I SA/Ke 464/19
WyrokWSA w Kielcach2020-01-30
Skład orzekający: Maria Grabowska, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Danuta Kuchta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, określając wysokość kosztów egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, może odwoływać się do maksymalnej stawki opłaty za zajęcie nieruchomości, nawet jeśli czynności egzekucyjne są mniej skomplikowane i wymagają mniejszego nakładu pracy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ egzekucyjny nie wykonał prawidłowo zaleceń sądu z poprzedniego postępowania, naruszając art. 153 PPSA. Nie wykazał, jakie konkretne koszty i nakład pracy organu legły u podstaw ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych, ani czy istnieje racjonalna zależność między ustaloną kwotą a podjętymi czynnościami. Odwoływanie się do stawki za zajęcie nieruchomości przy mniej skomplikowanej czynności zajęcia rachunku bankowego jest nieuprawnione.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec J.S. z tytułu zaległości podatku dochodowego od osób fizycznych. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych postanowień, organ egzekucyjny ponownie określił koszty na kwotę 25.650 zł, odwołując się do maksymalnej stawki opłaty za zajęcie nieruchomości. J.S. złożył skargę, zarzucając naruszenie przepisów PPSA, k.p.a. oraz u.p.e.a., w tym błędne ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych i brak uwzględnienia wytycznych sądu z poprzedniego postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. Zasądził od Dyrektora na rzecz J.S. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz J.S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (Dyrektor) postanowieniem
z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z [...] r. (Naczelnik) nr [...] w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego
w stosunku do majątku J.S. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 3 lipca 2018 r. nr 2118.2018 obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r., w wysokości 25.650 zł.
Organ ustalił, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego
w stosunku do majątku J.S. na podstawie tytułu wykonawczego nr 2118.2018 z 3 lipca 2018 r., obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r., organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K[...]., na podstawie zawiadomienia znak: 2604-SEE-2.711.1409057.2018.1.EG65 dokonał zajęcia wierzytelności
z rachunku bankowego zobowiązanego w Banku Polska Kasa Opieki S.A. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia
o zajęciu nastąpiło 5 lipca 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało doręczone 3 lipca 2018 r. Postanowieniem z [..] r. nr [...] Naczelnik określił koszty egzekucyjne powstałe w toku omawianego postępowania egzekucyjnego, w łącznej wysokości 50.549,30 zł. Zobowiązany złożył zażalenie na to postanowienie. W wyniku rozpatrzenia zażalenia postanowieniem z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego. Na postanowienie organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., który wyrokiem z 9 maja
2019 r., sygn. akt I SA/Ke 110/19 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Naczelnik postanowieniem z 16 sierpnia 2019 r. określił przedmiotowe koszty egzekucyjne na kwotę 25.650 zł.
Rozpoznając zażalenie Dyrektor wskazał na związanie wytycznymi sądu, wynikające z art. 153 i art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.2018.1302) - dalej "ustaw p.p.s.a." Jednocześnie omówił wytyczne zawarte w wyroku WSA w K. I SA/Ke 110/19 oraz główne tezy wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14.
W ocenie Dyrektora w niniejszej sprawie organ egzekucyjny zaproponował, oparte na racjonalnych przesłankach, rozwiązanie - pozwalające do czasu uchwalenia zmiany przepisów u.p.e.a. realizującej wskazania Trybunału Konstytucyjnego, wypełnić lukę prawną stwierdzoną w orzeczeniu Trybunału, polegającą na braku wyznaczenia maksymalnej wysokości opłat za zastosowane środki egzekucyjne. Jako punkt odniesienia przyjęto górną granicę kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości, tj. kwotę 34.200 zł. (jedyną ze wszystkich środków egzekucyjnych określoną w ustawie). W przypadku zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności. Prowadzenie egzekucji z innej wierzytelności jest mniej skomplikowane niż prowadzenie egzekucji z nieruchomości. Skoro zatem, przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł, to przy czynności zajęcia innej wierzytelności należy uwzględnić nakład pracy. Tym samym w związku z brakiem ustawowej regulacji, opłata za zajęcie wierzytelności musi być niższa niż przy zajęciu nieruchomości
w stopniu odpowiadającym przyjętej przez ustawodawcę maksymalnej stawce
w kwocie 34.200 zł. Wobec tego, skoro ustawodawca uznał, że 8% opłata za zajęcie nieruchomości może wynosić maksymalnie 34.200 zł., to mając na uwadze wypełnienie wymogów miarkowania należy przyjąć, że zachowując proporcję, 5% opłata za zajęcie innej wierzytelności może wynosić maksymalnie 21.375 zł. Wyliczona według tej samej metody 1% opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż 4275 zł. Ustawą z 4 lipca o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.553), ustawodawca podjął interwencję w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i określił maksymalną wysokość opłat w toku prowadzenia egzekucji. Ustawa ta została opublikowana 19 sierpnia 2019 r., a zatem po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Poszczególne przepisy tej ustawy, na podstawie art. 15 wchodzą w życie odpowiednio 3 września 2019 r., 20 lutego 2021 r., 1 stycznia 2022 r. Mając na uwadze intencję ustawodawcy wyrażoną w przepisach ww. ustawy, należy stwierdzić, że w sprawie zastosowano korzystniejsze rozwiązanie w wyniku, którego łączna kwota określonych kosztów egzekucyjnych wyniosła 25.650 zł. Zaletą zaproponowanego rozwiązania jest również to, że opiera się ono na parametrach ustawowych (maksymalna stawka przy egzekucji z nieruchomości plus stawki procentowe dla poszczególnych środków egzekucyjnych) zamieszczonych
w przepisach u.p.e.a., których konstytucyjność nie została zakwestionowana. Organ egzekucyjny przyjął jako podstawę wyliczenia opłat za czynności egzekucyjne maksymalną stawkę dla zajęcia nieruchomości w kwocie 34.200 zł. (8% egzekwowanej należności). Jednocześnie organ przedstawił szczegółowo wyliczenie tych opłat, tj.:
- maksymalna opłata manipulacyjna (stanowiąca 1% egzekwowanej należności) nie może być wyższa niż 4275 zł. (34.200 zł/ 8 = 4275 zł),
- maksymalna opłata za czynność egzekucyjną - zajęcie innej wierzytelności (stanowiąca 5% egzekwowanej należności) nie może być wyższa niż 21.375 zł
(4275 zł * 5 = 21.375 zł.).
Dyrektor podniósł, że z żadnego przepisu nie wynika możliwość uzależnienia opłat powstałych w toku postępowania od kosztów ponoszonych przez organ egzekucyjny w związku z zastosowaniem środków egzekucyjnych, a w obecnie obowiązującej ustawie ustanowiona jest procentowa różnica w wysokości opłat za czynności egzekucyjne, uwzględniająca stopień skomplikowania stosowanych czynności egzekucyjnych. Organ dodał, że w niniejszej sprawie egzekucja była
w pełni skuteczna, co również powinno mieć wpływ na ocenę wysokości należnych opłat egzekucyjnych. Działanie organu egzekucyjnego było sprawne i doprowadziło do wyegzekwowania dochodzonych na rzecz wierzyciela kwot.
Na powyższe postanowienie J. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zarzucił naruszenie:
- art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 w zw. z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie skarżącego opłatą egzekucyjną i opłatą manipulacyjną w kwocie 25.650 zł. poprzez odniesienie się do opłaty za zajęcie nieruchomości jest zgodne z prawem i znajduje odzwierciedlenie
w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach pracy, w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy nastąpiło wbrew regułom zaprezentowanym w wyroku TK,
- art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również nie uwzględnienie wytycznych, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niezgodne z prawem przepisów art. 64 § 1 pkt 4,
art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok TK z 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14),
- art. 8 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że czynności jakie podjął organ egzekucyjny w sprawie wymagały szczególnych nakładów pracy i były obarczone wysokim poziomem skomplikowania w sytuacji gdy były to czynności standardowe polegające na skorzystaniu z systemu teleinformatycznego, wysłaniu za jego pomocą zawiadomienia, następnie kilku pism za pośrednictwem poczty, a w konsekwencji przyjęcie, że wartość świadczonej pracy w tym zakresie powinna wynosić 25.650 zł., co skutkowało naruszeniem zasady proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania i zaufania do władzy publicznej,
- art. 64c § 7 w zw. z art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię, tj. nieprawidłowe uznanie, że w postanowieniu o wysokości kosztów egzekucyjnych organ nie ocenia okoliczności związanych ze zwrotem niesłusznie pobranych opłat egzekucyjnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że postanowienie wydane w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a. powinno dotyczyć nie tylko wysokości kosztów, ale także zasad ich ponoszenia, a zatem w postanowieniu tym powinny zostać rozstrzygnięte również okoliczności wskazane w art. 64c § 3 u.p.e.a.,
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 144 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędne niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia,
- zasady praworządności przez nieprawidłowe zastosowanie przepisów, które określają uprawnienia procesowe strony, tj. art. 6 k.p.a.,
- zasady prawdy obiektywnej, co znalazło swoje odzwierciedlenie w akceptowaniu naruszenia postępowania administracyjnego przez Naczelnika oraz Dyrektora,
tj. art. 6, 7 i 8 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że dokonując naliczenia kosztów egzekucyjnych nie można pominąć orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego
z 28 czerwca 2016 r., w sprawie SK 31/14, w tym w szczególności treści jego uzasadnienia. Zdaniem strony koszty egzekucyjne za dokonanie zajęcia rachunku bankowego są niewspółmiernie wysokie w stosunku do naliczonych już odsetek za zwłokę w spłacie należności. Stanowią więc, zdaniem strony, w tej sprawie ogromną sankcję pieniężną dla dłużnika oraz są nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, a także stopniem skomplikowania dochodem organu egzekucyjnego. Ponadto zajęcie rachunku bankowego polega na wysłaniu z użyciem odpowiedniego systemu informatycznego zawiadomienia do konkretnego banku oraz na powiadomieniu zobowiązanego o tej czynności (w tym przypadku za pośrednictwem poczty, koszt przesyłki jednej korespondencji - wg zawartej umowy).
Zdaniem skarżącego organ nie wykonał zaleceń Sądu, nadal bowiem nie powiązał wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż nie odniósł się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych w stosunku do stopnia skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu. Przeprowadził jedynie rozważania co do wypełnienia wymogu miarkowania kosztów w drodze przyjęcia proporcji, przyjmując za punkt odniesienia górną granicę kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości. Natomiast organ nie wyjaśnił czy sporne koszty egzekucyjne pozostają konsekwencją czynności podjętych przez organ egzekucyjny. Organ nie wykazał, że czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego, że ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Wydając zaskarżone postanowienie pominął zatem te argumenty, które zadecydowały
o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów.
Ponadto, przedmiotem sporu w mniejszej sprawie, również ważnym dla kwestii powstania kosztów egzekucyjnych, według strony, pozostają ustalenia zawarte
z Naczelnikiem, z których wynikało, że połowa należności została już zapłacona przez zobowiązanego, a pozostała część zostanie zapłacona w czasie kilku następnych dni. W rozmowie z przedstawicielem Pierwszego Urzędu Skarbowego
w K. dłużnik ustalił, że nie uchyla się od obowiązku zapłaty należności, dlatego część już uregulował, a w ciągu następnych dni ureguluje pozostałe zobowiązanie. Naczelnik przyjął do wiadomości informacje i przystał na jak najszybszą spłatę zadłużenia. Pomimo ustaleń został jednak wystawiony tytuł wykonawczy i zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności
z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontroli Sądu podlegało postanowienie o obciążeniu zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 25.650 zł.
Ocena legalności zaskarżonego postanowienia wymaga uwzględnienia, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Sąd wyrokiem z 9 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 110/19 uchylił postanowienie Dyrektora z [...] r. nr [...]i poprzedzające je postanowienie Naczelnika z [...] r. nr [...] w sprawie obciążenia skarżącego kosztami egzekucyjnymi. W wyroku tym Sąd stwierdził, że określając kwotę kosztów egzekucyjnych, na które składa się opłata manipulacyjna objęta wprost wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego oraz opłata za zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego, organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat
a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów, jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego. Powstała zatem uzasadniona wątpliwość, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych
w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających
z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, czy wysokość kosztów egzekucyjnych, jest adekwatna w znaczeniu wskazanym przez Trybunał do poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych oraz czy pozostaje w związku z efektywnością egzekucji.
W związku z powyższym kontrolując zaskarżoną decyzję zachodzi konieczność zastosowania art. 153 ustawy p.p.s.a. zgodnie, z którym ocena prawna
i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą
w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3). Przepis art. 153 ustawy p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej
w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.
Uregulowanie zawarte w art. 153 ustawy p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 ustawy p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania
(por. wyroki NSA z 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 i 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1762/12 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podsumowując, zarówno organy administracyjne, których działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi, jak i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną
i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał.
W tak zakreślonych ramach prawnych sprawy Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ nie wykonał w sposób prawidłowy zaleceń WSA w K. co do dalszego postępowania w sprawie, czym naruszył przepis art. 153 p.p.s.a., a co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W zaskarżonym postanowieniu ponownie nie wykazano, jakie koszty (wydatki) organ egzekucyjny poniósł w powiązaniu z konkretnymi czynnościami
w postępowaniu egzekucyjnym i jaki nakład pracy organu egzekucyjnego legł
u podstaw ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych. Nie zostało zatem wyjaśnione w sposób weryfikowalny czy ustalone w wysokości 25.650 zł z realizacji tytułu wykonawczego nr 2118.2018 koszty egzekucyjne pozostają w racjonalnej zależności z czynnościami podjętymi przez organ egzekucyjny. Określając wysokość kosztów egzekucyjnych na które składa się opłata za zajęcie wierzytelności
z rachunku bankowego, z wynagrodzenia za pracę przy zastosowaniu art. art. 64 § 5 u.p.e.a. oraz opłata manipulacyjna organ nie odniósł się kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem czasochłonności, stopnia skomplikowania podejmowanych przez organ czynności, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty z jednej strony zapewniały przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego a z drugiej nie stały się swoistą sankcją pieniężną. W sytuacji zaniechania prawodawczego ustalając wysokość opłaty organ winien wykazać, jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym miały wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w określonej wysokości. Wysokość kosztów egzekucyjnych powinna być powiązana w miarę możliwości z rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego, a stosunek wysokości kosztów egzekucyjnych
i czynności, za dokonanie których zostały one pobrane, powinien pozostawać
w rozsądnej zależności, czyli tak jak wskazywał Trybunał Konstytucyjny. Na tym polegać ma miarkowanie z uwzględnieniem standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które winno być stosowane wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Nie można nie zauważyć, że podejmowane czynności (zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego) nie wymagały szczególnych nakładów pracy nie charakteryzowały się wysokim poziomem skomplikowania. Nie odpowiada standardom określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego odwołanie się przez organ do określonej kwotowo maksymalnej wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości. Przyjęcie za punkt odniesienia przy określaniu kosztów egzekucyjnych za zajęcie innej wierzytelności, opłaty manipulacyjnej regulacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczącej wysokości tych kosztów przy egzekucji z nieruchomości należy ocenić jako absolutnie nieuprawnione. Podkreślić należy, że nakład pracy i ilość podejmowanych czynności przez organ egzekucyjny przy egzekucji z nieruchomości jest niewspółmiernie większy i jest wręcz skomplikowany w porównaniu do czynności, dokonanych w niniejszej sprawie, tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Co do zasady są to czynności nieporównywalne, więc nie znajduje żadnego uzasadnienia (ani logicznego, ani racjonalnego, a tym bardziej prawnego), przy badaniu adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny odwoływanie się do stawki przewidzianej za zajęcie nieruchomości. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę na błędną rachunkowo kalkulację maksymalnych stawek opłat egzekucyjnych w oparciu o stawki przewidziane za zajęcie nieruchomości, która jednak z powyższych błędów nie może mieć znaczenia w niniejszej sprawie.
Podsumowując, organ nie wykazał, że czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego, przy uwzględnieniu dobrowolnej wpłaty pozwala na przyjęcie, że ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych
w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających
z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Wydając zaskarżone postanowienie pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów.
W konsekwencji zarzuty naruszenia art. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 18 u.p.e.a. są uzasadnione
Nieuzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia art. 64c § 7 w zw.
z art. 64c § 3 u.p.e.a. z uwagi na nieuwzględnienie przy wydaniu przedmiotowego postanowienia kwestii zwrotu pobranych nienależnie kosztów egzekucyjnych. Wymaga wyjaśnienia, że egzekucja administracyjna w niniejszej sprawie została wszczęta prawidłowo i przeprowadzona została zgodnie z prawem. Dlatego też
w sprawie nie będzie miał również zastosowania przepis art. 64 c § 3 u.p.e.a., bowiem reguluje on tryb postępowania organu dotyczący zwrotu kosztów egzekucyjnych w przypadku gdy po pobraniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Przepis ten reguluje zatem stan faktyczny odmienny od zaistniałego w niniejszej sprawie.
Rozpatrując ponownie sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę i dokonać określenia wysokości kosztów egzekucyjnych tak, aby nie można było zarzucić mu naruszenia standardów wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności zatem organ powinien zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności w celu zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, uchylił zaskarżone postanowienie
i poprzedzające je postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 4
w zw. z § 2 ustawy p.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania sądowego składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł należne na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018.1687).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło