I SA/Ke 458/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych i zabezpieczenia na majątku podatnika postanawia: oddalić wniosek. L.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych i zabezpieczenia na majątku podatnika. Do skargi załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że nie osiąga żadnego dochodu, pozostaje na utrzymaniu rodziców emerytów. Zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej na skutek choroby, nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości, ani ruchomości, które mógłby spieniężyć. Posiada zadłużenie w wysokości około 19.000 zł tytułem czynszu najmu lokalu, 99.755,58 zł wobec M. G., w której to sprawie toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego, oraz około 20.000 zł zadłużenia alimentacyjnego. Jest ojcem dzieci w wieku 13 lat i 18 lat. Skarżący nie wykazał żadnego majątku ani dochodów, wskazał natomiast, że jego matka uzyskuje rentę w wysokości 600 zł miesięcznie, a ojciec emeryturę w kwocie 1600 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zarządzeniem z 4 września 2015 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w następującym zakresie: 1/ przedłożenia odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2014; 2/ przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o prowadzeniu/nieprowadzeniu przez skarżącego aktualnie tj. w roku 2015 oraz w roku 2014 działalności gospodarczej; 3/ jeżeli skarżący jest osobą bezrobotną - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; 4/ przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; 5/ jeżeli pełnoletnia córka skarżącego uczy się – udokumentowanie tego faktu poprzez przedłożenie zaświadczenia ze szkoły/uczelni, do której uczęszcza; 6/ określenie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania dzieci oraz wskazanie, kto ponosi te koszty; 7/ udokumentowanie wskazanych zadłużeń z tytułu czynszu najmu za lokal oraz z tytułu obowiązku alimentacyjnego; 8/ wskazanie, czy dzieci skarżącego otrzymują jakiekolwiek świadczenia np. renta, zasiłek, alimenty; jeżeli tak to udokumentowanie jakie i w jakiej wysokości; 9/ wskazanie i udokumentowanie czy matka dzieci partycypuje w kosztach utrzymania dzieci, jeżeli tak określenie w jakiej formie i wysokości; 10/ przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o zarejestrowanych na nazwisko skarżącego – jako właściciela lub współwłaściciela samochodach i pojazdach (obejmujących ich markę i rok produkcji); 11/ udokumentowanie złego stanu zdrowia (choroby), na który skarżący powołuje się w złożonym wniosku; 12/ oświadczenie, czy skarżący oraz jego rodzina korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie wraz ze wskazaniem oraz udokumentowaniem otrzymywania jakichkolwiek ewentualnych zasiłków przez skarżącego i jego dzieci. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył kopię zeznania podatkowego PIT- 37 za 2014 r. z dochodem 0 zł, wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wskazujący, że od 25 lipca 2013 r. skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej "mgr. inż. L.K. K.Firma doradcza", której wykonywanie rozpoczął 1 marca 2001 r., kopie kart leczenia szpitalnego skarżącego 13 sierpnia 2012 r. oraz od 17 sierpnia 2012 r. do 28 sierpnia 2012 r., kopię zajęcia wierzytelności z 29 listopada 2013 r. na zapłatę alimentów bieżących i zaległych na rzecz córki M., kopię wyroku z dnia 4 maja 2009 r. orzekającego w m.in. o rozwodzie skarżącego i M. K. oraz o wysokości alimentów od skarżącego na rzecz syna A. K. w kwocie 3000 zł miesięcznie, kopię postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 maja 2015. sygn. akt V Cz 5042/14 oddalającego zażalenie wierzyciela M. K. na postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy –Mokotowa z dnia 5 maja 2014 r. Skarżący przedłożył również pismo, w którym oświadczył, że od 25 lipca 2013 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie pobiera zasiłku, nie posiada żadnego rachunku bankowego, konta ani kart kredytowych lub debetowych. Wyjaśnił, że córka uczy się w szkole średniej, jednak nie ma żadnych dokumentów, ponieważ nie utrzymuje kontaktów z żadnym ze swoich dzieci. Według jego wiedzy dzieci nie otrzymują żadnych zasiłków, rent, a koszty ich utrzymania ponoszone są wyłącznie przez ich matki. Nie zna kosztów utrzymania dzieci, ma zasądzone alimenty na każde dziecko, których nie reguluje z uwagi na brak środków. Nie posiada samochodu ani innego pojazdu, nie jest też współwłaścicielem żadnego środka transportu. Ani on ani rodzice nie korzystają z pomocy społecznej. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. oddalił wniosek strony ze względu na nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy i niewyjaśnienie przez stronę istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podniósł, że Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej jest właściwym organem do potwierdzenia informacji o prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto złożył oświadczenie, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Ustawa o promocji zatrudnienia i rynkach pracy nie nakłada takiego obowiązku. Skarżący nie przedłożył wydruków z banków, ponieważ nie posiada rachunków. W zakresie zapytań o dzieci i o posiadane samochody również złożył stosowne oświadczenia. Przedłożony materiał dowodowy winien być zatem oceniony merytorycznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ustawy p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 14 maja 2015 r. poz. 658), dalej: ustawy zmieniającej. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepisy ustawy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy zmieniającej, ustawa ta wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 15 sierpnia 2015 r. Z przepisów tych wynika, że do postępowań wszczętych od 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje przepis art. 260 ustawy p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Przedmiotowe postępowanie w sprawie ze skargi L. K. wszczęte zostało przed 15 sierpnia 2015 r., ponieważ skargę wniesiono 8 lipca 2015 r., a do organu wpłynęła ona 13 lipca 2015 r. To oznacza, że zastosowanie znajduje przepis art. 260 w brzmieniu sprzed 15 sierpnia 2015 r. Stanowił on, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny wniosku należy podnieść, że stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie skarżący nie wywiązał się z obowiązku pełnego udokumentowania wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podniósł informacje świadczące o jego trudnej sytuacji życiowej, mianowicie że jest na utrzymaniu rodziców – rencistki i emeryta, że jest bezrobotny i nie osiąga dochodów. Jednocześnie nie udzielił informacji wnioskowanych zarządzeniem z dnia 4 września 2015 r., które miały zobrazować jego pełną sytuację majątkową. Sąd uwzględnił oświadczenia skarżącego co do braku możliwości uzyskania żądanych od niego dokumentów wiążących się z tym, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie posiada rachunków bankowych, nie korzysta z pomocy społecznej oraz że nie posiada kontaktów z dziećmi. Kluczowym jest jednak kwestia, że nie wykonał punktu drugiego zarządzenia, tj. nie przedłożył zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o prowadzeniu lub nieprowadzeniu przez niego aktualnie tj. w roku 2015 oraz w roku 2014 działalności gospodarczej. Złożony do akt sprawy wydruk z CEIDG pozwala jedynie wywnioskować, że 25 lipca 2013 r. L. K. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą "mgr. Inż. L.K. K. firma doradcza". Treść tego wydruku nie dotyczy zatem informacji, do których uzupełnienia został wezwany skarżący. Wciąż bowiem nie sposób ustalić na podstawie dokumentów, czy skarżący aktualnie prowadzi czy też nie jakąkolwiek inną działalność gospodarczą. Skarżący nie udokumentował również okoliczności związanych z posiadaniem samochodu ani potwierdzających zaległości czynszowe. Odnosząc się do przedłożonej dokumentacji medycznej należy zauważyć, że dotyczy ona hospitalizacji w sierpniu 2013 r., czyli sprzed ponad dwóch lat. Nie sposób jej odnieść do aktualnej sytuacji zdrowotnej skarżącego. Podsumowując, z uwagi na nieprzedstawienie przez skarżącego żądanych dokumentów, nie istniała możliwość ustalenia jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a zatem dokonania oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. W takich okolicznościach Sąd nie mógł opierać się jedynie na dokumentach złożonych przez skarżącego, bo nie przedstawiały one pełnego stanu majątkowego wnioskodawcy. Tymczasem dopiero niewątpliwe stwierdzenie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 245 § 1 i § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym orzekł w sentencji postanowienia.