I SA/Ke 489/12

Dnia 26 czerwca 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów usług za styczeń 2007 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie powyżej 200 zł; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 489/12 oddalającego skargi M. P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów usług M. P. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 7 maja 2013 r. Sąd przesłał pełnomocnikowi skarżącego urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi został złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych lub o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący wskazał, że aktualnie Urząd Skarbowy w O. prowadzi wobec niego postępowanie egzekucyjne dotyczące podatku od towarów i usług z poprzednich lat. Z tego względu skarżący był zmuszony zakończyć działalność gospodarczą, ponadto oświadczył, że jest bezrobotny od 9 marca 2013 r. i nie ma możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący wskazał, że przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu depresji. Choroba uniemożliwia mu w znacznym stopniu znalezienie i wykonywanie pracy. Żona przebywa na rencie chorobowej, na której jest zajęcie komornicze. Skarżący wskazuje, że większość rachunków opłaca z opóźnieniem , posiada zadłużenie na karcie kredytowej. Skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i córką w wieku 15 lat. Według oświadczenia żona skarżącego uzyskuje dochód z tytułu renty w wysokości 442 zł miesięcznie, skarżący uzyskuje dochód z zasiłku chorobowego w kwocie 870 zł. Jako posiadany majątek skarżący wykazuje dom o pow. 125m² oraz jako majątek żony wykazuje dom o pow. 160m². Do wniosku skarżący dołączył oświadczenie dotyczące środków na kontach bankowych celem wyjaśnienia jakie to są wpływy i skąd pochodzą oraz wybiórczo wyciągi z posiadanych rachunków bankowych swoich i żony. Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku, co do jego treści dane w nim zawarte okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącego. Z uwagi na powyższe pismem z dnia 24 maja 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w/w wniosku poprzez: 1. przedłożenie odpisu (kserokopii) rocznych zeznań podatkowych skarżącego oraz jego żony za rok 2012; 2. przedłożenie bilansu (z uwzględnieniem przychodów, kosztów oraz dochodów) prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej za okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r. - ewentualnie przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o nieprowadzeniu działalności gospodarczej przez żonę; 3. przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz żonę skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje za miesiąc kwiecień oraz maj 2013 r.. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył: - wykaz operacji na rachunku w banku C. za okres 10.04. – 17.05. 2013; - wykaz operacji na rachunku w banku A. za okres 30.04. – 31.05. 2013 r. - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 10.06.2013 r. o dochodzie A. P. za 2012 r., który wyniósł 12.420,51 zł; - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 10.06.2013 r. o zgłoszeniu zawieszenia działalności gospodarczej przez A. P. od dnia 2 stycznia 2013 r., - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 5.06.2013 r. o dochodzie M. P. za 2012 r., który wyniósł 3.467,69 zł; Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie kosztów sądowych oraz przedłożonych dokumentów wykazała, że wniosek ten zasługuje na częściowe uwzględnienie, bowiem skarżący jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie części kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do wyżej wskazanej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem pomimo powoływania się na ciężką sytuację finansową nie potwierdził tego w przedłożonych na żądanie Sądu dokumentach. Wprawdzie aktualnie skarżący nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak z uwagi na to, że przebywa na zwolnieniu lekarskim uzyskuje zasiłek chorobowy, również żona skarżącego uzyskuje stałe miesięczne świadczenie. Za zasadnością uwzględnienia wniosku w całości nie przemawia również fakt, zarówno skarżący i jego żona posiadają majątek w postaci dwóch nieruchomości – domu wielkości 125m² oraz domu wielkości 160m². Również przedłożone historie rachunków bankowych skarżącego i jego żony świadczą, że rodzina skarżącego pomimo wskazywanych problemów finansowych jest w stanie wygospodarować środki na ubezpieczenie zaopatrzenia dzieci – dobry start w kwocie 161,82 zł miesięcznie, czy spłatę karty kredytowej. Skarżący nie wykazuje, nie wynika to również z przedłożonych historii rachunków bankowych, aby posiadał zaległości w opłatach za utrzymanie domu. Podkreślić jednak należy, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego konieczne koszty sądowe stanowi przede wszystkim wpis od skargi kasacyjnej, który stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) winien wynieść 2.332 zł. W ocenie orzekającego jest to kwota, której uiszczenie na poczet kosztów sądowych mogłoby w sposób znaczący zachwiać budżetem rodziny skarżącego. Natomiast przyznane zwolnienie nie przekracza jego możliwości finansowych, bowiem uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 200 zł nie uczyni uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący spełnia przesłanki uzasadniające częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.