I SA/Ke 480/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga (spr.),, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 listopada 2011r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. znak [...]Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]. znak [...]odmawiającą A. N. zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za okres od drugiego kwartału 2002r. do czwartego kwartału 2007 r. w kwocie 9971,80 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzja z dnia 8 lipca 2011r. wydana została na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W decyzji z dnia 8 lipca 2011r. wskazano, że na koncie A. N. powstało zadłużenie ponieważ nie wywiązał się on z obowiązku terminowego zgłoszenia się do ubezpieczenia. Wprawdzie opłacał bieżące składki, jednak zaniedbał przy tym obowiązek regulowania zaległości. W tej sytuacji Kasa wystąpiła z wnioskiem do Sądu o zabezpieczenie hipoteczne wymaganych należności w księdze wieczystej prowadzonego przez stronę gospodarstwa rolnego. Organ podniósł, że rozpatrując ponownie sprawę uwzględniony został materiał dowodowy zgromadzony w okresie przed podjęciem decyzji z dnia 8 lipca 2011r., a mianowicie dokumentacja potwierdzająca problemy zdrowotne matki wnioskodawcy, ponoszone koszty leczenia i podstawowe wydatki rodziny, oraz ustalenia dokonane w wyniku przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie rolnym. Kasa w uzasadnieniu poprzedniej decyzji wyjaśniła przesłanki załatwienia sprawy. Decyzja ta była zasadna w odniesieniu do sytuacji w jakiej wnioskodawca się znajduje i przy obowiązującym stanie prawnym. Ponowna analiza zgromadzonego materiału wykazała, iż A. N. nie ma możliwości jednorazowej spłaty całości zadłużenia z uwagi na jego wielkość. Jednakże jego sytuacja finansowa pozwala na regulowanie tego zadłużenia w niewielkich ratach dostosowanych do możliwości płatniczych. Należności są wynikiem zaniedbania, za które strona ponosi odpowiedzialność. Organ wskazał, że brzmienie art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie nakłada na Prezesa Kasy lub upoważnionego przez niego pracownika Kasy obowiązku do podejmowania pozytywnych decyzji w zakresie odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożenia na raty lub umorzenia w całości lub w części, a jedynie daje uprawnienie do podejmowania tego typu decyzji. Omawiany zapis ustawowy oznacza, iż KRUS może pomóc rolnikowi w spłacie ciążącego zadłużenia nie tylko poprzez podjęcie decyzji o umorzeniu, które podejmowane są jedynie w szczególnych przypadkach, np. gdy w gospodarstwie zaistniały zdarzenia losowe, niezależne od sposobu postępowania dłużnika. Inną formą pomocy udzielaną rolnikowi, który ma problemy finansowe może być podjęcie decyzji o rozłożeniu zadłużenia na raty. Z wnioskiem w tej sprawie winien wystąpić płatnik składek. Na powyższą decyzję z dnia 17 sierpnia 2011r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył A. N.. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie zaległych składek. W treści skargi wskazał na trudną sytuację materialną i brak możliwości spłaty zadłużenia. Gospodarstwo rolne ma małą powierzchnię – 2,80 ha, dzielone jest z bratem i ma niską jakość ziemi. Skarżący wskazał na chorobę matki oraz ponoszone wydatki, które nie zostały uwzględnione przez organ. Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Opisał ponadto przebieg postępowań dotyczących A. N., toczących się w ubiegłych latach przed tym organem oraz przed sądami powszechnymi i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Sądy administracyjne zostały wyposażone w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia, sąd bada ich zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., określanej dalej jako ustawa P.p.s.a.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź, gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowił art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) dalej: u.u.s.r., zgodnie z którym organ w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowych i składkowych może w całości lub w części umorzyć należności z tytułu składek. Treść przywołanego przepisu wskazuje, że w opisanej sytuacji organ wydaje decyzję uznaniową. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy w przypadku stwierdzenia ważnego interesu wnioskodawcy mogą, ale nie muszą należności umorzyć, choć jednocześnie rozstrzygnięcie wydane w tym trybie nie może mieć charakteru dowolnego. W świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy winny podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.), zaś wydając decyzję winny zastosować wymogi określone w art.107 §1 K.p.a. Kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w konkretnej sprawie występują przesłanki określone dyspozycją art. 41a ust 1. pkt 1 u.u.s.r., którą jest przede wszystkim przesłanka ważnego interesu zainteresowanego. Aby dokonać takiej oceny, konieczne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, ustalenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami, które umożliwiają organowi ocenę, czy sytuacja materialna i życiowa wnioskodawcy pozwala i w jakim zakresie na zapłatę należności. Przy czym dokonując tejże oceny w kontekście ewentualnego umorzenia zaległości, organ nie bada przyczyn powstania zaległości ani stopnia przyczynienia się wnioskodawcy do ich powstania. Organ dokonuje oceny przesłanek tylko w zakresie aktualnej sytuacji życiowej i majątkowej osoby wnoszącej o umorzenie zaległości. Należy ocenić, że organ sprostał wyżej opisanym wymogom. Przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Czyniąc te ustalenia organ przeprowadził kontrolę co do stanu majątkowego strony. W tym zakresie przeprowadzono wizytację w miejscu zamieszkania A. N., w trakcie której zbadano warunki mieszkaniowe rodziny wnioskodawcy. Organ ustalił obszar gospodarstwa rolnego którego skarżący jest współwłaścicielem i obliczył jego potencjalną dochodowość. Wskazał na świadczenie emerytalne matki skarżącego, z którą skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Dokonując dalszych ustaleń organ wziął pod uwagę stałe wydatki związane z utrzymaniem skarżącego, jego brata i matki, w tym na wodę, ścieki, energię elektryczną, ubezpieczenie budynków, podatek od nieruchomości, zakup drewna. Uwzględnił podnoszone przez matkę skarżącego koszty zakupu lekarstw. W tak ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego – art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r. Nadmienić w tym miejscu należy, że ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2010r. II FSK 620/09 LEX nr 745770). W sprawie niniejszej sytuacja taka po stronie skarżącego nie zaszła. Skarżący posiada przecież gospodarstwo rolne, z którego ma możliwość uzyskiwania regularnego, choć niewątpliwie skromnego dochodu. Nie można również pominąć okoliczności, że skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, a wręcz przeciwnie, pozostaje na utrzymaniu swojej matki, uzyskującej stały dochód. Te okoliczności przesądzają o braku ważnego interesu po stronie A. N.. To zaś ustalenie powoduje, że organ nie mógł zastosować ulgi przewidzianej w art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r. Reasumując należało zatem uznać, że sytuacja A. N. została oceniona w sposób prawidłowy a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zbadał sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy. Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że organ nie zbadał wydatków skarżącego. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie przytoczył szczegółowych ustaleń co do stanu majątkowego strony, a jedynie odwołał się do ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, jednakże wszystkie te okoliczności związane z wydatkami zostały poddane analizie. Organ odniósł się do wszystkich podnoszonych przez zobowiązanego argumentów, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. Swoje stanowisko uzasadnił stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy P.p.s.a. podlegała oddaleniu.