I SA/Ke 479/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga,, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 listopada 2011r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości składkowych oddala skargę. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania. 1.1. Decyzją z dnia [...]. znak: [...]Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpoznaniu wniosku z dnia [...]. o ponowne rozpoznanie sprawy, wniesionego od decyzji z dnia [...]r. znak: [...]utrzymał w mocy w/w decyzję z dnia [...]., którą odmówił umorzenia J. N. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od II kw. 2000 r. do IV kw. 2007 r. w łącznej kwocie 10103,00 zł. 1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany umotywował trudną sytuacje materialną i bytową. Ponownie analizując sytuację finansową i rodzinną zobowiązanego ustalono, że J. N. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 15.07.1994r. Ubezpieczeniem tym został on objęty decyzją z dnia [...]r. znak: [...]. Tą samą decyzją J. N. został zobowiązany do zapłaty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za nieprzedawniony okres od II kwartału 1996 r. do IV kwartału 2005 r. wraz z odsetkami w łącznej kwocie 15 885,70 zł Zadłużenie z tytułu składek na koncie ubezpieczeniowym J. N..powstało wskutek nieterminowego zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego rolników i objęcia go tym ubezpieczeniem za wsteczny okres. Organ wskazał, że J. N. wraz z bratem A. N. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni tj. 3,44 ha (2,82 ha przeliczeniowego), z którego można uzyskiwać szacunkowe dochody w kwocie 448,38 zł miesięcznie (na podstawie obwieszczenia Prezesa GUS). Z dokonanych ustaleń wynika, że zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z bratem i matką, której źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne wypłacane przez KRUS w kwocie netto 827,17 zł. Z przedłożonych w dniu 20.06.2011r. faktur i paragonów wynika, iż w roku 2010 średnie miesięcznie koszty wykupu leków – dla matki zobowiązanego - wynosiły 53,97 zł, a w okresie od stycznia do czerwca 2011r, ok. 22,12 zł miesięcznie. Wypłacane świadczenie po uwzględnieniu ponoszonych wydatków na leki, przy zapewnionej bezpłatnej opiece lekarskiej, w ocenie Kasy zapewnia matce zobowiązanego podstawowe środki utrzymania. Ustalono, że do stałych miesięcznych wydatków obciążających dochody rodziny należą: opłata za wodę i ścieki - 12,00 zł, oplata za energię elektryczną - 125,00 zł, ubezpieczenie budynków -12,33 zł, podatek gruntowy - 20,66 zł, zakup drewna - 5,31 zł. Podniesiono jednocześnie, że J. N., na wsparcie i rozwój gospodarstwa, nie ubiegał się o środki finansowe w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z ARiMR. W aktualnej sytuacji dochodowej nie korzystał z pomocy finansowej ani z pomocy rzeczowej świadczonej przez GOPS. Wskazano także, że zobowiązany reguluje bieżące składki. Uznano, że sytuacja finansowa zobowiązanego o ile nie pozwala na jednorazową spłatę zadłużenia, o tyle pozwala na jego spłatę w ratach. 1.3. Organ wyjaśnił, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są wydawane na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 50, poz.291 ze. zm). Podkreślono, że ustawodawca, zgodnie z powołanym przepisem nie nałożył na Prezesa Kasy obowiązku do podejmowania pozytywnych decyzji w zakresie odroczenia termin u płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożenia na raty lub umorzenia, a jedynie dał uprawnienie do podejmowania tego typu decyzji. Analizując argumentację wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego odmówiono umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. 2.Skarga do Sądu 2.1. Na powyższą decyzję J. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zaległych składek. 2.2. Skargę uzasadniał trudną sytuacją materialną. Wskazywał, że odkąd się zgłosił płaci składki regularnie. Przy rozpoznaniu sprawy winno być uwzględnione, że do ubezpieczenia zgłosił się dobrowolnie. Wskazywał na chorobę matki oraz ponoszone wydatki, które nie zostały uwzględnione przez organ. Podnosił, że przedstawiona przez niego sytuacja finansowa i rodzinna, nie pozwala na spłatę zadłużenia, jak również nie korzysta z innej pomocy państwa. 2.3. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał st.sko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1 Sądy administracyjne zostały wyposażone w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub post.enia, sąd bada ich zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., określanej dalej jako ustawa P.p.s.a.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. 3.2 Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź, gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 3.3 Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. 3.4 Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie st.ł art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) dalej: u.u.s.r., zgodnie z którym organ w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowych i składkowych może w całości lub w części umorzyć należności z tytułu składek. Treść przywołanego przepisu wskazuje, że w opisanej sytuacji organ wydaje decyzję uznaniową. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy w przypadku stwierdzenia ważnego interesu wnioskodawcy mogą, ale nie muszą należności umorzyć, choć jednocześnie rozstrzygnięcie wydane w tym trybie nie może mieć charakteru dowolnego. W świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy winny podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.), zaś wydając decyzję winny zastosować wymogi określone w art.107 §1 K.p.a. 3.5 Kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w konkretnej sprawie występują przesłanki określone dyspozycją art. 41a ust 1. pkt 1 u.u.s.r., którą jest przede wszystkim przesłanka ważnego interesu zainteresowanego. Aby dokonać takiej oceny, konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, ustalenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami, które umożliwiają org. ocenę, czy sytuacja materialna i życiowa wnioskodawcy pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności. Przy czym dokonując tejże oceny w kontekście ewentualnego umorzenia zaległości, organ nie bada przyczyn powstania zaległości ani stopnia przyczynienia się wnioskodawcy do ich powstania. Organ dokonuje oceny przesłanek tylko w zakresie aktualnej sytuacji życiowej i majątkowej osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. 3.6 Należy ocenić, że organ sprostał wyżej opisanym wymogom. Przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Czyniąc te ustalenia organ przeprowadził kontrolę co do stanu majątkowego strony. W tym zakresie przeprowadzono wizytację w miejscu zamieszkania J.a N.ego, w trakcie której zbadano warunki mieszkaniowe rodziny wnioskodawcy. Organ ustalił obszar gospodarstwa rolnego którego skarżący jest współwłaścicielem i obliczył jego potencjalną dochodowość. Wskazał na świadczenie emerytalne matki skarżącego, z którą skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. 3.7 Dokonując dalszych ustaleń organ wziął pod uwagę stałe wydatki związane z utrzymaniem skarżącego, jego brata i matki, w tym na wodę, ścieki, energię elektryczną, ubezpieczenie budynków, podatek od nieruchomości, zakup drewna. Uwzględnił podnoszone przez matkę skarżącego koszty zakupu lekarstw. 3.8 W tak ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego – art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r. Nadmienić w tym miejscu należy, że ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2010r. II FSK 620/09 LEX nr 745770). 3.9 W sprawie niniejszej sytuacja taka po stronie skarżącego nie zaszła. Skarżący posiada przecież gospodarstwo rolne, z którego ma możliwość uzyskiwania regularnego, choć niewątpliwie skromnego dochodu. Nie można również pominąć okoliczności, że skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, a wręcz przeciwnie, pozostaje na utrzymaniu swojej matki, uzyskującej stały dochód. Te okoliczności przesądzają o braku ważnego interesu po stronie J. N. To zaś ustalenie powoduje, że organ nie mógł zastosować ulgi przewidzianej w art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r. 3.10 Reasumując należało zatem uznać, że sytuacja J. N. została oceniona w sposób prawidłowy a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zbadał sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy. Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że organ nie zbadał wydatków skarżącego. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie przytoczył szczegółowych ustaleń co do stanu majątkowego strony, a jedynie odwołał się do ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, jednakże wszystkie te okoliczności związane z wydatkami zostały poddane analizie. Organ odniósł się do wszystkich podnoszonych przez zobowiązanego argumentów, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. Swoje st.sko uzasadnił stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. 3.10 Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy P.p.s.a. podlegała oddaleniu.