I SA/Ke 453/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. R na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2013 r. postanawia: oddalić wniosek. A. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z [...] r. nr [...] określającą kwoty nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za kwiecień 2013 r. w kwocie 253 zł, za maj 2013 r. w kwocie 325 zł, za czerwiec 2013 r. - 366 zł oraz na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podatek do wpłaty za kwiecień 2013 r. w kwocie 499.470 zł oraz za czerwiec 2013 r. - 58.491 zł. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ. Na wypadek nieprzychylenia się przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. do wniosku o wstrzymanie, wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd, z uwagi na fakt że jej wykonanie spowoduje wyrządzenie skarżącej znacznej szkody oraz wywoła trudne do odwrócenia skutki. Poza okolicznością, że kwestionowana decyzja oraz postępowanie ją poprzedzające obarczone są szeregiem błędów proceduralnych oraz rażącym naruszeniem prawa materialnego, skarżąca podniosła, że wykonanie decyzji narazi ją na całkowite pozbawienie płynności finansowej. Skarżąca obecnie zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą i nie osiąga z tytułu tej działalności żadnych przychodów. Ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji sprawi, że do ustalonej należności dojdą dodatkowo koszty postępowania egzekucyjnego. Dla małego przedsiębiorcy są to kwoty nieosiągalne zwłaszcza, że skarżąca nie posiada żadnego trwałego majątku, środków finansowych, ani żadnego zapasowego kapitału lub funduszu. Wskutek działań organów ponadto nie odzyskała należnego jej z tytułu zrealizowanego eksportu podatku od towarów i usług. Organy rozpatrujące sprawę nie uwzględniły szeregu podnoszonych przez skarżącą okoliczności, w tym w sposób całkowicie jednostronny i nie mający poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym przedstawiają skarżącego, jako podmiot nierzetelny i nieuczciwy co nie polega na prawdzie. W ocenie skarżącej wszystkie te okoliczności sprawiają, że ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji byłoby w istocie karą dla skarżącej, która spowodowana jest uchybieniami organów podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z 9 sierpnia 2016 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części tego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1131/12 i z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt II FZ 456/12; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 197/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa przy tym wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. W orzecznictwie podkreśla się, że strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09 i z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymaga przy tym podkreślenia, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty podatku i związane z tym uszczuplenie majątku podatnika, są zwykłym następstwem takiej decyzji. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zatem wykazanie, że na skutek zapłaty podatku grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Nie ulega wątpliwości, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podzielając w całości przedstawioną powyżej i ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. oraz odnosząc ją do niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że poza ogólnym powołaniem się na przesłanki wstrzymania, tj. powstanie znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków oraz poza subiektywnym wyrażeniem obawy dotyczącym pozbawienia jej całkowitego płynności finansowej, wnioskodawczyni nie wykazała okoliczności uprawdopodabniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. Argumentacja wnioskodawczyni koncentruje się na kwestiach związanych z prawidłowością wydania zaskarżonej decyzji. Skąpe są natomiast informacje pozwalające ocenić możliwości finansowe i majątkowe strony skarżącej. Tego rodzaju informacje są zaś niezbędne do ustalenia, czy zachodzą w sprawie przesłanki wstrzymania kwestionowanej decyzji. Skarżąca podała jedynie, że zawiesiła działalność gospodarczą i nie osiąga z niej przychodów oraz że nie posiada żadnego majątku. W związku z powyższym Sąd wziął pod uwagę informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznając wniosek ocenia bowiem nie tylko twierdzenia w nim zawarte, ale też wszelkie okoliczności i dokumenty znane sądowi z urzędu (zob. postanowienie NSA z 10 sierpnia 2008 r. sygn. akt II OZ 209/08, lex nr 1043585). Dane wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy jednak nie uzasadniają pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem i trojgiem małoletnich dzieci. Mąż skarżącej prowadzi działalności gospodarczą, która przynosi stratę. Wykazała, że dochód jej rodziny stanowi świadczenie wychowawcze w kwocie 1000 zł netto miesięcznie. Skarżąca, jako posiadany majątek wykazała samochód osobowy (będący własnością banku) oraz dwa samochody ciężarowe. Podniosła, że wraz z rodziną mieszka u rodziców męża. Jako zobowiązania i stałe wydatki miesięczne skarżąca wykazała leasing (rata 4715,66 zł), kredyty w łącznej kwocie 2596,04 zł oraz media 100 zł. Wymaga wyjaśnienia, że przesłanki z art. 61 ustawy p.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi w ramach przyznania prawa pomocy. W kontekście wynikającej z akt sprawy sytuacji materialnej skarżąca nie podała jednak, jaka rzeczywista znaczna szkoda miałaby zaistnieć oraz jakich nieodwracalnych skutków spodziewa się skarżąca, poza ogólnym stwierdzeniem o całkowitej utracie płynności finansowej. Mając zaś na uwadze argument strony dotyczący całkowitej utraty płynności finansowej, należy zaznaczyć, że ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2005.229.1954 ze zm.) – np. jej art. 8 zawiera mechanizmy zabezpieczające dłużnikowi, choć w ograniczonym zakresie – środki egzystencji. Prowadząc działalność gospodarczą należy ponadto liczyć się z różnymi zagrożeniami, łącznie z czasowym brakiem płynności finansowej. Jeżeli łączna kwota egzekwowanych świadczeń przewyższa miesięczne dochody rodziny skarżącej pozwala przyjąć, że kwota ta nie będzie egzekwowana w całości. W ocenie Sądu ponadto, w sytuacji strony skarżącej (niewielkie dochody, brak majątku – poza samochodami ciężarowymi), trudno mówić o istnieniu okoliczności warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Ewentualne pogorszenie sytuacji majątkowej skarżącej i jej rodziny trudno będzie uznać w tym kontekście za spełniające przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. Wykonanie decyzji nie wpłynie również na prowadzoną przez skarżącą działalność gospodarczą, skoro ta została zawieszona i nie przynosi żadnych dochodów. Ponadto, sam fakt posiadania na utrzymaniu małoletnich członków rodziny oraz zaciągnięte kredyty nie czynią sytuacji skarżącej wyjątkową w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. Okoliczności uzasadniającej wstrzymanie wykonania decyzji nie mogą również stanowić argumenty dotyczące prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd bowiem nie dokonuje oceny zawartości skargi oraz nie kontroluje prawidłowości przeprowadzonego przez organ postępowania. Czyni to w odrębnym, głównym postępowaniu. W postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o wstrzymanie, zajmuje się natomiast wyłącznie potencjalnym wpływem wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację (przede wszystkim ekonomiczną) podatnika. Strona składająca wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winna przekonać Sąd o tym, że wykonanie tego aktu lub czynności, bez wątpienia, zrodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania dla niej trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie ogólna argumentacja zawarta we wniosku nie doprowadziła Sądu do takiego przekonania. Z tych względów, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.