów sadowych w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 24 sierpnia 2012 r. w wysokości 2000zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. znak: [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych M. C. reprezentowana przez doradcę podatkowego C. K. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca wskazała, że sama pozostaje w gospodarstwie domowym, od dnia 10 sierpnia 2012 r. utraciła pracę, pobiera zasiłek chorobowy. Podatek od nieujawnionych źródeł w kwocie [...]zł uiściła ze środków uzyskanych z zaliczki w kwocie [...]zł przyjętej na poczet mieszkania o pow. 57,10m² w K.. Skarżąca oświadcza, że nie posiada oszczędności. Uiszczenia kosztów zastępstwa sądowego, dokona po zakończeniu procesu. Jako posiadany majątek skarżąca wykazuje mieszkanie w K. o pow. 57,10m². Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku, co do jego treści dane w nim zawarte okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącej. Z uwagi na powyższe pismem z dnia 12 września 2012 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w/w wniosku poprzez przedłożenie: - odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za rok 2011 oraz za rok 2010; - udokumentowanie dochodów osiągniętych w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r.; - wyciągu lub wykazu z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez skarżącą samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub ich braku; - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania poniesionych w roku 2012 np. czynsz, energia, media, telefon; - przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie skarżąca przeznacza na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki; - wskazanie daty przyjęcia zaliczki na poczet sprzedaży mieszkania o pow. 57,10m² w K.; - wskazanie przewidywanej daty zbycie mieszkania o pow. 57,10m² w K. oraz określenie kwoty ceny sprzedaży mieszkania, jeżeli sprzedaż została dokonana przedłożenie kopii/odpisu aktu notarialnego sprzedaży mieszkania. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła: - kserokopię zeznania podatkowego PIT-37 za 2011 rok, w którym wykazała przychód w kwocie 29 113,55 zł, koszty w kwocie 1 668,72 zł oraz dochód w kwocie 27 444,83 zł; - oświadczenie na okoliczność, że za 2010 rok nie składała zeznania podatkowego, z uwagi na nie uzyskanie dochodów do opodatkowania; - kartę płacową od stycznia 2012 r. do lipca 2012 r., z której wynika, że za miesiąc styczeń 2012 r. uzyskała wynagrodzenie w kwocie 1.776,74 zł, za miesiąc luty 2012 r. - 1.780,10 zł, za miesiąc marzec 2012 r. - 2.127,45 zł, za miesiąc kwiecień 2012 r. 1989,67zł, za miesiąc maj 2012 r. 2008,17 zł, za miesiąc czerwiec 2012 r. 2004,66 zł - oraz za miesiąc lipiec - 4.249,69 zł. Razem za miesiące od stycznia do lipca 2012 r. uzyskała wynagrodzenie w łącznej kwocie 15.903,48 zł. - historię rachunku w Alior Banku za okres od 19 czerwca 2012 r. do dnia 17 września 2012r., z którego wynika saldo początkowe 929,57 zł i saldo końcowe 22,45zł oraz obciążenia 127 222,74 zł i uznanie 126 312,47 zł; - zaświadczenie Starostwa Powiatowego w K. z dnia 20 września 2012 r. potwierdzające, że M. C. nie figuruje w lokalnej ewidencji pojazdów jako właściciel bądź współwłaściciel pojazdu; - oświadczenie o miesięcznych kosztach czynszu – ok. 352zł, energii elektrycznej - ok. 80zł, telefonu komórkowego - ok. 40zł, - oświadczenie o miesięcznych kosztach związanych z życiem codziennym produkty żywnościowe – ok. 600zł, środki czystości, leki, kosmetyki - ok. 200zł, inne - ok. 200zł, - kserokopię rachunku wystawionego przez Wspólnotę Mieszkaniową z dnia 1 sierpnia 2012 r. na kwotę 351,90zł; - kserokopię faktur wystawionych przez PGE z dnia 11 maja 2012 r. na kwotę 369,68zł, 154,83zł oraz 160,77zł; - oświadczenie, na okoliczność iż zaliczkę na poczet sprzedaży mieszkania przyjęła dnia 13 sierpnia 2012 r. (potwierdzenie –wyciąg bankowy); - oświadczenie, iż przewidywana data sprzedaży mieszkania w K. o pow. 57,10m² to dzień 31 marca 2013 r. za cenę 300 000zł. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącą wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek ten zasługuje na częściowe uwzględnienie, bowiem skarżąca jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie części kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, którego domaga się skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do wyżej wymienionej grupy społecznej skarżąca nie należy, bowiem do dnia 10 sierpnia 2012 r. była zatrudniona. Z tytułu wynagrodzenia za pracę w roku 2011 uzyskała dochód w kwocie 27 444,83zł, co miesięcznie stanowi średnio kwotę 2.287,06zł. Za okres od stycznia 2012 r. do lipca 2012r. skarżąca z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskała łączną kwotę 15.903,48zł, co miesięcznie stanowi średnio kwotę ok. 1.943,92zł, plus odprawa, którą skarżąca otrzymała w lipcu 2012 r. w kwocie 2.296,00zł. Aktualnie skarżąca pozostaje na zasiłku chorobowym, przy czym nie wskazuje jego kwoty. Podkreślić należy, że skarżąca uzyskiwała dochody pozwalające poczynić oszczędności, bowiem ze złożonego oświadczenia wynika, że miesięczne koszty utrzymania skarżąca szacuje na kwotę ok. 1.473,00zł. Kwotę podatku skarżąca uiściła z dodatkowych środków, które stanowiła zaliczka na poczet sprzedaży mieszkania otrzymana w dniu 13 sierpnia 2012r. w kwocie [...]zł. Skarżąca nie wykazuje zadłużeń i zaległości w bieżących zobowiązaniach i opłatach. Ponadto skarżąca sama pozostaje w gospodarstwie domowym, nie ma nikogo na utrzymaniu. Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, jednak zgodnie z oświadczeniem nie ponosi kosztów zastępstwa procesowego, koszty te skarżąca uiści po zakończeniu postępowania. Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa w całości kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy w ocenie orzekającego sytuacja finansowa skarżącej pozwala wygospodarować środki na uiszczenie kosztów sądowych w części. Przyznane zwolnienie nie przekracza możliwości finansowych skarżącej, bowiem uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500zł nie uczyni uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.