I SA/Ke 491/12

Dnia 9 listopada 2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów usług za marzec 2007 r. p o s t a n a w i a 1. oddalić wniosek M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek M. P. o ustanowienie radcy prawnego. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. w przedmiocie podatku od towarów usług M. P. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący wskazał, że aktualnie Urząd Skarbowy w O. Ś. prowadzi wobec niego postępowanie egzekucyjne dotyczące podatku od towarów i usług z poprzednich lat. Z tego względu skarżący był zmuszony zakończyć działalność gospodarczą, ponadto oświadczył, że jest bezrobotny i nie ma możliwości uiszczenia wpisu. Skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i córką w wieku 15 lat. Według oświadczenia żona skarżącego uzyskuje dochód z tytułu renty w wysokości 560zł miesięcznie, ponadto prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi stratę w kwocie 460zł miesięcznie, w związku z tym na utrzymanie rodziny skarżącego pozostaje kwota 200zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazuje dom o pow. 125m² oraz jako majątek żony wykazuje dom o pow. 160m². Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku, co do jego treści dane w nim zawarte okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącego. Z uwagi na powyższe pismem z dnia 10 października 2012 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w/w wniosku poprzez: - przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego oraz zeznania podatkowego żony za rok 2011; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego oraz jego żonę samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu, w którym zamieszkuje rodzina skarżącego poniesionych w roku 2012 np. czynsz, energia, media, telefon; - przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie przeznacza rodzina skarżącego na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki; - wskazanie adresu – miejsca położenia domu wielkości 160m² należącego do żony skarżącego wymienionego w rubryce nr 8 formularza PPF oraz wskazanie kosztów związanych z jego utrzymaniem; - oświadczenie, czy rodzina skarżącego korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył: - wykaz operacji na rachunku w banku Citi handlowy za okres 16.10. – 23.10; - zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 23.10.2012 r. którym zaświadczono, że do Urzędu Skarbowego w L. nie wpłynęło zeznanie podatkowe skarżącego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2011; - zestawienie operacji na rachunku bankowym żony skarżącego za okres od 1 sierpnia 2012 r. do 25 października 2012 r. obciążenia 16.220,52zł, uznania 15.870.71zł, saldo początkowe 1.099,64zł, saldo końcowe 751,66zł. - kserokopię potwierdzenia dokonania opłaty za wywóz śmieci za 2012 r. w kwocie 415,92zł, - kserokopię faktury za wodę z dnia 8 lutego 2012 r. na kwotę 169,24zł; z dnia 2 kwietnia 2012 r. na kwotę 149,19zł (wraz z odsetkami), z dnia 1 czerwca 2012 r. na kwotę 205,74zł (wraz z odsetkami), z dnia 1 sierpnia 2012 r. na kwotę 180,29zł, z dnia 1 października 2012 r. na kwotę 187,86zł - kserokopię faktury za energię z dnia 28 marca 2012 r. na kwotę 1027,09zł; z dnia 25 września 2011 r. na kwotę 485,22zł, z dnia 10 stycznia 2011 r. na kwotę 516,67zł, z dnia 15 maja 2012 r. na kwotę 367,17zł, z dnia 15 maja 2012 r. na kwotę 371,92zł - kserokopię faktury za gaz z dnia 16 lutego 2012 r. na kwotę 1629,55zł; z dnia 16 sierpnia 2012 r. na kwotę 233,12zł, z dnia 18 października 2012 r. na kwotę 271,11zł, - kserokopię wezwania do zapłaty za faktury za gaz z dnia 18 kwietnia 2012 r. na łączną kwotę 1636,06zł; z dnia 22 czerwca 2012 r. na łączną kwotę 408,65zł, - kserokopię potwierdzenia dokonania opłaty za energię w kwocie 335,48zł, - kserokopię aktu notarialnego z dnia 2 wrześnie 2010 r. o ustanowieniu między skarżącym, a jego żoną rozdzielności majątkowej. - zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w O. Ś. z dnia 25 października 2012 r. zaświadczające, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 25 października 2012r. bez prawa do zasiłku, - zaświadczenie Starosty O. o posiadaniu przez żonę skarżącego samochodu osobowego marki FIAT FY SEDIC rok prod. 2008, - zaświadczenie Starostwa Powiatowego w L. potwierdzające, że na nazwisko skarżącego nie są zarejestrowane żadne pojazdy, - kserokopię zeznania podatkowego PIT-38 za 2011 rok, w którym żona skarżącego wykazała przychód w kwocie 15.087,00 zł, koszty w kwocie 14.986,84zł oraz dochód w kwocie 100,16 zł; - kserokopię zeznania podatkowego PIT-37 za 2011 rok, w którym żona skarżącego wykazała przychód/dochód w kwocie 3.066,33 zł; - kserokopię zeznania podatkowego PIT-36L za 2011 rok, w którym żona skarżącego wykazała przychód w kwocie 432.127,67 zł, koszty w kwocie 467.111,33zł oraz stratę w kwocie 34.983,66 zł. Ponadto skarżący przedłożył oświadczenie, w którym wskazał, że nie posiada konta ani lokat dewizowych, a jedynie rachunek debetowy (karta kredytowa), na którym aktualnie występuje zadłużenie w kwocie 8.918,51zł. Wskazał również, że na rachunku żony oprócz jej dochodów uwzględniane są wpłaty z emerytury ojca skarżącego niemal w całości przeznaczane na jego pobyt w DPS B.. Na konto żony skarżącego robione są również przelewy z konta jej ojca, który pomaga im finansowo – ujęte jako przelewy własne. Ponadto konto żony zostało zasilone kwotą 5.000,00zł pochodzącą z oszczędności. Skarżący oświadcza, że aktualnie jego rodzina nie posiada oszczędności ani lokat, gdyż od roku firma żony przynosi straty. Skarżący oświadcza, że w okresie od dnia 26 lipca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. był zatrudniony na umowę zlecenie i uzyskał wynagrodzenie 1.647,25zł. Skarżący oświadczył, że na opłaty jego rodzina przeznacza kwotę ok. 893zł miesięcznie, wydatki związane z życiem codziennym stanowią kwotę ok. 1.000,00zł miesięcznie Dom położony w miejscowości Z. należący do żony jest niezamieszkany i nie ma związanych z nim znaczących kosztów utrzymania, skarżący jest w nim zameldowany na pobyt stały, natomiast na stałe przebywa w O. Ś.., gdzie jest zameldowany na okres czasowy. Aktualnie rodzina skarżącego nie korzysta z pomocy społecznej. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego oraz przedłożonych dokumentów wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do wyżej wskazanej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem pomimo powoływania się na ciężką sytuację finansową nie potwierdził tego w przedłożonych na żądanie Sądu dokumentach. Wprawdzie aktualnie skarżący nie pracuje nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak zauważyć należy, że biorąc pod uwagę zwłaszcza wiek skarżącego winien podjąć pracę zarobkową, w przypadku problemów ze znalezieniem pracy stałej należy rozważyć podjęcie pracy sezonowej lub dorywczej, co poprawi kondycję finansową rodziny. Ponadto zauważyć należy, że pomimo wskazywanych problemów finansowych żona skarżącego nadal prowadzi działalność gospodarczą z której za 2011 r. wykazała przychód w kwocie 432.127,67zł i wygenerowała koszty uzyskania przychodów w kwocie 467.111,33zł. W ocenie orzekającego, jeżeli prowadzona działalność gospodarcza generuje koszty w wykazanej wysokości to nie można uznać, że skarżący nie posiada niezbędnych funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Nie zmienia twierdzenie skarżącego fakt, że działalność gospodarcza prowadzona przez żonę przynosi stratę. Wskazać bowiem należy, że strata w zakresie prowadzonej działalność gospodarczej jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, co za tym idzie sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia prawa pomocy. Wykazanie w danym roku straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej i taka sytuacja nie miała miejsca również niniejszej sprawie. Za zasadnością wniosku nie przemawia również fakt, zarówno skarżący jak i jego żona posiadają majątek. Żona skarżącego jest właścicielem samochodu osobowego – marki FIAT FY SEDIC rok prod. 2008 oraz jest właścicielem nieruchomości - domu wielkości 160m² w miejscowości Z., który według oświadczenia nie jest zamieszkany i nie ma znaczących kosztów związanych z jego utrzymaniem. Jednak w odniesieniu do powoływania się przez skarżącego na trudną sytuację materialną, jednak stać jego rodzinę na utrzymanie tej nieruchomości, ponadto skarżący nie wskazuje na potrzebę jej zbycia. Trzyosobowa rodzina skarżącego zamieszkuje w domu wielkości 125m² w Ostrowcu Świętokrzyskim ponosząc bardzo wysokie koszty jego utrzymania. Jak wynika z przedłożonych faktur za okres od 8 lutego 2012 r. do 1 października 2012 r. na utrzymanie domu rodzina skarżącego przeznaczyła kwotę 7.317,28zł, co stanowi miesięcznie kwotę 914,66zł (7.317,28÷8 miesięcy). Należy też zauważyć, że większość opłat uiszczana jest w terminie i skarżący nie wykazuje żadnego zadłużenia w opłatach. Ponadto skarżący wskazał, że na wydatki codzienne przeznacza kwotę ok. 1.000,00zł miesięcznie. Skarżący nie wykazuje, aby spłacał kredyt, czy pożyczkę. Natomiast trudno się odnieść do przedłożonego wykazu operacji dokonanych kartą kredytową, bowiem obejmuje on okres od 16 października 2012 r. do 23 października 2012 r., przy czym skarżący wezwaniem Sądu był zobowiązany do wykazania operacji z ostatnich trzech miesięcy. Zauważyć należy, że skarżący składając skargę do Sądu powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Analiza przedłożonego rachunku bankowego żony wskazuje, że w okresie od dnia złożenia skargi do Sądu tj. od dnia 8 sierpnia 2012 r. na przedstawiony rachunek bankowy wpłynęły następujące kwoty: kwota 6.900,00zł – wpłata własna, kwota 2.914,46zł - przelew wewnątrz banku, kwota 500zł - wpłata od G. B., kwota 1.283,19zł przelew z ZUS, kwota 4.073,00zł przelew z Centrum Rozwoju Pamięci E. L.. Łącznie we wskazanym okresie ponad dwóch miesięcy wpłynęła na przedstawiony rachunek kwota 13.870,46zł, czyli kilkakrotnie przewyższająca wysokość wpisu od skarg wniesionych łącznie we wszystkich sprawach skarżącego. Z powyższego wynika, że skarżący był w stanie zabezpieczyć środki na poniesienie kosztów sądowych związanych z wniesieniem niniejszej skargi do Sądu. Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności, mimo wskazywania przez skarżącego na problemy finansowe negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego oraz kosztów opłacenia profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, w związku z czym postanowiono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a.