I SA/Ke 473/09

Dnia 24 listopada 2009 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi J.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a 1. zwolnić stronę skarżącą od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 5 października 2009r.; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych w pozostałym zakresie. W skardze z dnia 5 października 2009r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn J. L.zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej jako "p.p.s.a." wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 4 listopada 2009r. Sąd przesłał skarżącej urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżąca w zakreślonym w wezwaniu terminie złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadcza, że jej emerytura ledwo wystarcza, a właściwie nie wystarcza na zaspakajanie najpotrzebniejszych wydatków i spłacanie minimum kart kredytowych oraz zaciąganie nowych debetów. Z mężem skarżąca nie ma rozdzielności majątkowej, jednakże mąż będący zdania, iż to skarżąca otrzymała spadek nie zamierza ponosić kosztów związanych z podatkiem od spadku oraz kosztów sądowych. Skarżąca oświadcza, iż pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem i córką w wieku 15lat. W skład majątku skarżącej wchodzi dom-budynek wielkości 50m² - własność w 1/3 części, mieszkanie wielkości 58m², mieszkanie wielkości 60,6m², nieruchomość rolna wielkości 0,4678ha, własność w 1/3 części budynku o pow. 75m² oraz garaż o pow. 19m². Skarżąca wykazuje oszczędności w wysokości 1000,00zł, oraz oszczędności w kwocie 11.300,00zł (ekwiwalenty zaległe za węgiel), które skarżąca określa jako oszczędności męża. Ponadto skarżąca wykazuje samochód marki F. F. z 2001r. W dalszej części wniosku skarżąca wykazuje zadłużenie i kredyt na łączną kwotę 13.700,00zł Rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z tytułu emerytury w wysokości 1490,60zł brutto miesięcznie oraz przez męża skarżącej również z tytułu emerytury w wysokości 3272,00zł brutto miesięcznie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy "p.p.s.a." wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Analiza złożonego przez J. L. wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt administracyjnych wykazała, że nie zachodzą okoliczności, które dawałyby podstawę do zwolnienia strony w całości od kosztów sądowych, o co się ubiega. Przyznanie prawa pomocy, to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżąca nie należy, bowiem zarówno ona jak i jej mąż uzyskują stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 4762,60zł brutto, posiadają majątek ruchomy jak i nieruchomości znacznej wartości. Wprawdzie choć z jednej strony skarżąca wykazuje oszczędności, posiada również zadłużenie, to jednak koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżących kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpią oni środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny, czy pożyczka od osób trzecich). Biorąc pod uwagę powyższe, uznano, że rozpatrywany wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącej prawo dostępu do sądu. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 §3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.