I SA/Ke 496/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga (spr.),, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Asystent sędziego Magdalena Stępniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2010r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. postanowieniem z dnia [...]r., sygn. [...], wydanym na wniosek S. B., odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 209 170,10 zł, powstałych w wyniku zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego na podstawie tytułu wykonawczego SM 1/689/08 z dnia 20 października 2008 r., obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że przesłanki z art. 64e § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przedmiotowej sprawie nie zachodzą, albowiem sytuacja materialna wnioskodawcy jest dobra i ściągniecie kosztów egzekucyjnych nie spowodowało dla niego znacznego uszczerbku majątkowego. Organ uznał podaną przez S. B. okoliczność trudnej sytuacji majątkowej, tj. niewywiązywanie się przez kontrahenta ze zobowiązania za dostawę w kwocie 2 153 236,41 euro, za niewystarczającą do umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż wnioskodawca podjął stosowne kroki do odzyskania należnej kwoty. Natomiast zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy posiada on znaczny majątek. Wysokość dochodu S. B. i jego małżonki G. B. w 2009 r. wynosiła 106 196,41 zł netto, zaś dochód do opodatkowania z prowadzonej działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu PIT-36L w roku 2009 wyniósł 928 043,97 zł. Kwota środków zgromadzonych na dzień 17 maja 2010 r. na rachunkach bankowych, lokatach oraz kasach wynosiła 16 758 789,94 zł, a kredyty kwotę 18 611 216,99 zł. Zaciągnięte kredyty mają zabezpieczenie w postaci wpisów hipotecznych na posiadanych przez stronę nieruchomościach gruntowych i zabudowaniach, stanowiących jego własność bądź użytkowanie wieczyste. Ponadto z załączonej kartoteki środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych wynika, iż wartość netto środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych na koniec maja 2010 r. wynosiła 1 251 595,81 zł. Część tych środków trwałych została nabyta w ciągu ostatniego roku podatkowego, tj.: Audi A6 o wartości początkowej 165 591 zł, samochód ciężarowy Volvo o wartości początkowej 332 315 zł, przyczepa na obrotnicy o wartości początkowej 62 500 zł, samochód ciężarowy Volvo o wartości początkowej 330 117 zł, przyczepa na obrotnicy o wartości początkowej 62 500 zł oraz samochód Wrangler Sport 2,8 o wartości początkowej 118 852,45 zł. S. B. jest osobą aktywną zawodowo, a obrót przedsiębiorstwa w ciągu ostatnich trzech miesięcy, zgodnie z deklaracjami VAT-7, wynosił: IV 2010 r. - 272 558 zł, III 2010 r. - 2 631 248 zł, II 2010 r. - 2 190 542 zł. Powyższa sytuacja materialna wskazuje, zdaniem organu, że brak jest przesłanek z art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do umorzenia kosztów egzekucyjnych. W oparciu o powyższy stan faktyczny i prawny Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. S. B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej w K. Skarżonemu postanowieniu strona zarzuciła brak wnikliwej oceny dowodów oraz uznając ocenę tę za dowolną, nieuwzględniającą oczywiście niesprawiedliwych kosztów egzekucyjnych w stosunku do nakładu pracy organu egzekucyjnego. Ponadto strona podniosła trudną sytuację zakładu, stwierdzając, że może dojść do jego likwidacji i pozbawienia pracy kilkudziesięciu osób. Odnośnie zaś wyegzekwowania należności od kontrahenta zagranicznego – jest to niepewne i może trwać całymi miesiącami. W konkluzji zażalenia S. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 13 lipca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji. Uzasadniając motywy rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż nie ma wątpliwości, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec S. B. było prawidłowe, co zostało potwierdzone w innych postępowaniach administracyjnych i brak jest podstaw do jego kwestionowania. Organ wyjaśnił, że wysokość opłat stanowiących koszty egzekucyjne wynika z przepisu art. 64 § 1 i § 6 oraz art. 64b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na ich wysokość nie ma wpływu ani ilość, ani czas podjętych działań przed dokonaniem czynności, a jedynie rodzaj czynności i fakt jej dokonania. Zatem, argument strony zawarty w zażaleniu dotyczący znikomych nakładów pracy organu egzekucyjnego, nie mógł zostać uwzględniony. Powołując się na art. 64 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał, że żadna z przesłanek zawartych w tym przepisie nie występuje w przedmiotowej sprawie. Przedstawiając sytuację majątkową strony organ powtórzył informacje zawarte w postanowieniu organu pierwszej instancji, a ponadto wskazał, że jak wynika z bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzonych na dzień 31 grudnia 2009 r. aktywa i pasywa firmy S. B. wynoszą 60 678 315,11 zł, natomiast zysk netto 514.686,51 zł. Podatnik posiada dom wolnostojący o pow. 150 m2 oraz grunty o pow. 4,06 ha, 8,2869 ha, 2,940 ha oraz kurniki o pow. 1000 m2. W ocenie organu odwoławczego, S. B. nie wskazał interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych. Trudności finansowe w prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia kosztów egzekucyjnych, szczególnie że na potwierdzenie tezy, iż sytuacja finansowa przedsiębiorstwa jest dramatyczna i może dojść do likwidacji zakładu i pozbawienia pracy kilkudziesięciu osób, strona nie przedstawiła żadnych konkretnych wyjaśnień ani dowodów, a dane zgromadzone przez organ oraz akta sprawy tego faktu nie potwierdzają. Zdaniem organu podatkowego II instancji również nie stanowi podstawy do umorzenia fakt zawarcia umowy z kontrahentem zagranicznym, który nie wywiązuje się z jej ustaleń. W konkluzji organ stwierdził, że skoro koszty egzekucyjne są należne, to w interesie publicznym należało je wyegzekwować. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożył S. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Przedmiotowemu postanowieniu skarżący zarzucił: - naruszenie przepisów art. 64 e § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędną jego interpretację, co doprowadziło do odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podniósł także, że organ egzekucyjny nie wykonał praktycznie żadnych czynności egzekucyjnych, uzasadniających tak wysokie koszty oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja o umorzeniu kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, co nie oznacza dowolności. Organ egzekucyjny praktycznie nie wykonał w sprawie żadnych czynności egzekucyjnych, gdyż za zgodą organów podatkowych złożył zabezpieczenie ewentualnych należności w postaci pieniędzy w kwocie określonej w decyzji wraz z odsetkami. Zatem, cały czas do uprawomocnienia się decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, kwota zobowiązania podatkowego była w dyspozycji organu podatkowego. Według skarżącego, gdy postępowanie egzekucyjne sprowadza się do dwóch czynności: zajęcia rachunku bankowego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku, to naliczenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 209.170,10 zł, musi budzić uzasadnione wątpliwości. Skarżący zarzucił, że organy podatkowe dokonały błędnej interpretacji pojęcia "interesu publicznego" jedynie z punktu widzenia Państwa, pomijając przy tym interes podatnika. Ponadto organy obu instancji nie przeprowadziły w sposób należyty postępowania i nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, iż dokonał on dobrowolnej wpłaty zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie powstanie kosztów egzekucyjnych, spowodowane było właśnie niewpłaceniem przez podatnika należnego zobowiązania podatkowego za 2002 r. Podkreślił, że bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy jest fakt złożenia zabezpieczenia, które spowodowało uregulowania zaległości podatkowej wraz z odsetkami, bowiem zostało to dokonane dopiero po podjęciu przez organ egzekucyjny czynności powodujących powstanie kosztów egzekucyjnych. Organ wskazał, że postępowanie przeprowadzone zostało stosownie do zasad zawartych w art. 6, art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, w którym to kierowano się nie tylko ważnym interesem publicznym, ale rozważono także interes strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, odmawiające umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Na wstępie rozważań należy wskazać, iż na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca przyjął zasadę, że koszty postępowania nie mają związku z efektywnością postępowania. Koszty obciążają zobowiązanego już w momencie, gdy swoim zachowaniem, polegającym na uchylaniu się od obowiązków, doprowadził do konieczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący w swoich pismach procesowych miesza dwie instytucje: ustalenia kosztów egzekucyjnych i umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Odnośnie ustalenia kosztów egzekucyjnych, to należy zauważyć, że skarżący nie kwestionował ich zgodnie z obowiązującymi przepisami. S. B. nie żądał wydania postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych i nie skarżył ich (art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza reguły, że koszty egzekucyjne ustalane są w formie postanowienia. Wydanie takiego postanowienia uzależnione jest od złożenia stosownego żądania (wniosku) przez zobowiązanego lub wierzyciela. Postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych jest zaskarżalne. Po wyczerpaniu środków odwoławczych stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na zasadach ogólnych. W tym zakresie, co należy jeszcze raz podkreślić, S. B. nie występował z takimi żądaniami, więc nie może skutecznie kwestionować wysokości kosztów egzekucyjnych, które zresztą zostały wyliczone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zasadność naliczenia tych kosztów i obciążenia nimi skarżącego nie jest więc przedmiotem rozpatrywanej sprawy. Przedmiotowe postępowanie dotyczy jedynie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zaskarżone orzeczenie organu egzekucyjnego wymaga rozważenia, czy organy egzekucyjne procedując w tym przedmiocie działały zgodnie z obowiązującym prawem. Zatem, czy badały przesłanki zawarte w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc, czy koszty są ściągalne, czy zobowiązany jest w stanie je ponieść bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej, czy przemawiają za umorzeniem szczególne okoliczności gospodarcze, oraz, czy ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych nie spowodowałoby niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych. Organy egzekucyjne twierdzą, że sytuacja majątkowa skarżącego jest wystarczająco dobra, umożliwiająca uiszczenie przez niego kosztów egzekucyjnych oraz że za umorzeniem nie przemawia interes publiczny, a więc, że skarżący nie spełnia żadnych z wymienionych w art. 64e § 2 przesłanek koniecznych do ewentualnego umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tym stanowiskiem faktycznym należy się zgodzić. Ustalenia organu egzekucyjnego są prawidłowe. Umorzenie kosztów egzekucyjnych oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie kosztów egzekucyjnych nie budzi wątpliwości. Prawem do umorzenia kosztów egzekucyjnych dysponuje w tym przypadku organ egzekucyjny, który może, ale nie musi, koszty te umorzyć. Z tym że należy zauważyć, iż zastosowanie instytucji uznania administracyjnego możliwe jest dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone istnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony. Wtedy to, korzystając z uznania administracyjnego, organ wydający decyzje dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może, mimo istnienia przesłanek, odmówić uwzględnienia wniosku. Należy zaś wyraźnie podkreślić, że w przypadku braku przesłanek, wymienionych w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku. W takim przypadku organ nie ma możliwości wyboru między pozytywnym a negatywnym dla strony rozstrzygnięciem. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo oceniły, że nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej szczegółowo omówił sytuację majątkową skarżącego, prawidłowo stwierdzając, iż wyegzekwowane już koszty egzekucyjne nie spowodują znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej S. B.. Ustalenia w tym zakresie znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. Zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy jest gołosłowny. Skarżący nie wskazał w jakiej części organ egzekucyjny nie wyjaśnił sprawy, jakich dowodów nie przeprowadził. Skarżący wskazywał również w uzasadnieniu skargi przesłankę ważnego interesu publicznego, określoną w art. 64e § 2 pkt 2 kpa. Dyrektor Izby Skarbowej w orzeczeniu przedstawił przyjęte w sprawie znaczenie tego pojęcia. Zdaniem Sądu, organ oceniając i rozważając wystąpienie ważnego interesu publicznego w rozpatrywanej sprawie uwzględnił okoliczności, do których odniósł się skarżący, formując w tym zakresie zarzut (dramatyczna sytuacja finansowa, groźba likwidacji zakładu). Organ egzekucyjny okoliczności te miał w polu widzenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego organ egzekucyjny wyprowadził inne wnioski, stwierdzając, że zobowiązany nie wykazał ważnego interesu publicznego, zaś interes publiczny nie może być utożsamiany z wyłącznym interesem skarżącego. Zasada proporcjonalności jest sprawiedliwa. Duża suma zaległości powoduje proporcjonalnie duże koszty egzekucyjne. Zasada wyrażona w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jasna i nie znajduje ograniczenia kwotowego (art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 oraz art. 64d). Zatem, skoro organy egzekucyjne prawidłowo ustaliły, iż brak jest przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, to orzeczenie o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych jest zasadne. Sąd nie stwierdził, aby w sprawie tej doszło do naruszenia prawa skutkującego koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.