I SA/Ke 483/11

Dnia 2 listopada 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. M. K.wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 października 2011r. skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100zł. W zakreślonym w wezwaniu do uiszczenia wpisu terminie skarżący w dniu 28 października 2011r. uiścił należny wpis i jednocześnie złożył wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Złożony wniosek skarżący uzasadnia małą znajomością przepisów prawnych, jednocześnie oświadcza, że nie jest w stanie opłacić prawnika ze względu na niski dochód. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący sam pozostaje w gospodarstwie domowym, jako posiadany majątek wykazuje dom wielkości 50m² oraz nieruchomość rolną wielkości 1,12ha. Źródłem utrzymania skarżącego jest dochód uzyskiwany z tytułu emerytury w wysokości 1800zł miesięcznie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia radcy prawnego. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienie pełnomocnika, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W istocie instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów sądowych, czy kosztów ustanowienia pełnomocnika bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt administracyjnych wykazała, że bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem uzyskuje stały miesięczny dochód w kwocie 1800zł, nie ma nikogo na utrzymaniu, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Uzasadniając złożony wniosek skarżący wskazał także na małą znajomość przepisów prawnych, wskazać jednak należy, iż jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Tak więc argumentem za przyznaniem prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika nie może być mała znajomość przepisów prawnych. W tym miejscu podkreślić należy, że Sąd obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez skarżącego zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o ustanowienie radcy prawnego i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.