I SA/Ke 460/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Asystent sędziego Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 listopada 2007r. sprawy ze skargi S.L. Przedsiębiorstwo A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , 2. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz S.L. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Ke 460/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] znak [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania S.L. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. , od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] znak [...] , w której organ uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe, określił wysokość długu celnego z tytułu wprowadzenia na polski obszar celny samochodu osobowego marki [...] i zmienił elementy zgłoszenia celnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623 ze zm.), z dniem 9 stycznia 1997r. utraciła moc ustawa z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Przepis art. 26 powołanej ustawy z dnia 19 marca 2004r nakazuje stosować do spraw dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących (art. 85 §1 kodeksu celnego). Wartość celną towaru określa się przede wszystkim na podstawie art. 23 § 1 kodeksu celnego. W przypadku gdy cena transakcyjna nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru, organ celny może na podstawie art. 23 § 7 kodeksu celnego zakwestionować wartość określoną stosownie art. 23 § 1 i ustalić ją na podstawie art. 25-29 kodeksu. S.L. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], w dniu [...] zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki [...] przywieziony z Holandii. W polu 42 zgłoszenia celnego zadeklarował wartość celną towaru w wysokości [...] EUR. Do zgłoszenia celnego zgłaszający załączył fakturę nr [...] z dnia [...] , z której wynikało, że wartość pojazdu wynosi [...] EUR., DWC, opinie rzeczoznawcy samochodowego określającego wartość zgłoszonego samochodu na rynku polskim w wysokości [...] zł. Zgodnie z informacją przekazaną przez holenderskie władze celne, w czasie przeprowadzonej kontroli w firmie B. znaleziono kopię faktury [...] z dnia [...] wystawionej dla firmy A , na której widnieje kwota [...] EUR zamiast kwoty [...] EUR. W dokumentacji księgowej (książka sprzedaży) zapisano kwotę wpłaty [...] EUR przez firmę A. Znaleziono również kopię paszportu na nazwisko L. S. oraz zgłoszenie celne eksportowe (deklaracja eksportowa). Holenderskie władze celne przekazały uwierzytelnione kserokopie ujawnionych w czasie kontroli dokumentów. Na podstawie powyższych dokumentów ustalono, że wartość transakcyjna , tj. cena zapłacona za sprzedany samochód wynosi [...] EUR. Zgodnie z art. 30 §1pkt 5 kodeksu celnego w celu określenia wartości celnej z zastosowaniem przepisów art. 23 , do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przewożone towary dodaje się koszty transportu i ubezpieczenia przywiezionych towarów oraz opłaty załadunkowe i manipulacyjne związane z ich transportem poniesione do granicy państwa lub portu polskiego. S.L. w polu 12 zgłoszenia celnego zadeklarował powyższe koszty w kwocie [...] EUR. Zatem wartość celna samochodu wynosi [...] EUR tj. [...] zł. Organ podniósł, że kwotę należnego cła należało obliczyć z zastosowaniem stawki autonomicznej, gdyż stawka celna konwencyjna nie została w taryfie celnej określona – pkt. 3 lit b postanowień wstępnych Taryfy celnej. Nie można zastosować stawki celnej obniżonej (UE), gdyż faktura przedłożona przez zgłaszającego zawiera nieprawdziwe dane i nie można jej uznać jako wiarygodny dokument. Zatem nie można także uznać oświadczenia eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru złożonego na tej fakturze. Oświadczenie eksportera umieszczone na kopii faktury przekazanej przez holenderskie władze celne nie może być przyjęte, ponieważ dowód ten został przedstawiony z naruszeniem art. 21(6) Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego tj. po upływie dwóch lat od dnia dokonania importu, jak również dowód ten nie został przedstawiony w oryginale. Powołując się na treść art. 16 ust 1 Protokołu nr.4 organ podniósł, że produkty importowane ze Wspólnoty do Polski korzystają z postanowień umowy pod warunkiem, że są to produkty pochodzące ze Wspólnoty i ich pochodzenie zostało udokumentowane świadectwem EUR.1 lub ich pochodzenie potwierdza deklaracja eksportera złożona na fakturze lub rachunku zakupu. W przedmiotowym przypadku strona dokonała importu towaru ze Wspólnoty, przedłożyła fakturę zakupu z deklaracją eksportera potwierdzającą wspólnotowe pochodzenie importowanego towaru. Przedłożony dokument jako niewiarygodny nie mógł być przyjęty przez organ celny. Natomiast dowód pochodzenia, umieszczony na ujawnionej przez holenderskie władze celne fakturze, został przedstawiony z naruszeniem art. 21 ust. 6 Protokołu nr.4. Zatem pochodzenie importowanego towaru nie zostało prawidłowo udokumentowane i nie można zastosować stawki celnej obniżonej. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu wydania rozstrzygnięcia na podstawie niekompletnego materiału dowodowego. Podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż pismo holenderskiej administracji celnej z dnia [...]. oraz załączniki do niego są zagranicznymi dokumentami urzędowymi, ponieważ zostały sporządzone przez organ obcego państwa powołany do sporządzenia takich dokumentów i dokumenty te dotyczą zakresu działania tego urzędu. Z faktu, że pismo holenderskich służb celnych ma walor dokumentu urzędowego wynika domniemanie zgodności z prawdą oświadczenia holenderskiego organu celnego. Wynik kontroli nie wymaga uzasadnienia, a polskie organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników kontroli. Przekazane dokumenty stanowią wystarczającą podstawę do zakwestionowania i ustalenia wartości celnej importowanego towaru. W ocenie organu skarżący nie może twierdzić, że nie jest mu znana kopia ujawnionej faktury, ponieważ złożył podpis na tej kopii, zaś sprzedający na ujawnionej kopii faktury trzykrotnie wskazał wartość towaru, z czego tylko w jednym miejscu jest odręczny dopisek wskazujący kwotę [...] zł. Podniósł, że dokumenty przedłożone przez holenderskie władze celne tj. deklaracja eksportowa oraz książka sprzedaży, potwierdzają rzeczywistą cenę samochodu. W ocenie organu, za sprzeczne z doświadczeniem życiowym należy uznać, by eksporter zaksięgował kwotę wyższą niż ta, za którą faktycznie sprzedał samochód i od tej kwoty uiścił podatki. Wskazał, że przedłożona przez podatnika opinia techniczna nie odnosi się do ceny transakcyjnej importowanego towaru i nie może być przyjęta jako dowód potwierdzający zadeklarowaną przez zgłaszającego wartość celną towaru. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze S.L. wniósł o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej i umorzenie postępowania. Zarzucił, iż organy rozpatrzyły sprawę ogólnikowo, zakładając z góry jego winę. Podniósł, że jedynym dokumentem potwierdzającym transakcję była przedłożona przez niego faktura, wystawiona na oryginalnym druku i podpisana przez sprzedającego. Nie może odpowiadać za działania drugiej strony transakcji, która stworzyła ujawnione dokumenty. Zarzucił, że nieprawidłowe jest stanowisko organów, że załączniki do pisma holenderskich władz celnych są zagranicznymi dokumentami urzędowymi. W ocenie skarżącego organy bezkrytycznie dają wiarę obcokrajowcowi, obwiniając obywatela polskiego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 122 powołanej ustawy zawiera naczelną zasadę postępowania - zasadę prawdy obiektywnej, skonkretyzowaną w art. 187§1 tej ustawy, nakładającą na organy obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Dążąc do ustalenia stanu faktycznego organy winny ustalić jakie fakty są istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, jakie dowody będą pomocne w ustaleniu tych faktów, a następnie przeprowadzić te dowody. Istota sporu między stronami sprowadza się do oceny czy materiał dowodowy dawał podstawę do zakwestionowania przedłożonej przez skarżącego do zgłoszenia celnego faktury zakupu z dnia [...] , nr [...] określającej wartość towaru na kwotę [...] EUR oraz zawierającej deklarację eksportera o pochodzeniu towaru i ustalenia wartości transakcyjnej na podstawie przekazanej i uwierzytelnionej przez holenderskie władze celne kopii faktury, znalezionej w czasie kontroli przeprowadzonej w firmie eksportera, na której widnieje kwota [...] EUR, z pominięciem, z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 21 ust 6 Protokołu nr 4, deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru. Uznając za wiarygodną kopię faktury oraz, że cena [...] EUR z niej wynikająca jest ceną transakcyjną tj. faktycznie zapłaconą, organy powołały się na fakt, że zarówno pismo holenderskiej administracji celnej z [...] jak i jego załączniki są zagranicznymi dokumentami urzędowymi i stanowią dowód tego, co w nich jest zaświadczone. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należało zatem na wstępie rozważyć, czy prawidłowe jest stanowisko organów, że dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego jest nie tylko informacja z dnia [...] Centrum Informacji Celnej o wynikach kontroli przeprowadzonej w firmie B., ale także załączniki w postaci dokumentów tej firmy tj. uwierzytelnionych kopii faktury, książki sprzedaży, deklaracji eksportowej. Z zapisu art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej można wyprowadzić wniosek, że dokumentem urzędowym jest dokument, który został sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej lub inne jednostki, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Dokument urzędowy spełniający wskazane wymogi uzyskał szczególną moc dowodową, która sprowadza się do domniemania jego prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje, że dany dokument pochodzi od organu który go wystawił, zaś domniemanie wiarygodności oznacza, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że dokumentem urzędowym jest informacja z dnia [...] urzędu holenderskiej administracji celnej i ona korzysta z domniemania autentyczności i prawdziwości. Domniemanie obejmuje fakt wystawienia dokumentu przez holenderskie władze celne, fakt przeprowadzenia kontroli w firmie B. oraz wynik kontroli tj. odnalezienie załączonych do pisma dokumentów tej firmy tj. kopii faktury zakupu samochodu {...] oraz deklaracji eksportowej, książki sprzedaży. Należy podzielić stanowisko organów, iż organy celne nie mogą kwestionować wynikających z powyższej informacji okoliczności, które nawiasem mówiąc, nie są przez skarżącego kwestionowane. Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem, że wynik kontroli holenderskiej administracji celnej miał charakter wiążący także gdy chodzi o dokumenty znalezione u eksportera. Przekazanie informacji nastąpiło w trybie Rozporządzenia Rady (WE) 515/97 z 13 marca 1997r. w sprawie wzajemnej pomocy miedzy organami administracyjnymi Państw Członkowskich i współpracy miedzy państwami Członkowskimi a Komisją, w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego (Dz.U.UE L z dnia 22 marca 1997r) a wynik dotyczy wyłącznie faktu odnalezienia załączonych dokumentów, nie zaś ich treści. Z pisma z Centrum Informacji Celnej wynika, że przedmiotem postępowania było przeprowadzenie kontroli w firmie B. w celu sprawdzenia konkretnych deklaracji. Organ celny nie dokonywał oceny ich wiarygodności. Przedmiotem postępowania nie była weryfikacja dowodów pochodzenia w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem w formie wymiany listów między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r.,(Dz. U. z 1997r.,Nr 104 poz. 662) Waloru dokumentu urzędowego nie mają zatem załączone i uwierzytelnione przez holenderski organ celny dokumenty firmy. Dokumenty te są dokumentami eksportera i nie nabierają waloru dokumentu urzędowego przez poświadczenie przez organ ich zgodności z dokumentami firmy, jak również przez załączenie ich do informacji organu administracji celnej. Nie przysługuje im domniemanie prawdziwości i podlegają ocenie przez organ prowadzący postępowanie w sprawie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy dysponowały dokumentem przedłożonym przez nabywcę -oryginałem faktury i dokumentami eksportera tj. uwierzytelnionymi kopiami faktury, które różniły się szatą graficzną, wskazywały różną cenę, ale były to równorzędne dowody, a na organach ciążył obowiązek wykazania, że to przedłożona przez skarżącego faktura nie jest dokumentem wiarygodnym. Obowiązkowi temu w ocenie Sądu organy nie sprostały. Nie można podzielić stanowiska, że przedłożone przez organ holenderski jako załączniki kopie dokumentów, są wystarczającą podstawą do zakwestionowania wiarygodności faktury. Należy podnieść że pomiędzy przedłożonymi kopiami faktury [...] ,o [...] ( k. 22 i k. 26 akt) istnieje rozbieżność, tylko na jednej z nich (k. 22 akt) figuruje jako potwierdzenie nieczytelny podpis klienta. Powyższej okoliczności organy nie wyjaśniły i nie odniosły się do niej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Faktura przedłożona do zgłoszenia celnego oraz kopie znalezione u eksportera różnią się szatą graficzną, z tym że na każdej z faktur figuruje deklaracja eksportera o pochodzeniu towaru. Organy nie wyjaśniły, która z nich odpowiada szacie graficznej dokumentacji prowadzonej przez eksportera, jak również nie wykazały, że podpis eksportera na oryginale faktury przedłożonej do zgłoszenia celnego nie jest jego autentycznym podpisem. Podnieść należy, że przyczyną nie zastosowania stawki obniżonej nie było zakwestionowanie samej deklaracji eksportera złożonej na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego lecz uznanie faktury za dokument niewiarygodny z uwagi na różnice ceny zakupu, oraz przedłożenie kopii faktury, po upływie terminu przewidzianego w art. 21 ust 6 Protokołu nr 4. Dokonanie ustaleń co do autentyczności deklaracji eksportera na przedłożonej do zgłoszenia celnego fakturze miało zatem podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że skarżący konsekwentnie twierdził, że ceną transakcyjną jest cena uwidoczniona na oryginale faktury przedłożonej do zgłoszenia celnego i ten dokument jest dowodem potwierdzającym transakcję. W ocenie Sądu, jakkolwiek załączone do pisma holenderskich władz celnych dokumenty uzasadniają wątpliwości co do wiarygodności załączonej do zgłoszenia faktury, nie można uznać iż organ wykazał jej niewiarygodność w tym nieautentyczność dowodu pochodzenia. Rozpatrując ponownie sprawę, organy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego dokonają oceny wiarygodności dokumentu przedłożonego przez skarżącego i rozstrzygną sprawę. Uznając zatem, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.