I SA/Ke 484/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal,, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. II S.A./Ke 484/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania P.M. od decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta I Gminy S. z dnia [...] znak [...] w sprawie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie umorzenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006rok, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 208 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa(t.j. Dz. U. z dnia 2005r.Nr 8 poz.60 ze zm.) umorzenie postępowania następuje wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Bezprzedmiotowość zachodzi, gdy w sposób oczywisty organ podatkowy stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oczywistość bezprzedmiotowości może wynikać m. in. z tego, że żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ. Wniosek P.M. z dnia [...] dotyczył umorzenia zaległości podatkowej III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006r. W toku rozpatrywania wniosku przez organ podatkowy w S. zaległość podatkowa została uregulowana przez podatnika. W ocenie organu wobec wygaśnięcia zobowiązania podatkowego na skutek jego zapłaty, postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co obligowało organ do umorzenia postępowania. Na powyższą decyzję P.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Podniósł, że w dniu złożenia wniosku o umorzenie III raty łącznego zobowiązania podatkowego za 2006r. zaległość podatkowa istniała. Wskazał, ze decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest dla niego krzywdząca. Zapłacił podatek by nie narazić się na dalsze koszty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia czy zapłata zaległości podatkowej w trakcie toczącego się postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej czyni to postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 208 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 208 ustawy Ordynacja podatkowa przewiduje obligatoryjne umorzenie postępowania w przypadku jego bezprzedmiotowości. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w sytuacji, gdy organ stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Bezprzedmiotowość w rozumieniu tego przepisu oznacza, że nie istnieje żądanie w celu zrealizowania którego, wszczęto postępowanie podatkowe. Należało rozważyć, jakie są konsekwencje prawne zapłaty zaległości podatkowej, a w szczególności czy fakt ten miał wpływ na tok postępowania w sprawie udzielenia ulgi podatkowej - umorzenia zaległości. W orzecznictwie sądowym nie był kwestionowany pogląd, że przymusowe wykonanie zobowiązania podatkowego w czasie trwania postępowania w sprawie o umorzenie zaległości nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym (wyrok NSA z 27 sierpnia 1997r IIISA 1972/95). Kontrowersje budził problem czy taki sam skutek nastąpi w wyniku dobrowolnej zapłaty zaległości. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że dobrowolna zapłata zaległości podatkowej przed wniesieniem wniosku o jej umorzenie sprawia, że postępowanie podatkowe z tego wniosku jest bezprzedmiotowe (wyrok NSA z dnia 4 maja 2005r FSK2092/04). Natomiast uiszczenie zaległości po wszczęciu postępowania ulgowego nie czyni tegoż postępowania bezprzedmiotowym, w związku z czym nie ma podstaw do jego umorzenia na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej ( wyrok NSA z dnia 9 października 2006r. I FSK1/06, wyrok z dnia 14 października 2004r. FSK561/04,). Sąd w składzie obecnym podziela powyższe stanowisko. Nie ma żadnych racjonalnych podstaw by oceniać bezprzedmiotowość postępowania w zależności od sposobu w jaki został zrealizowany obowiązek podatkowy. Wykonanie zobowiązania zarówno w drodze przymusu jak i dobrowolne wykonanie przez podatnika nie unicestwia prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia żądania. Dobrowolna zapłata zaległości nie oznacza bowiem, w przypadku wszczętego postępowania w sprawie udzielenia ulgi, rezygnacji z jej przyznania, lecz jest realizacją ciążącego na podatniku obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby w konsekwencji, przy wykonaniu obowiązku podatkowego wynikającego z decyzji, do niemożności korzystania przez podatnika z uprawnienia określonego w art. 67a Ordynacji podatkowej. Skutkiem zapłaty przez P.M. III raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2006r. było, co podniósł organ odwoławczy, wygaśnięcie zobowiązania podatkowego. Nie oznacza to jednak, że przestało istnieć żądanie w celu zrealizowania, którego wszczęto postępowanie podatkowe. Nie przestał istnieć interes podatnika do rozpatrzenia jego żądania w przedmiocie ulgi. Podatnik jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, która rzutuje na jego sytuację i jeżeli wnosi o umorzenie zaległości podatkowej, organ jest zobowiązany ocenić czy zachodzą przesłanki z art. 67a Ordynacji podatkowej.( por. wyrok SN z dnia 6 lutego 2002r. III RN 198/00). Nie ma zatem miejsca bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 208 Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów stanowisko organów, iż skutkiem zapłaty przez podatnika zaległości podatkowej była bezprzedmiotowość, wszczętego przed dokonaniem zapłaty, postępowania w przedmiocie przyznania ulgi i w konsekwencji umorzenie postępowania jest nieprawidłowe. Umorzenie postępowania przy braku przesłanki bezprzedmiotowości, stanowi naruszenie przepisu art. 208 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, pozbawia podatnika możliwości merytorycznego rozpoznania jego wniosku. W tym stanie rzeczy obowiązkiem organu jest ocenić, skoro podatnik podtrzymuje wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, czy zachodzą przesłanki określone w art. 67a Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c, 135 oraz 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.