I SA/Ke 458/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach W. K. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2025 r. nr 1740/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata K. B. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 17 września 2025 r. nr 1740/2025 odmówił A. M. umorzenia należności z tytułu składek: w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie łącznej [...] zł oraz osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem w łącznej kwocie [...]zł. Organ ustalił, że strona wnioskiem z 10 czerwca 2024 r. powołując się na sytuację finansową, osobistą i zdrowotną zwróciła się do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek. Do wniosku dołączyła dokumenty do pomocy de minimis, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która prowadzi pełną księgowość, ewidencja przychodów za lata 2021 - 2023, pismo o poszukiwaniu biura rachunkowego. W dniu 12 czerwca 2024 r. zakład wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Następnie wyjaśnił, że 26 czerwca 2024 r. wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Z kolei 1 lipca 2024 r. wpłynęły, uzupełnione zgodnie z pismem z 12 czerwca 2025 r., dokumenty oraz ewidencja przychodów w poszczególnych stawkach za 2023 r. Postanowieniem z 31 lipca 2024 r. organ zawiesił postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek z uwagi na wniesione przez stronę odwołanie od decyzji określającej wysokość zadłużenia z 17 kwietnia 2024 r. Postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. zakład podjął zawieszone postępowanie, zaś 30 czerwca 2025 r. wezwał stronę do przedłożenia w terminie 14 dni aktualnych dokumentów do pomocy publicznej de minimis. Wskazano również, że w terminie 14 dni od dnia odbioru pisma jest możliwość dostarczenia aktualnych dokumentów potwierdzających sytuację materialno-bytową. Nadto organ podał, że korzystał z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej; Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, Systemu Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej. Zakład ustalił, że strona zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej od 1 stycznia 2024 r. i aktualnie pozostaje bezrobotna bez prawa do zasiłku. Do sprawy wnioskodawczyni nie złożyła dokumentów przedstawiających jej aktualną sytuację materialną. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie strony o stanie rodzinnym i majątkowym z 3 czerwca 2024 r., z którego wynika, że wnioskodawczyni uzyskuje dochód z prac dorywczych w wysokości [...] zł miesięcznie oraz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi z tego tytułu stałe, miesięczne wydatki związane z leczeniem w kwocie [...]zł. Oświadczyła, że posiada zobowiązania z tytułu podatków, które dochodzone są przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. i spłaca je w ramach dobrowolnych wpłat w miesięcznej wysokości [...] zł. Nadto posiada we wspólności małżeńskiej działkę o powierzchni 2500 m2. Z Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wynika, że jest właścicielką co do 1/1 udziału w ramach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej działki budowlanej przeznaczonej pod budowę domu mieszkalnego o powierzchni 0,25 ha, na której zakład dokonał zabezpieczenia należności. Zakład wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2025 r., poz. 350), dalej "u.s.u.s.". W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s., ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość; nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – strona zawiesiła wykonywanie działalności, a zatem nadal posiada status przedsiębiorcy. Organ stwierdził ponadto, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Nadto nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s., gdyż zajęto rachunek bankowy strony, wierzytelności w Urzędzie Skarbowym oraz odszkodowanie rewitalizacji centrum miasta. Zatem nie wyczerpano możliwości przymusowego dochodzenia należności. Jednocześnie, gdy prowadzone przez ZUS przymusowe dochodzenie należności okaże się bezskuteczne, istnieje możliwość skierowania dalszych tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego, celem prowadzenia egzekucji ze składników majątkowych, do których Dyrektor ZUS nie ma uprawnień. Nadto wobec posiadania nieruchomości, zakład ma możliwość dokonania zabezpieczenia hipotecznego. W konsekwencji organ stwierdził, że nie można stwierdzić istnienia przesłanek, o których mowa art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., albowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku. W konsekwencji nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Następnie wyjaśnił, że możliwość umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U.2003.141.1365), dalej "rozporządzenie". Zdaniem zakładu w związku z brakiem dostarczenia przez stronę dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację materialną i rodzinną nie było możliwe dokonanie rzetelnej oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Zdaniem organu wnioskodawczyni nie udowodniła, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu składek (brak jest np. dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych stałych kosztów związanych z utrzymaniem oraz wysokość miesięcznych zobowiązań mających wpływ na sytuację finansową). Brak pełnej informacji na temat ponoszonych wydatków na utrzymanie wnioskodawcy uniemożliwia przeprowadzenie rzetelnej analizy i stwierdzenie występowania bądź nie okoliczności określonych w rozporządzeniu. W ocenie zakładu zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że strona sytuacja materialna ma charakter definitywny. Nie ma również charakteru permanentnego bowiem działalność została zawieszona, a nie zlikwidowana, co stwarza możliwość uzyskiwania z niej dochodu. Zakład wyjaśnił, że zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nie opłacania w ustawowym terminie płatności składek na poszczególne ubezpieczenia w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem nie można uznać, że przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia została spełniona. Nadto strona nie zlikwidowała prowadzonej działalności, lecz ją zawiesiła. Organ stwierdził ponadto, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że z uwagi na stan zdrowia lub konieczność sprawowania stałej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny wnioskodawczyni nie może pozyskiwać dochodów niezbędnych do opłacenia zadłużenia. Przesłanka dotycząca stanu zdrowia ma zastosowanie, wtedy kiedy z uwagi na sytuację zdrowotną swoją albo członka rodziny płatnik nie ma możliwości osiągnięcia dochodu. Zatem nie zachodzą przesłanki do zastosowania umorzenia należności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Nadto strona zarejestrowana w Urzędzie Pracy, a jednym z warunków zarejestrowania się jako osoba bezrobotna jest brak przeciwskazań do podjęcia pracy zarobkowej. Końcowo zakład odniósł się do argumentacji wnioskodawczyni, w której wskazywała na okoliczności, które miały wpływ na powstanie zadłużenia tj. utraty klientów w związku z rewitalizacją centrum miasta. Na powyższą decyzję A. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W uzasadnieniu pisma podniosła, że prowadzona przez nią działalność do czasu epidemii COVID-19 przynosiła dochody. Na epidemię nałożył się remont centrum miasta K., co również spowodowało straty. Wyjaśniła, że jej księgowa w 2020 r. nie wywiązała się z umowy i nie składała do ZUS deklaracji. Następnie opisała swoją sytuację zdrowotną ocenie skarżącej decyzja jest krzywdząca. Końcowo podniosła, że wszelkie dokumenty dostarczyła do ZUS. W kwestii osiąganych dochodów wyjaśniła, że prace dorywcze wykonywała przy zbiorach, zaś obecnie dorabia przy wykonywaniu wyrobów cukierniczych. Wskazana nieruchomość gruntowa należy w ˝ części do niej, zaś jej podział jeszcze nie został dokonany. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W dniu 13 lutego 2026 r. udział w sprawie zgłosił Prokurator Prokuratury Okręgowej w K.. Na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy wniosła o uchylnie decyzji zakładu oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Natomiast Prokurator wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym co do zasady związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja zakładu odmawiająca skarżącej umorzenia należności z tytułu składek: w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie łącznej [...] zł oraz osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem w łącznej kwocie [...]zł. Podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia w zakresie ww. składek jest art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Z treści tej regulacji wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W zakresie należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 Rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy: 1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. Rozstrzygnięcie nie może zatem opierać się na współczuciu jak sugeruje niepowodzeniach w prowadzeniu działalności, lecz jest uzależnione on ustaleń dokonanych przez organ w zakresie ściśle określonych przez ustawę okoliczności składających się na przesłanki umorzenia. Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez organ braku przesłanek umorzenia zaległości kontrola sądu sprowadza się do oceny prawidłowości takiego wnioskowania, bowiem organ nie orzekał w warunkach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. nie mogą być jednak rozumiane jako regulacje zwalniające stronę z obowiązku wykazywania inicjatywy dowodowej w tym zakresie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2018 r. sygn. I GSK [...] – wyrok dostępny w CBOiS). To bowiem strona występująca o umorzenie swoich zaległości składkowych jest w posiadaniu najpełniejszych i najdokładniejszych informacji o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej, tak więc wywodząc w oparciu o te okoliczności fakt spełnienia przez siebie przesłanek zwolnienia winna je przedstawić organowi. Sam zakład, z przyczyn obiektywnych, a więc bez udziału strony, bez jakiejkolwiek pomocy z jej strony, nie jest w stanie pozyskać wszystkich tych danych we własnym zakresie. Zatem innymi słowy każda osoba występująca o przyznanie jej ulgi, chociażby w zakresie umorzenia zaległości publicznoprawnych, musi nie tylko współpracować z właściwym w sprawie organem, celem wyjaśnienia istotnych z tego punktu widzenia okoliczności, a zwłaszcza tych, odnośnie których tylko ona posiada stosowną wiedzę, ale również wykazać się w tym zakresie inicjatywą, jeżeli chodzi o udowodnienie twierdzeń, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W realiach sprawy wobec złożenia wniosku przez skarżącą w celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędnym było zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. Uwzględniając powyższe oraz mając na uwadze zgormadzone dowody sąd stwierdził, że ZUS prawidłowo w pierwszej kolejności dokonał ustalenia czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s W wyniku tych zabiegów zasadnie stwierdził, że w odniesieniu do zobowiązanej warunek ten nie zachodzi. W tym zakresie istotne jest ustalenie, że skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto skarżąca jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, zaś jak deklarował w oświadczeniu oraz na etapie skargi – podejmuje się prac dorywczych, która może stanowić źródło pozyskania środków finansowych niezbędnych do spłaty zaległości z tytułu składek. Źródłem przychodu w celu spłaty zadłużenia może być ponadto majątek skarżącej na który składa się udział nieruchomości gruntowej o pow. 0,25 ha, na której zakład dokonał zabezpieczenia należności. Podkreślenia wymaga, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Prawidłowe są również ustalenia ZUS w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanej, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W tym zakresie organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącej przedstawiając ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącej o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 3 czerwca 2024 r., informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Nadto w celu pełnego ustalenia sytuacji materialno-bytowej strony organ wezwał ją pismem z 30 czerwca 2025 r. do dostarczenia aktualnych dokumentów, na które jednak nie odpowiedziała. Wskazana okoliczność ma o tyle istotne znaczenie, że analiza przesłanek wymienionych w rozporządzeniu prowadzi do wniosku, że oparte są one na ocenie sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy (ewentualnie jego domowników). Zatem okoliczności te z istoty rzeczy dotyczą osoby wnioskującej o ulgę, a skoro tak to ona dysponuje najpełniejszymi i najdokładniejszymi danymi w tym zakresie. Dlatego też uwzględniając własny interes w uzyskaniu ulgi, winna przedstawić te dane lub udostępnić wskazujące na nie dowody. Podobnie sytuacja przedstawia się jeżeli chodzi o dane dotyczące sytuacji materialno-bytowej osoby występującej o ulgę. W tym zakresie pozyskanie tych informacji (dowodów) przez organ są ograniczone, jako że w rzeczywistości sprowadzają się do pozyskania ich z urzędowych rejestrów czy posiadanych przez siebie danych, wykorzystywanych do procesie obsługi ubezpieczeń społecznych. Natomiast jeżeli chodzi o kwestie pozostającego w dyspozycji tych osób majątku czy uzyskiwanego wsparcia od innych, ZUS nie jest ich samodzielnie uzyskać. Niemniej na podstawie zebranych dowodów organ ustalił, że skarżąca uzyskuje dochód z prac dorywczych w wysokości [...] zł miesięcznie oraz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i ponosi z tego tytułu stałe, miesięczne wydatki związane z leczeniem w kwocie [...]zł. Oświadczyła, że posiada zobowiązania z tytułu podatków, które dochodzone są przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. i spłaca je w ramach dobrowolnych wpłat w miesięcznej wysokości [...] zł. Nadto istotny jest fakt posiadania przez skarżącą we wspólności małżeńskiej działki o powierzchni 2500 m2. Skarżąca w postępowaniu przed organem, nie wykazała również, aby jej podstawowe potrzeby życiowe pozostały niezaspokojone. Jednocześnie z materiału dowodowego nie wynika, aby posiadała zaległości w regulowaniu ciążących na nim zobowiązań związanych z ponoszeniem wydatków życia codziennego. Pokreślenia ponownie wymaga, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności toczy się na wniosek zobowiązanego i to na nim spoczywa ciężar wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie. W tym też kontekście należy przywołać stwierdzenia ZUS, że pomimo wezwania z 30 czerwca 2025 r., skarżąca nie dostarczyła żadnych aktualnych dokumentów dotyczących jej aktualnej sytuacji materialno-bytowej. W zakresie współdziałania skarżącej z organem w odniesieniu do ustalenia ww. przesłanek umorzenia wynikających z jej sytuacji życiowej, materialnej, zdrowotnej, ZUS stwierdził, że obowiązkiem wnioskodawcy było przedstawienie pełnej i rzetelnej informacji o swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Tymczasem tak zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa oraz uznania, że sytuacja materialna skarżącej ma charakter definitywny. W konsekwencji skoro skarżąca nie współpracowała z organem, w zakresie wyjaśnienia swojej sytuacji bytowej i zdrowotnej w sposób pełny i wyczerpujący, nie przedstawiając danych o które zwracał się organ, a które były niezbędne przy ocenie spełnienia przez nią przesłanek umorzenia - to uniemożliwiła ocenę przesłanek umorzenia. Tak więc ZUS zasadnie stwierdził niespełnienie przez skarżącą przedmiotowych przesłanek. Wobec takiej postawy skarżącej trudno byłoby wymagać od organu, aby opierał się wyłącznie na twierdzeniach skarżącej, dość zresztą ogólnikowych, czy też jakichkolwiek domniemaniach. Zatem organ prawidłowo stwierdził brak przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Otóż umorzenie należności powinno być zarezerwowane m.in. dla sytuacji gdy status materialny zobowiązanego, uniemożliwiający spłatę długów, ma charakter trwały lub pogłębiający się oraz występuje w dłuższym okresie. Skarżąca zawiesiła działalność gospodarczą stosunkowo niedawno tj. 1 stycznia 2024 r., utrzymuje się z prac dorywczych z deklarowanym dochodem [...] zł oraz kosztach utrzymania [...] zł, zaś bliższych i aktualnych danych dotyczących jej sytuacji materialno-bytowej na wezwanie strona nie przedstawiła. Zdaniem Sądu organ prawidłowo również ustalił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Akcentowana w skardze okoliczność wystąpienia pandemii COVID-19, zdaniem sądu, jest szczególnym zdarzeniem. Niemniej powstanie zaległości z tytułu składek nie było wynikiem tych zdarzeń, lecz wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzenia działalności gospodarczej. Co istotne, przedsiębiorcy w związku z trudnościami w prowadzeniu działalności gospodarczej związanymi z pandemią otrzymywali pomoc od państwa. Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły ZUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. Dodać należy, że wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Z tych wszystkich względów skarga jako niezasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu będącemu adwokatem sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763; ze zm.).